چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۳۸۶
شماره ۹۲۱
 
۷ تازه های دانش  
 
شماره قبل
پنج‌شنبه در تهران برگزار مي‌شود
جشن تولد ‌90 سالگي خالق "اوديسه ‌2001"
 
بزرگداشت 90 سالگي "سر آرتور سي کلارک"،‌ پنج شنبه اين هفته در فرهنگسراي ارسباران تهران برگزار مي شود.
سر آرتور چارلز کلارک،‌ مهندس،‌ نظريه‌پرداز، ‌دانشمند و نويسنده برجسته و ماندگار علمي - تخيلي، هفته آينده نودمين سالگرد تولدش را در سريلانکا جشن خواهد گرفت.
آرتور سي کلارک،‌ طراح مدارهاي ماهواره هاي زمين ثابت، ‌نويسنده داستان‌هاي برجسته اي چون "پايان طفوليت"، "‌2001 يک اوديسه فضايي"،‌ مجموعه راماها و ده‌ها عنوان ديگر يکي از معدود افرادي است که جهان علم و آينده دانش خود را مديون او مي داند و به همين دليل در سراسر جهان مراسمي براي بزرگداشت تولد او برگزار خواهد شد.
درتهران ماهنامه "نجوم" با همکاري سازمان فضايي ايران و برنامه تلويزيوني "آسمان شب" و حمايت آکادمي فانتزي،‌ ويژه برنامه اي را در روز پنج شنبه 22 آذر ماه از ساعت 15 تا 18 در فرهنگسراي هنر (ارسبارن) برگزار خواهد کرد.
در اين برنامه سخنرانان به بررسي ابعاد و جلوه‌هاي گوناگون زندگي و آثار کلارک خواهند پرداخت.
سخنرانان اين برنامه، مديا کاشيگر،‌ نويسنده و منتقد ادبي (پديده آرتور سي کلارک)، ‌بابک امين تفرشي،‌ سردبير ماهنامه "نجوم" (پيش‌بيني‌ها و واقعيت‌هاي جهان سي کلارک)، شهرام يزدان پناه،‌مدير روابط عمومي سازمان فضايي ايران(سي کلارک و عصر فضا)، حسين شهرابي،‌ مترجم و عضو موسس آکادمي فانتزي(جهان بيني سي کلارک) و پوريا ناظمي،‌ روزنامه نگار علمي (جهان شگفت انگيز آرتور سي کلارک) هستند.
شركت در اين برنامه رايگان و براي عموم آزاد است.
بالای صفحه

مدير کل دفتر نوآوري و ارزشيابي فناوري وزارت علوم خبرداد:
تصويب الحاق ايران به معاهده همکاري ثبت اختراع جهاني

گروه دانش-مدير کل دفتر نوآوري و ارزشيابي فناوري وزارت علوم از تصويب الحاق ايران به معاهده همکاري ثبت اختراع جهاني خبر داد.
دکتر حميد مهديان ديروز در نشست مطبوعاتي در وزارت علوم افزود: طبق قانون وزارت علوم تنها دستگاهي است که بايد کار ارزيابي و تأييد اختراعات را انجام دهد. از سوي ديگر کار ثبت اختراعات و مرجعيت اين کار در کشورهاي دنيا بر عهده قوه مجريه است از اين رو آئين نامه اي جهت ارزيابي اختراعات توسط وزارت علوم و متولي بودن اين وزارتخانه در زمينه ثبت اختراعات به دولت ارائه کرده ايم.
وي اظهار داشت: موضوع الحاق ايران به معاهده همکاري ثبت اختراع جهاني نيز پس از رفع اشکالاتي که شوراي نگهبان اعلام کرده بود در مجلس به  تصويب رسيد. با عضويت يافتن ايران در اين معاهده، ثبت اختراع توسط مخترع در خارج از کشور آسان تر صورت مي گيرد و اختراع به راحتي در کشورهاي عضو معاهده ثبت مي شود و مشکلات گذشته را نخواهد داشت.
مدير کل دفتر دفتر نوآوران و ارزشيابي فناوري وزارت علوم افزود: تدوين آئين نامه اي براي مشخص کردن حقوق مالکيت فکري ايجاد شده در دانشگاهها و مراکز علمي نيز در دستور کار است.
بالای صفحه

به همت محققان دانشگاه علوم کشاورزي ساري
تکثير برنج اصلاحي مقاوم به کرم ساقه خوار

معاون پژوهشي دانشگاه علوم کشاورزي و منابع طبيعي ساري گفت: "قائم - 1" رقم برنج مقاوم به کرم ساقه خوار در دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري به مرحله تکثير رسيد.
دکتر غلامعلي رنجبر با بيان اين خبر افزود: در هفته پژوهش، پژوهشگران دانشگاه علوم کشاورزي و منابع طبيعي ساري توانستند اولين رقم برنج مقاوم به کرم ساقه خوار و خوابيدگي اصلاح را براي توزيع در بين زارعان آماده تکثير كنند.
معاون پژوهشي دانشگاه علوم کشاورزي و منابع طبيعي ساري، برنج "قائم - 1" را محصول يک دهه تلاش پژوهشگران اين دانشگاه به خصوص دکتر قربانعلي نعمت زاده مبتکر اين طرح دانست که به روش شجره‌يي و تلاقي برگشتي موفق شدند نخستين برنج پر محصول، زودرس، مقاوم به کرم ساقه خوار و خوابيدگي اصلاح را به جامعه معرفي كنند.
وي، دانشگاه‌ها و پژوهش را پشتوانه توسعه کشور و اقتدار ملي دانست و تصميم گيري همراه با پژوهش را راهکار برون رفت از معضلات کشورهاي در حال توسعه عنوان و تصريح كرد: اين دانشگاه در صورت سرمايه گذاري کافي آمادگي دارد که بر روي بسياري از محصولات ديگر زراعي نيز اقدام مشابه را انجام دهد.
دکتر نعمت زاده، مبتکر برنج "قائم -1" نيز رقم مذکور را از نظر خاص فيزيکوشيميايي (طول ، عرض و شکل دانه) در گروه ارقام محلي (طارم محلي) خواند که براي شمال کشور و ذائقه مردم ايران بسيار مناسب است.
رئيس پژوهشکده برنج و مرکبات دانشگاه علوم کشاورزي و منابع طبيعي شاخص هاي عمده اين رقم را زودرسي و همزماني دوره بذر پاشي تا برداشت با ارقام محلي مانند طارم، مقاومت به بلاست و کرم ساقه‌خوار، قابل رقابت بودن کيفيت اين رقم با ارقام کيفي محلي، حدود دو برابري اين رقم در قياس با رقم طارم و قابليت برداشت دوم برشمرد که امکان افزايش توليد در واحد سطح را فراهم مي‌كند.
دکتر نعمت زاده با اشاره به کشت اين رقم در 30 مزرعه استان و افزايش آن در سال هاي آتي، افزود : اقدامات لازم در جهت بهره مندي کشاورزان پس از انجام مراحل اداري ثبت و گواهي بذر در دست اجرا است که اميد است با دقت نظر دستگاه‌هاي اجرايي به اهميت فعاليت پژوهشگران و دوري از موانع اداري، مالي و اعتباري از سرگرداني و کندي فعاليت پژوهشگران جلوگيري شود.
گفتني است، دکتر قربانعلي نعمت زاده استاد دانشگاه علوم کشاورزي و منابع طبيعي ساري، برنده جايزه تحقيقات از جشنواره خوارزمي در سال 1376، مبتکر ارقام پر محصول برنج نعمت و ندا و مبتکر توليد پنج رقم نر عقيم سيتوپلاسمي از جمله نعمت A، ندا A، دشتA، چمپا A و آمل A3 است.
بالای صفحه

درمان 28 روزه سرطان خون مغز استخوان توسط محقق ايراني
 
دانش بشري در خصوص درمان سرطان خون مغز استخوان به خصوص در مراحل پيشرفته حرف چنداني براي گفتن ندارد اما محقق ايراني دانشگاه تگزاس درمان دارويي منحصربفردي را ارايه کرده است که تنها در يک چرخه درمان 28 روزه با توقف رشد تومورهاي سرطاني امکان نجات بيمار را فراهم مي آورد.
دکتر فرهاد راوندي کاشاني دانشيار ايراني دپارتمان سرطان خون دانشگاه تگزاس آمريکا با همکاري شرکت داروسازي VioQuest Pharmaceuticals از انجام موفقيت آميز آزمايشات بر روي گروهي از بيماران مبتلا به سرطان خون پيشرفته مغز استخوان خبر داد.
اين محقق برجسته ايراني در جريان برگزاري چهل و نهمين نشست سالانه انمن خون شناسي آمريکا در آتلانتا جزئيات اين دستاورد را در اختيار دانشمندان و محققان علوم پزشکي سراسر جهان قرار داد.
اين داروي جديد که VQD-002 نام دارد بازدارنده ويژه Akt phosphorylation محسوب مي شود و نتايج اوليه آزمايش فاز نخست آن بر روي بيماران مبتلا به سرطان خون پيشرفته مغز استخوان حاکي از آن بوده است که به خوبي از سوي بيماران پذيرفته شده و در نتيجه علائم اميدوارکننده کلينيکي و درماني به همراه داشته است.
دکتر راوندي کاشاني گفت : داروي نوين و اميدوارکننده VQD-002 درحالي بر روي بيماران آزمايش شده و نتايج خوبي نيز به همراه داشته است که تاکنون هيچ رژيم درماني استانداردي براي چنين بيماراني وجود نداشته است.
وي ادامه داد : تاکنون شاهد افت از هم پاشيدگي مغز استخوان در بيماراني بوده ايم که داروي نوين  VQD-002 بر روي آنها آزمايش شده است. از آن گذشته و به جز بهبود وضعيت خوني اين بيماران، داروي VQD-002 به خوبي از سوي بدن آنها مورد پذيرش واقع شده است.
اين محقق ايراني افزود: از اين رو در نظر داريم تا در ادامه دوزهاي بيشتري از اين دارو را بر روي بيماراني از اين دست آزمايش کنيم.
به گفته دکتر راوندي کاشاني چرخه کامل درمان با استفاده از اين داروي جديد 28 روز خواهد بود که طي آن در روزهاي نخست، هشتم و پانزدهم دوره درمان به صورت تزريق درون وريدي به بيمار داده مي شود.
دکتر راوندي کاشاني که تاليفات و تحقيقات وسيعي در زمينه سرطان خون انجام داده است پستهاي مهم مديريتي و تحقيقاتي همچون مديريت برنامه سرطان خون دانشگاه الينويز در شيکاگو را نيز در پرونده خود دارد.
بالای صفحه

دانشگاه اصفهان،رتبه دوم در زمينه چاپ مقالات پژوهشي کشور

معاون تحقيقات و فناوري دانشگاه اصفهان گفت: اين دانشگاه در زمينه چاپ مقالات علمي و پژوهشي، رتبه دوم را در كشور داراست.
"امير رحيمي" روز سه شنبه بمناسبت هفته پژوهش در جمع خبرنگاران افزود:
اين دانشگاه در سال گذشته موفق به چاپ ? 590مقاله علمي و پژوهشي شده است.
وي اظهار داشت: اين دانشگاه همچنين با چاپ يكصد عنوان كتاب درسال گذشته رتبه اول را در سطح دانشگاههاي كشور كسب كرده است.
وي همچنين بااشاره به چاپ ? 240مقاله در مجلات "? "ISI?گفت: دانشگاه اصفهان در اين زمينه نيز موفق به كسب رتبه ششم در سطح دانشگاههاي كشور شده است.
وي يادآور شد: در سال گذشته مجموع سفر اعضاي هيات علمي اين دانشگاه به كشورهاي خارجي ? 197سفر بوده است كه در اين مورد نيز رتبه نهم را در كشور كسب كرده است.
رحيمي، با اشاره به وجود ? 40گروه پژوهشي در دانشگاه اصفهان گفت: اين گروهها در چهار مركز تحقيقاتي اين دانشگاه فعال مي‌باشند.
وي يادآور شد: اين دانشگاه‌يكي از دانشگاههاي غني در زمينه تامين منابع علمي مي‌باشد.
وي برپايي نمايشگاه دستاوردهاي علمي و پژوهشي، برپايي سمينار يك روزه  ""ISI?و تقدير از پژوهشگران فعال و انديشمندان برجسته دانشگاه را ازجمله برنامه‌هاي هفته پژوهش دانشگاه اصفهان عنوان كرد.
بالای صفحه

مرگ دلفين‌هاي خليج فارس در هاله‌اي از ابهام

قسمت پاياني
سرپرست بخش اكولوژي موسسه تحقيقات شيلات ايران مي‌گويد احتمال مرگ و مير دلفين‌ها وجود رادارهاي قوي است كه از شناورها ساطع مي‌شود.
دكتر حسين نگارستاني افزود: در واقع مرگ و مير دلفين‌ها در جهان زياد اتفاق مي‌افتد كه عوامل مختلفي از جمله انساني و طبيعي دراين رخداد نقش دارند.
وي يكي از عوامل طبيعي را كه در مرگ دلفين‌ها نقش مهمي دارد، شيب و ماسه‌اي بودن ساحل عنوان كرد و گفت: ساحل ماسه‌اي، امواجي را كه دلفين براي يافتن طعمه و يا راهيابي از خود ساطع مي‌كند جذب مي‌كند و جلوي انعكاس كامل آن را مي‌گيرد بنابراين گاه حيوان با حداكثر سرعت حدود ? 45كيلومتر در ساعت با ساحل برخورد مي‌كند كه اين امر باعث شكستن پوزه و گاهي شكستن ستون فقرات مي‌شود.
به گفته وي دربرخي ازاين دلفين‌ها شكستگي پوزه نيز مشاهده شده بود.
وي در خصوص گزينه آلودگي گفت: از آنجا كه دلفين‌ها حيواناتي مهاجر و شكارگر هستند و به همه‌جا سر مي‌زنند، ممكن است در جاهاي ديگر آلوده شده باشند و پس گزينه آلودگي نيز خودبخود منتفي مي‌شود.
نگارستاني ادامه داد: پس اصلي‌ترين علت مرگ و مير مي‌تواند وجود امواج قوي شناورهاي نظامي آمريكايي (سونار) موجود در خليج فارس و درياي عمان باشد.
وي گفت: از آنجا كه خليج فارس از سوي سازمان بين‌المللي كشتيراني، منطقه حساس دريايي اعلام شده، بنابراين بايد استفاده از سونارها(امواج قوي شناورهاي دريايي) مورد پيگيري قرار گيرد.
سرپرست بخش اكولوژي موسسه تحقيقات شيلات ايران اصلي‌ترين علت مرگ و مير دلفين‌ها را سونارهاي نظامي دانست.
مدير گروه زيست شناسي دريايي دانشگاه آزاد اسلامي علوم و تحقيقات دريايي گفت: تا دهه ? 90سالانه بالغ بر ? 50هزار دلفين در دنيا به علت صيد سنتي تلف مي‌شدند كه بعد از آن با اعمال مقرراتي صيد سنتي تا حد زيادي كاهش يافت اما علت اصلي مرگ و مير دلفين‌ها جز در مواردي خاص مانند آلودگي، مسموميت و صيد و صيادي است كه كشور ما هم از اين قاعده مستثني نيست.
دكتر سيدمحمدرضا فاطمي افزود: در واقع تلفات دلفين‌ها براثر فعاليت- هاي صيادي، برخورد با قايق‌ها امري طبيعي است و به گونه‌اي است كه سالانه حدود ? 500تا هزار دلفين ازاين طريق از بين مي‌روند.
وي با اشاره به اظهار نظر رسمي كارشناسان بين‌المللي مبني صيد و صيادي به عنوان علت اصلي مرگ و مير دلفين‌ها افزود: پس بايد با ديد بازتر و نگاه كارشناسانه‌تر به اين پديده نگاه كنيم.
وي اظهار داشت: معمولا امواج شناورها آزاري براي دلفين‌ها ندارند چون معمولا اين جانوران همراه با كشتي حركت مي‌كنند چه كشتي‌ها ? 50تني و چه ناوهاي ? 20هزار تني پس امواج تاثير آنچناني براين جانوران ندارد.
فاطمي افزود: سرعت صوت در آب هزار متر در ثانيه است در حالي كه سرعت امواج دلفين‌ها نيز در همين رديف است پس اين امواج نمي‌توانند تاثيري برروي دلفين‌ها داشته باشند مگر در شرايط استثنايي.
به گفته وي سونار مي‌تواند يكي از علل باشد اما با درصد بسيار پايين زيرا وقتي امواج از شناورها ساطع مي‌شود بستگي به اين دارد كه با چه شدتي باشد و اينكه آيا به گله دلفين‌ها برخورد بكند يا خير.
وي ادامه داد: تحقيقات روي پستانداران نشان داده هيچ دلفيني براثر ضايعات صوتي نمي‌ميرد بلكه قدرت حركت را از دست مي‌دهد و در بسياري موارد اين مشكل قابل برگشت است.
وي در پاسخ به اين سوال كه آيا ممكن است دلفيني از طريق اداوات صيادي مرده باشد اما آثاري برروي بدنش مشاهده نشود گفت: صيادي با روش "ترال" و "پرساين" هيچ گونه اثري از خود بر بدن جانور به جاي نمي‌گذارد زيرا مرگ از اين طريق به دليل خفگي است نه ادوات صيادي.
فاطمي ادامه داد: با توجه به اينكه دلفين با شش تنفس مي‌كند وقتي در اين تورها گرفتار شود خفه مي‌شود و اين دلفين‌هاي مرده در ساحل بعد از اينكه پنج دقيقه زير آب ماندند خفه مي‌شوند بدون اينكه آثاري از ادوات صيادي بر بدنشان مشاهده شود.
وي ادامه داد: اين جانوران بعد از اينكه توان خود را از دست مي‌دهند بوسيله امواج به ساحل مي‌آيند و اگر به موقع به دريا برگردانده شوند زنده خواهند ماند.
به گفته وي، وقتي در معرض نورآفتاب قرار مي‌گيرند دچار تاول و خونريزي مي‌شوند، پس از اين جهت عدم وجود آثار ادوات صيادي روي بدن دلفين به منزله اين نيست كه به وسيله ادوات صيادي از بين نرفته باشد.
همچنين مدير كل دفتر اكوبيولوژي سازمان حفاظت محيط زيست گفت: سازمان حفاظت محيط زيست با تمام توان كارشناسان داخلي و خارجي در حال پيگيري و مطالعه علمي دقيق بر روي دلايل علت مرگ و مير دلفين هاست.
اميد صديقي افزود: اين سازمان هرگونه نتيجه‌اي را كه براساس شواهد و مدارك علمي و مستندات فني باشد بدون هيچ‌گونه مخفي كاري اعلام خواهد كرد.
به گفته وي بحث سونار كه جديدا مطرح شده اظهار داشت: مشكلي كه سونار بوجود مي‌آورد بيشتر براي پستانداران دريايي مانند نهنگ‌ها و وال‌هايي است كه تا عمق ? 400تا ? 500متر زير آب مي‌روند.
وي ادامه داد: وقتي اين حيوانات در عمق قرار دارند در حالت عادي براي بالا آمدن به سطح آب به زماني حدود ? 15دقيقه نياز دارند اما وقتي با سونار مواجه مي‌شوند در مدت زمان بسيار كمتر به سطح آب مي‌آيند.
صديقي ادامه داد: بالا آمدن سريع اين جانوران باعث افزايش نيتروژن در بدن و از دست رفتن قدرت تشخيص آنها شده و در نهايت باعث مرگ آنها مي‌شود در حالي كه اين قضيه در خصوص دلفين‌ها صدق نمي‌كند زيرا دلفين ها هيچ گاه به عمق آب نمي‌روند.
به گفته صديقي دلفين‌ها تا عمق ? 10يا ? 20متر پايين تر نمي‌روند.
حال بعد از گذشت چند ماه از اين فاجعه زيست محيطي و اقدامات و تحقيقات متعدد توسط كارشناسان داخلي و خارجي اين سوال همچنان باقي است كه: واقعا به سر دلفين‌ها چه آمده است؟
گزارش :كيميا عبدالله پور
بالای صفحه

بعد علمى قرآن كريم
نگرشها به "آيات علمى‏" قرآن

قسمت اول
بيش از ده درصد آيات قرآن اشاره به پديده ‏هاى‏طبيعى دارند. ما براى سهولت‏بحث از اينها به عنوان‏"آيات علمى‏" ياد مى‏كنيم. يك سؤال بنيادى اين است‏كه پيام اينگونه "آيات علمى‏" براى ما چيست و چگونه‏بايد از آنها استفاده كنيم. در اين مورد دو نظر افراطى‏هست و البته طيف وسيعى بين اين دو نظر داريم.
يك عده مى‏گويند كه قرآن شامل همه دانشهاست وبنابراين تمامى اجزاء بنيادى علوم طبيعت را در بردارد.در مقابل، عده ديگرى مى‏گويند كه قرآن صرفا يك‏كتاب هدايت است و در آن جايى براى علوم فيزيكى وطبيعى نيست. ما ابتداء به تشريح اين دو ديدگاه‏مى‏پردازيم و سپس برداشت‏خود را بيان خواهيم كرد.
1- قرآن بعنوان منبع دانش علمى
در عصر حاضر عده زيادى را مى‏بينيم كه سعى‏مى‏كنند آيات قرآن را بر پيشرفتهاى علمى وتكنولوژيكى معاصر تطبيق دهند. هدف اصلى اين گروه‏اين است كه اعجاز علمى قرآن را در حوزه علم نشان‏دهند، و بدين ترتيب از يك طرف به پيروان مذاهب ومسالك ديگر عظمت و يگانگى قرآن را بنماينانند و ازطرف ديگر مسلمانان را به داشتن چنين كتاب گرانبهايى‏مفتخر سازند. اما اين ديدگاه يك ديدگاه تازه نيست و مادانشمندان عظيم‏الشانى از گذشته را مى‏يابيم كه داراى‏چنين ديدگاهى بوده‏اند. غزالى از ابن مسعود نقل‏مى‏كند كه:
"اگر كسى بخواهد به علوم اولين و آخرين دست‏يابد،بايد در قرآن تدبر كند."
غزالى آنگاه مى‏افزايد:
"به طور خلاصه تمام علوم داخل در افعال و صفات‏خداوند است و در قرآن شرحا افعال و صفات او آمده‏است، و براى اين دانشها نهايتى نيست و در قرآن‏اشارتى ست‏به مجامع آنها."
همچنين او در كتاب جواهرالقرآن و درره كه بعد ازاحياء علوم الدين نوشته است در فصلى تحت عنوان‏"ريشه‏هاى علوم اولين و آخرين از قرآن نشات مى‏گيرد"مى‏گويد:
"اين علوم، چه آنها كه برشمرديم و چه آنها كه مذكورنيفتاد، اصولش از قرآن به دست مى‏آيد زيرا همگى آنهااز دريائى از درياهاى معرفت الهى نشات مى‏گيرد، ودرياى افعال، چنانكه متذكر شديم، دريائى است كه‏كرانه ندارد و اگر دريا براى نوشتن كلمات پروردگار مدادشود، آن به پايان مى‏رسد قبل از آنكه كلمات پروردگاربانتها رسد. پس از جمله افعال خداوند بيمارى وشفاست چنانكه خداوند از قول ابراهيم مى‏فرمايد: وهنگامى كه مريض مى‏شوم او مرا شفا مى‏دهد. و اين‏فعل واحد را كسى نشناسد مگر آنكه علم طب را بروجه كمال بداند. زيرا طب نيست مگر شناسائى كامل‏مرض و علائم آن و علاج و اسباب درمان آن. و از جمله‏افعال خداوند تقدير حركت‏خورشيد و ماه و منازل‏آنهاست. چنانكه خداوند فرموده: "والشمس و القمربحسبان‏" و "القمر قدرناه منازل‏" و "جمع الشمس والقمر" و "يولج الليل و النهار"... و حقيقت‏حركت‏خورشيد و ماه و كسوف و خسوف و رفت و آمد شب وروز را نمى‏داند مگر كسى كه هيات تركيب آسمانها وزمين را بداند، و اين بنوبه خود دانشى است، و معناى‏قول خداوند: "يا ايهاالانسان ما غرك بربك الكريم الذى‏خلقك فسويك فعدلك فى اى صورة ماشاء ركبك‏" راكسى به كمال نداند مگر آنكه تشريح بدن انسان را به‏صورت ظاهر و باطن و عدد و انواع و حكمت و منافع‏آن را بداند، و در قرآن در مواضعى بدان اشارت رفته‏است، و اين از جمله علوم پيشينيان و آيندگان است ودر قرآن مجامع علوم اولين و آخرين يافت مى‏شود."
جلال الدين سيوطى نيز همين نظر را دارد و در پى آن‏است كه نشان دهد قرآن حاوى جميع دانشهاست. وى‏با توسل به آياتى نظير:
"... ما فرطنا فى الكتاب من شى‏ء" (انعام، 38)
(... ما در اين كتاب چيزى را فرو گذار نكرده‏ايم.)
"...نزلنا عليك الكتاب تبيانا لكل شى‏ء..." (النحل، 89)
(... ما اين كتاب را بر تو نازل كرديم تا همه چيز را روشن‏كند...)
و رواياتى نظير:
"... قال‏صلى الله عليه وآله وسلم: سيكون فتن. قيل و ماالمخرج منها؟ قال:كتاب الله فيه نباما قبلكم و خبر ما بعدكم و حكم مابينكم."
(... پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم فرمود: فتنه‏هايى برپا خواهد شد. پرسيده شد: چه چيزى مى‏تواند ما را از آنها نجات دهد؟ فرمود: كتاب‏خداوند. در آن اخبار قبل از شما و اخبار بعد از شما و حكم‏بين شماست.)
استدلال مى‏كند كه قرآن علوم قديم و جديد را دربردارد. آنگاه مى‏افزايد:
"كتاب خداوند عزيز همه چيز را در بردارد. هيچ بخش‏يا مساله اساسى از علوم را نمى‏توان يافت كه در قرآن به‏آن اشاره نشده باشد. در قرآن جهات شگفت‏انگيزمخلوقات، ملكوت آسمانها و زمين، اشياء بالاترين‏بخش افق و اشياء زير زمين، ابتداء خلقت و ... يافت‏مى‏شود."
از جمله مدافعين اين نظر مصطفى صادق الرافعى است‏كه معتقد است:
"انسان در قرآن اشاره به بسيارى از حقايق علمى رامى‏يابد، و علم جديد ما را در تفسير بعضى از آيات‏قرآنى و كشف حقايق آنها يارى مى‏كند."
در اينجا لازم است متذكر شويم كه داعيه علماى‏پيشين در اتخاذ اين ديدگاه اعتقاد عميق آنها به‏جامعيت قرآن بود. اما علماى متاخر بيشتر دنبال اثبات‏اعجاز علمى قرآن هستند، و كوشش آنها بر اين است كه‏قرآن را با يافته‏هاى علوم جديد تطبيق دهند. بعضى ازمتاخرين بر اين هستند كه هيچ يافته علم جديد نيست‏كه لااقل تلويحا در قرآن پيش‏بينى نشده باشد.
منبع:عروة الوثقي
ادامه دارد..

آموزش هاي قرآني
فرق "قرائت، تلاوت و ترتيل"

قسمت اول
براي انس با قرآن، پنج عنوان "قرائت"، "تلاوت"، "ترتيل"، "استماع و انصات" و "تدبر" در قرآن آمده است:[1]
"فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ".[2]
"اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ كِتابِ".[3]
"وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً".[4]
"أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ".[5]
"وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا...".[6]
عنوان "تدبر" مورد بررسي واقع گشت، حال عناوين ديگر را بررسي مي‎كنيم:[7]
1. قرائت: از ريشه "قَرَءَ" به معني "جمع كردن و به هم پيوستن" مي‎باشد و مقصود از آن در سخن، "جمع و پيوستنِ حروف و كلمات" مي‎باشد كه با به هم پيوستنِ حروف، كلماتِ با معني و با پيوستنِ كلمات و حروف با هم، جملاتِ مفيد ساخته مي‎شود.
به همين جهت، "هر جمع و پيوندي"، "قرائت" نمي‎باشد و هم چنين تلفظِ حرفي واحد را قرائت نمي‎گويند.
"مفردات" در معني "قرائت" مي‎گويد: "ضَمُّ الْحُرُوفِ و الْكَلِماتِ بَعْضَها إِلي بَعْضٍ في التَّرتيلِ".
از اين معني دقيق بر مي‎آيد كه "قرائت" در جريان ترتيل مطرح است و جزئي از آن به حساب مي‎آيد كه عمدتاً به بخشي از "ترتيل در لفظ" نظر دارد و لزوماً "ترتيل در معني" را مطرح نمي‎كند و از اين جهت ساكت است.
تعبير "قرآن" در اصل، وزن مصدري "قَرَءَ" مي‎باشد كه اسم علم براي كتاب خدا گشته است؛ گويا كه اين كتاب آسماني، جامع و چكيدة كتب آسماني گذشته[8] و جامع و چكيدة همة علومِ الهي در امر ارشاد و هدايت بشر مي‎باشد و يا اينكه قرائت كننده و توضيح دهندة "كتاب تكوين، آفاق و انفس"، مي‎باشد، از اين رو، خود به "كتاب تشريع" موسوم گشته است.
2. "تلاوت": از ريشه "تَلي يَتْلُو" به معني "در پي آمدن، دنبال كردن" است به نحوي كه مابينِ تابع و متبوع، چيزي جز تبعيت نباشد، حال اگر "متابعت"، "امري مادي و يا پيروي در حكم" باشد، مصدرش، "تُلُوّ وِ تِلْو" خواهد بود و اگر "متابعت" به واسطه "قرائت يا تدبر در معني" باشد مصدرش "تِلاوَةْ" مي‎باشد.
مثالِ پيرويِ مادي و پيروي در حكم:
"وَ الْقَمَرِ إذا تَليها".[9]
(قسم به ماه آنگاه كه در پي خورشيد رود و در حكمِ نورانيت، از آن تبعيت نمايد).
مثالِ پيروي در حكم فقط:
"وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ...".[10]
(وشاهدي از خاندان پيامبر او را الگو مي‎گيرد و از او متابعت مي‎نمايد).
مثالِ پيروي در قرائت و تدبرِ معني:
"...مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ يَتْلُونَ آياتِ اللَّهِ آناءَ اللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ".[11]
(بعضي از اهلِ‌كتاب، امتي بپا خاسته‎اند كه آياتِ خدا را در اوقات شب در حالي كه به سجده رفته‎اند با قرائت و تدبر در معني، ‌دنبال مي‎كنند).
مثالِ پيروي در قرائت و تدبر و عمل:
"الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ...".[12]
(كساني كه به آنان كتاب داديم آن را به حق تلاوت مي‎نمايند، چرا كه آنان به آن ايمان دارند).
منابع:
[1] . بحث‎هاي لغوي اين قسمت همه از كتاب گرانقدر "مفردات راغب استفاده شده است چرا كه "مفردات" در دقتِ معني و جامعيتِ بررسيِ كاربردِ واژه در قرآن، كم نظير بلكه بي‎نظير مي‎باشد.
[2] . مزمل/ 20.
[3] . عنكبوت/ 45.
[4] . مزمل/ 4.
[5] محمد/ 24 و نساء/ 82.
[6] . اعراف/ 204.
[7] . بحث "استماع و انصات" در مقايسه با ترتيل و در بخش دوم بررسي شده است.
[8] . در مورد تورات مي‎فرمايد: "...مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ مَوْعِظَةً وَ تَفْصِيلاً لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ". (اعراف/ 145): (از هر چيز يك موعظه و شرحي بر هر چيز براي موسي در الواح نوشتيم) كه "مِنْ كُلِّ شَيْ" بجاي "كُلَّ شَيءٍ" بعضي از حقايق را مي‎رساند.
و در مورد انجيل و عيسي ـ عليه السّلام ـ مي‎فرمايد: "... وَ لِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ" (آل عمران/ 50): انجيل مصدقِ تورات و بيانگرِ حليتِ بعضي از تحريمهايِ بني اسرائيل و بيانگر بعضي از مواردِ اختلاف مي‎باشد: "وَ لِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ". (زخرف/ 63).
امّا قرآن كريم: "تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ" (نحل/ 89)، "وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْ‏ءٍ". (يوسف/ 111): بيانگر و شارحِ هر چيز، "يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ". (اعراف/ 157): حلال كنندة همة طيبات و حرام كنندة همة پليديها، "... وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ..." (مائده/ 48): و حافظ و مسلطِ بر تمامِ كتبِ انبياء مي‎باشد. (نورالثقلين/ ج 2، ص 68)
[9] . شمس/ 2.
[10] . هود/ 17.
[11] . آل عمران/ 113.
[12] . بقره/ 21.
ادامه دارد...