8- ستيز با وسوسه ها!             قسمت دوم

اين گوهر گرانبها يعنى سكينه و آرامش را چگونه مى توان يافت؟ و در كدامين اقيانوس جستجو كرد؟
به شما عرض مى كنم طريقه دسترسى به آن بسيار آسان و در عين حال بسيار مشكل است، به اين مثال گوش جان فرا دهيد: آيا هرگز در يك روز ابرى، سوار هواپيما شده ايد؟ هواپيما تدريجاً اوج مى گيرد و آهسته آهسته از ميان ابرها گذشته، بالاى ابرها قرار مى گيرد، در آنجا آفتاب عالمتاب با شكوه تمام مى درخشد، همه جا روشن و پرنور است، در آنجا در تمام طول سال هرگز خبرى از ابرهاى تيره و تار نيست و چهره خورشيد هيچ گاه حجابى ندارد، چون برتر از ابرهاست!

 

مركز ملي پاسخگويي به مسايل ديني كشور همزمان با ايام ميلاد امام حسين(ع) آغاز به كار مي‌كند.
حجت‌الاسلام‌والمسلمين "حسين ديبا" معاون پژوهشي پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي در بازديد دكتر "مخبر" دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي با اعلام اين خبر اظهار كرد: در برنامه سوم و چهارم توسعه كشور دفتر تبليغات اسلامي به عنوان مسئول ساماندهي مراكز پاسخگويي ديني كشور مشخص شده است كه در طول فعاليت يك ساله اين ستاد موفق شده‌ايم غني‌ترين مجموعه آرشيوي پاسخگويي به سئوالات ديني كشور را جمع‌آوري و پشتيباني نرم‌افزاري و سخت‌افزاري مناسبي از مراكز پاسخگويي به سئوالات ديني كشور داشته باشيم.
وي ادامه داد: در فاز نخست فعاليت ستاد كه از تيرماه سال گذشته آغاز شد هشتاد فاضل حوزوي به سئوالات مختلف اعتقادي پرسشگران از طريق يك شماره تلفن 5 رقمي پاسخ مي‌دادند كه با توجه به استقبال گسترده پرسشگران سراسر كشور موافقت اوليه براي ايجاد يك خط 4 رقمي بدون كد صورت گرفته است.
حجت‌الاسلام‌والمسلمين ديبا گفت: هم اكنون مركز پاسخگويي به سئوالات ديني كشور از تركيب سه مجموعه ستاد پاسخگويي، پاسخگويي كتبي به سئوالات و پاسخگويي تلفني با تعداد 100 محقق حوزوي در هر شيفت كاري در حال بهره‌برداري است كه اميدواريم بتوانيم در ايام ميلاد خجسته امام حسين (ع) به صورت رسمي فعاليت آن را آغاز كنيم.
وي ادامه داد: در تيرماه سال گذشته كه ماه نخست فعاليت ستاد بود 880 تماس تلفني در يك ماه پاسخ داده شد كه آمار تيرماه سال جاري كه پس از يك سال فعاليت اين ستاد است به بيش از 41 هزار تماس تلفني در ماه رسيده است.
دكتر مخبر نيز در اين ديدار ضمن تشكر از فعاليت‌هاي صورت گرفته بر تقويت مركز پاسخگويي از سوي مسئولين تاكيد كرد.
دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي در بازديد از پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي گفت: هم اكنون سالانه بيش از 55 هزار عنوان كتاب در كشور منتشر مي‌شود كه آمار قابل قبولي از نظر تعداد عنوان منتشره در كشور است.
دكتر مخبر ادامه داد: روند رو به رشد عنوانين كتاب منتشر شده در كشور طي چند سال اخير روند تضايدي به خود گرفته است كه حاكي از موفق بودن سياست‌هاي حوزه فرهنگ و نشر در كشور است.
وي گفت: هم اكنون مطالعه بالايي نسبت به انتشار عنوان جديد كتاب در ميان مخاطبان وجود دارد كه سبب شده كه حوزه‌هاي مختلف نشر نيز حضور جدي‌تر داشته باشند.
وي در پايان افزود: البته كاستي‌هايي هم وجود دارد كه بايد در صدد رفع آنها بود.
گزارش از خبرنگار افتخاري خبرگزاري قرآني ايران(ايكنا)

ديروز 13 رجب آغاز ايام البيض (اعتکاف) است، معتکفين به مدت سه روز با اهداف قرب الهي، پاکي گناهان و دستيابي به خير دنيا و آخرت، از تعلقات دنيوي دوري کرده و به معنويت و خالق هستي مي پيوندند .
وجود آدمي مانند پاره خطي است که از دو سو تا بي نهايت قابل امتداد است و انسان مختار بر سر دو راهي انتخاب، ناگريز از گزينش است. در اين ميان، عده اي فلاح را برگزيده و در رسيدن به مقصد، از هيچ کوششي دريغ نمي ورزند.
در اين مسير معتکفان تا بدانجا پيش مي روند که زمزمه زيباي " الهي هب لي کمال الانقطاع اليک" را به گوش جان مي شنوند. پس خدايا به من کمال انقطاع به سوي خود را هديه کن؛ يعني همان رستگاري واقعي و فلاح حقيقي را. بنابراين اعتکاف و خلوت گزيني در منزل دوست نخستين گام براي رسيدن به اين مقصد بزرگ انساني است .
*****تعريف اعتکاف

کلمه اعتکاف از ريشه عکف است. اهل لغت براي اين ريشه، معاني مختلفي ذکر کرده اند. از جمله رويکرد به چيزي با توجه و مواظبت، اقبال به چيزي بي آن که روي از آن برگردد، محبوس و متوقف کردن چيزي، اقبال و ملازمت بر چيزي از روي تعظيم و بزرگداشت آن، التزام به يک مکان و اقامت در آن، اقامت، ملازمت و مواظبت، حبس و توقف.
در واقع اعتکاف به معني اقامت گزيدن در جايي است به طوري که فرد معتکف خود را محبوس و ملتزم به آن مکان بداند و اين التزام ناشي از اهميت و عظمت آن موضع باشد.
بنابراين آنچه باعث تفاوت ميان اعتکاف و ساير اقامتها مي شود اين است که در اعتکاف، يک نحوه توجه و رويکردي وجود دارد که مانع اشتغال فرد به امور ديگر، غير از آنچه که به او روي کرده مي شود.
****ارکان اعتکاف

ارکان عبادت يعني اجزايي که اگر عمداً ترک شوند، آن عبادت باطل مي شود. اعتکاف نيز ارکاني دارد که عبارت اند از نيت، توقف در مسجد جامع شهر يا مساجد چهار گانه معروف، کمتر از سه روز نبودن اعتکاف و روزه دار بودن معتکف در ايام اعتکاف.
******پيشينه اعتکاف

اعتکاف عبادتي است که در اديان ديگر نيز وجود دارد. اما آيا اعتکاف در آن اديان، مانند اعتکاف در اسلام است يا کيفيت و شرايط اعتکاف در آنها فرق مي کند؟
آنچه از قرآن به صراحت دريافت مي شود اصل وجود عبادتي به نام اعتکاف است که در بسياري از اديان الهي از جمله اسلام، وجود داشته است .
******اعتکاف در اديان ديگر

خداوند در قرآن به پيامبر بزرگ خود ابراهيم خليل الله و پسرش اسماعيل (ع) دستور مي دهد که خانه مرا پاک کنيد از براي طواف کنندگان و معتکفان و نمازگزاران. پس يقيناً اين عبادت در آن زمان وجود داشته و مورد رضايت خداوند نيز بوده است.
با توجه به آيه 125 سوره بقره، در مي يابيم اعتکاف عملي بوده که در شريعت ابراهيم از مناسک و عبادات الهي محسوب مي شده است. البته کيفيت و چگونگي مناسک آن معلوم نيست و پيروان ايشان به اين عمل مبادرت مي ورزيدند و لذا ابراهيم و اسماعيل (ع) از طرف خداوند موظف شده بودند تا محيط لازم را براي برپايي اين مراسم مهيا سازند. واگذاري اين مسئوليت خطير به آنها، گواه بزرگي بر اهميت عباداتي چون حج، اعتکاف و نماز در پيشگاه خداوند است.
علامه مجلسي به نقل از مرحوم طبرسي مي نويسد: سليمان (ع) در مسجد بيت المقدس اعتکاف مي کرد. آب و خوراک براي آن حضرت فراهم مي شد و او در آن جا به عبادت مي پرداخت.
حضرت موسي (ع) با آن که مسئوليت سنگين رهبري و هدايت امت را به دوش داشت، براي مدت زماني آنان را ترک و براي خلوت با محبوب خويش به خلوتگاه کوه طور مي شتافت.
بيت المقدس از مکانهايي بود که همواره عده زيادي از انسانها، براي اعتکاف در آن گرد مي آمدند و به راز و نياز با پروردگار خويش مشغول مي شدند. بزرگ اين گروه، حضرت زکريا (ع) بود و از جمله کساني که در امر اعتکاف سرپرستي مي نمود حضرت مريم (ع) است.
قبل از بعثت حضرت محمد (ص) نيز غار حراء محل عبادت و راز و نياز آن حضرت بود، حضرت رسول اکرم (ص) نيز به اعتکاف در آن مکان مشغول مي شدند و در انديشه سرنوشت بشريت فرو مي رفتند. انديشه ها و سؤالاتي چون آيا ظلم آدمي به خويشتن به پايان مي رسد؟ چه زمان بتان خود تراشيده، در هم کوبيده خواهند شد؟ بالاتر از همه بت درون آدمي به چه سرنوشتي دچار خواهد شد؟
****اعتکاف در اسلام: سيره پيامبر(ص)

پيامبر اسلام (ص) هر از چند گاهي به دور از غوفاي مکه و سر و صداي مردم و هياهوي بت پرستان، خود را به غار حراء مي رسانيد و به پرستش معبود حقيقي مشغول مي شد. در شبي از شبها در حالي که محمد (ص) معتکف کوي دوست بود، صدايي شنيد. آري جبرئيل از آسمانها جواب همه پرسشهاي پيامبر (ص) را در دفتري از نور به زمين آورده بود، دفتري که نسخه شفا بخش همه در دهان بشري بود.
پس از بعثت و بعد از هجرت، پيامبر فرصتي دوباره مي يابد تا به اعتکاف روي آورد و خلوتي با خداي خود داشته باشد. اين بار اعتکاف را در مسجد النبي پي مي گيرد. مدينه هرگز زمزمه هاي عاشقانه پيامبررا فراموش نمي کند. هنوز موج صداي او از لابه لاي ستونهاي مسجد النبي، به گوش مي رسد.
امام صادق (ع) مي فرمايد: چون دهه آخر ماه مبارک رمضان فرا مي رسيد، پيامبر در مسجد معتکف مي شد. درون مسجد خيمه اي از جنس مو براي ايشان برپا مي کردند تا در آن خيمه به عبادت خداي خود قيام کند. عبادتي فراتر از عبادتهاي روزهاي قبل. چون جنگ بدر در ماه رمضان واقع شد و پيامبر  موفق به برپايي اعتکاف نشد، لذا قضاي آن را در سال بعد به جاي آورد.
از زمان شکل گيري جامعه اسلامي و برپايي احکام الهي، سنت اعتکاف همواره مورد توجه مسلمين بوده است. مسجد الحرام و مسجد النبي از مهمترين مکانهاي اقامه اعتکاف بوده و هستند. همه ساله خيل عظيمي از مسلمانان از سراسر دنيا به اين دو شهر مقدس آمده، خود را در درياي بي کران رحمت الهي غوطه ور مي کنند و از قعر آن مرواريدهاي زيباي مغفرت و رحمت را استخراج مي کنند .
*****اعتکاف در ايران

سنت اعتکاف در طول تاريخ کم و بيش در ايران اسلامي برپا مي شده ولي از پيشينه آن در ايران قبل از دوران صفويه، چيز زيادي در دست نيست . آنچه به صورت مستند وجود دارد برپايي اين سنت الهي در دوران صفويه است که به همت بلند شيخ لطف الله ميسي و شيخ بهائي، در دو پايتخت صفويه يعني قزوين و اصفهان صورت گرفته است.
شيخ لطف الله هم عصر عالم بزرگ شيعي، شيخ بهائي است. او بسيار مورد توجه و عنايت شيخ بهائي بوده تا آنجا که شيخ، مردم را در پاره اي از مسائل شرعي به شيخ لطف الله ارجاع مي داده. شاه عباس اول، مسجد شيخ لطف الله را در اصفهان به نام اين عالم بزرگ و براي اقامه نماز توسط وي ساخت. شيخ لطف الله تا پايان عمر در کنار همان مسجد ساکن بود و در آن مسجد نماز جمعه را اقامه نمود. اين عالم سخت کوش به برپايي سنت اعتکاف اهتمامي ويژه داشت. چنان که بر اثر تلاشهاي خستگي ناپذير او اعتکاف سنتي رايج و زنده باشد . کتاب الرسالة الاعتکافيه از آثار اوست.
شيخ بهائي نيز اهتمام ويژه اي به امر اعتکاف در ايران داشت. شيخ بهائي خود از عالمان عامل و دلداده معنويت و معرفت بود و با شور و عشق به اين سنت روي آورد و از خلوت اعتکاف بهره ها جست. شعر معروف "گه معتکف ديرم و گه ساکن مسجد" هم از اوست .
پس از آمدن آيت الله عبد الکريم حائري به شهر مقدس قم و تأسيس حوزه علميه قم در جوار حرم مطهر حضرت معصومه (ع)، سنت الهي اعتکاف رنگ و بوي ديگري به خود گرفت. اين سنت الهي که طي چند قرن، بعد از دوران شيخ لطف الله و شيخ بهائي، نوساناتي به خود گرفته بود تولدي جديد يافت، اما حکومت خشن رضاخاني را نيز در برابر خود داشت. پس مرداني استوار و پا برجا چون کوه مي طلبيد تا با اين خشونتها، صحنه را ترک نکرده و کمر همت، در احياي سنت محمدي  ببندند.
عالم رباني ميرزا مهدي بروجردي در سده اخير پايه گذار اين سنت حسنه در شهر قم بود. رفته رفته اين سنت محمدي به ديگر شهرهاي ايران سرايت کرد. او از ملازمان و کارپردازان و مشاوران آيت الله شيخ عبدالکريم حائري بود. وي به علت ايجاد جو خفقان رضاخاني به تنهايي در مسجد امام حسن عسگري (ع) معتکف مي شد و هيچ کس همراه او نبود.
بعدها يکي ديگر از علما به او ملحق شد و پس از چندي، پاي ديگران نيز به اين سنت کشيده شد. به حدي که آيت الله بروجردي درسهاي حوزه علميه را جهت شرکت طلاب در مراسم اعتکاف تعطيل کردند.
*****اهداف اعتکاف

در اعتکاف اهدافي چون رسيدن به آرامش روحي، دستيابي به صبر، حضور در مسجد، دعا و توبه و استغفار همه و همه در اين عمل مورد توجه قرار گرفته است.
مي توان از مجموعه اين عبادات، هدفي ديگر وراي اهداف تک تک آنها براي عبادت اعتکاف در نظر گرفت و آن تمرين انقطاع از غير است. معتکف در طول مدت اعتکاف از همه تعلقات دنيايي بريده و تمام وقت به حالت عبادت در آمده، از مسجد که خانه خداست به خانه خود و ديگران نمي رود. کلامي غير از قرآن و دعا و نماز که کلام خداست بر زبان جاري نمي کند. معتکف اراده خود را در مسير اراده خدا قرار داده در طول روز به خاطر او دست از خوردن و آشاميدن کشيده و به روزه داري قيام مي کند .
پس هدف از عبادت اعتکاف، همان است که ائمه معصومين در دعاي "مناجات شعبانيه" از خداوند خواسته اند "الهي هب لي کمال الانقطاع اليک؛ خدايا به من نهايت بريدگي وابستگي از غير خودت را هديه نما".
*****آثار اعتکاف

توبه در حال اعتکاف موجب جلب رضا و غفران الهي و ورود در صف نيکان است، اعتکاف موجب نيل به قرب الهي است، يعني همان فلاح و رستگاري که انسان به وسيله عبادت آن را مي جويد. يکي ديگر از آثار برجسته اعتکاف حب خداوند تبارک تعالي است .
بي شک اگر معتکف بتواند در ايام اعتکاف آن طور که بايد و شايد رفتار نمايد و رضايت حق تعالي را جلب کند به درجاتي که براي مؤمنان در نظر گرفته شده، خواهد رسيد.
از آثار حتمي اعتکاف در زندگي فردي انسان، تقويت اراده آدمي است. کسي که مدتي بر خلاف خواست دروني خويش، در محلي قرار گرفته و از بسياري از امور چون حرف زدن در غير امور عبادي که به طور طبيعي تمايل به آنها دارد، پرهيز نمايد، خود به خود تمريني است براي اجتناب از بسياري خواهشهاي نفساني ديگر، برخورداري انسان از اراده قوي نه تنها در مسائل اخلاقي و ديني بسيار مهم است؛ بلکه نقش آن در امور روزمره نيز بر کسي پوشيده نيست.
در پرتو اعمالي چون اعتکاف، کم کم ارتباط رواني خاصي بين انسان و مسجد، قرآن، نماز، نماز شب و ادعيه به وجود مي آيد. به نحوي که انسان مشتاق ارتباط با اين امور شده دوري از آنها برايش سخت مي گردد.
اگر انسان بتواند در طول اعتکاف خود را به دروازه هاي معرفت الهي برساند و خود را در دايره بيکران هستي کوچک ببيند،  غرور از او رخت بر مي بندد. ديگر در مقابل هم نوع خود تکبر نمي ورزد بلکه فروتني را پيشه خود خواهد ساخت.
به عقيده جرم شناسان اجتماعي، بسط و گسترش مسائل معنوي، باعث کم شدن جرم و فساد در جوامع مي گردد. اعتکاف در اين ميدان مي تواند نقش مهمي ايفا کند زيرا مشتمل بر چند عبادت است و آثار معنوي ويژه اي حتي بر افراد غير معتکف بر جاي مي گذارد.

مجموعه‌ي "فرهنگ قرآن" به عنوان جامع‌ترين معجم موضوعي قرآن كريم در جهان اسلام از سوي مركز فرهنگ و معارف قرآن كريم تدوين شد.
به گزارش خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا) به نقل از مركز خبر حوزه، كليات اين اثر به همت آيت‌الله هاشمي رفسنجاني تدوين و از سوي محققان مركز فرهنگ و معارف قرآن وابسته به دفتر تبليغات اسلامي حوزه‌ي علميه‌ي قم تكميل شده است.
در اين اثر كوشش شده است تا معارف قرآن تنها از منظر واژه‌هاي قرآني، روزآمد شده و زمينه‌هاي مناسب براي پژوهش‌هاي نو در معارف قرآن فراهم آورده شود.
جلدهايي از اين اثر كه داراي بيش از 2200 موضوع اصلي و هزاران موضوع فرعي است از سوي گروه فرهنگنامه‌ها و معاجم مركز فرهنگ و معارف قرآن چاپ شده است و در نهايت در 30 جلد منتشر خواهد شد.
جامعيت و فراگيري، تنظيم عنوان‌ها بر پايه‌ي الفباي موضوعي و برخورداري از نظام ارجاع در عنوان مترادف يا پيوسته از ويژگي‌هاي مجموعه‌ي فرهنگ قرآن اعلام شده است.
گروه فرهنگنامه‌ها و معاجم قرآني همچنين فرهنگنامه‌ي قرآني پيامبر اعظم(ص) را مشتمل بر همه‌‌ي مطالب قرآني مربوط به آن حضرت چاپ كرده است كه در قالب هزاران برداشت و صدها عنوان به ترتيب الفبايي تدوين شده است.
اين گروه طرح‌هاي تحليل واژگان مشابه قرآني، اصول و مباني علمي فرهنگ قرآن و ترجمه‌ي فرهنگ قرآن به زبان‌هاي عربي و اردو را نيز در دست اقدام دارد.

دانش‌آموزان برگزيده مسابقات قرآن شهرتهران، از 13مردادماه جاري به مرحله كشوري بيست و پنجمين دوره مسابقات قرآن دانش‌آموزي كه در مشهد مقدس برگزار مي‌شود، اعزام مي‌شوند.
"حوريه عقبايي" كارشناس قرآن سازمان آموزش و پرورش شهر تهران در گفت‌‌وگو با خبرگزاري قرآني ايران(ايكنا)، با اعلام اين خبر افزود: در حال حاضر 32 نفر به عنوان نفرات منتخب مسابقات قرآن و نهج‌البلاغه آموزش و پرورش شهر تهران انتخاب شدند. از اين ميان 16 نفر از اين دانش‌آموزان دختر و 16 نفر از دانش‌آموزان پسر هستند كه اعزام دانش‌آموزان پسر از 13 مردادماه آغاز خواهد شد.
وي در ادامه گفت: 20 مردادماه جاري نيز دانش‌آموزان دختر به اين مسابقات اعزام خواهند شد كه اين تعداد دانش‌آموز در رشته‌هاي قرائت، حفظ و تفسير نهج‌البلاغه در مرحله كشوري مسابقات قرآن دانش‌آموزي با يكديگر به رقابت مي‌پردازند.
عقبايي اظهار كرد: در مجموع اين دانش‌آموزان در دو نوبت‌ كه نخستين آن از هفته اول تيرماه و دومين مرحله آن در هفته سوم تيرماه آغاز شده بود، در اردوي آموزشي شركت كردند و از ميان 150 نفر براي شركت در مسابقات انتخاب شدند.
كارشناس قرآن سازمان آموزش و پرورش شهر تهران با اشاره به اينكه كلاس‌ها تحت نظر استادان مجرب كشوري برگزار شد، گفت:‌ برگزاري جلسات پرسش و پاسخ و همچنين توضيح ضوابط و آيين‌نامه‌هاي مسابقات و آشنايي با داوري اين مسابقات قرآني از ديگر برنامه‌‌هاي اين كلاس‌ها بود.
همچنين مرحله كشوري بيست و پنجمين دوره مسابقات قرآن دانش‌آموزي، از 15 تا 25 مردادماه جاري در مشهد مقدس برگزار مي‌شود.