روي گيتي زين مصيبت تا قيامت تار باد

قسمت پنجم و پاياني
حضرت زهرا(س ) با توجه به شخصيت جامع و عظيم و آثار بزرگ رسالت براي بشريت ، آرزو مي كند كه اي كاش قبل از اين كه رسول پاك الهي (ص ) روي در نقاب خاك مي پيچيد و دنيا را ترك مي كرد , مرگ او و ديگران فرا مي رسيد و شاهد اين خسران و زيان بزرگ و فقدان دردناك و رنجزا نمي شدند , فقدان و رنج و مصيبتي كه به تعبير زهراي مرضيه (س ) بر هيچ اندوه رسيده اي از ملت هاي عرب و فارس فرود نيامده است .
حضرت فاطمه (س ) پيامبراكرم (ص ) را از همه انسان ها برتر و افضل و نيك تر معرفي مي نمايد و از " صداقت و راستگويي " به عنوان يك صفت و خصيصه بارز در او ياد مي نمايد.
حضرت زهرا(س ) در ابيات ذيل ، به گونه اي ديگر به توصيف رسول گرامي اسلام (ص ) مي پردازد :
قد كنت ذات حمي بضل محمد
لااختشي فيما و كان جماليا
ماذا علي من شم تربه احمد
ان لا يشم مدي الزمان غواليا
من در زير سايه حضرت محمد(ص ) داراي " پشتيبان " بودم ، و از " ظلم " نمي هراسيدم ، و او براي من " جمال و آبرو " محسوب مي شد.
كسي كه يك بار تربت پاك و معطر احمد را ببويد , اگر تا پايان عمر خود هيچ عطر ديگري را نبويد زيان نكرده است . (7 )
در اين ابيات , حضرت زهرا(س ) از نبي اكرم (ص ) به عنوان يك تكيه گاه و پشتيبان بزرگ ياد مي كند , پشتيباني كه قدرت و توانمندي خاصي را در وجود آدمي ذخيره مي سازد كه در اثر آن از هيچ ستمي بيم به خود راه نمي دهد و در اوج ايمان و صلابت و عزت در برابر ظلم و جور مي ايستد و با ظالمان و ستمگران به تقابل مي پردازد.
و نيز ، پدرش را " جمال و آبرو " براي خود مي نامد. همان چيزي كه در پرتو آن همه خيرها و فيض ها و نيكي ها و ارزش ها تثبيت مي شوندو به صيانت و حفاظت درمي آيند و حيات عزتمند و پاك و بالنده و سعادتمند را براي انسان تضمين مي كنند.
حضرت زهراي مرضيه (س ) شخصيت پاك و الهي و معنوي رسول خدا(ص ) را آن گونه بزرگ و سترگ و ملكوتي مي داند كه معتقد است هركس تربت معطر او را ـ كه آميخته با شميم دل انگيز و روح بخش معنويت زلال مي باشد ، ـ ببويد ، گويا تا پايان عمر از اين لذت سرشار و رايحه دل انگيز بهره مند مي باشد و آن گونه جان و روحش معطر مي گردد كه خود را از هر عطر و رايحه ديگري بي نياز مي يابد.

حضرت فاطمه زهرا(س ) براي اين كه شكوهمندي شخصيت والا و ملكوتي پيامبرگرامي اسلام (ص ) را توصيف نمايد ، از روشي ديگر نيز بهره مي برد و سعي مي كند از اين طريق مشخص نمايد كه فقدان او براي بشر تاسف انگيز مي باشد و نه تنها انسان , كه همه موجودات و آسمان و زمين در اندوه ارتحال سوزناكش مي گريند.

يا رسول الاله يا خيره الله

و كهف الايتام و الضعفا

قد بكتك الجبال و الوحش جمعا

و الطير و الارض بعد يبكي السما

و بكاك المحراب و الدرس

للقرآن في الصبح معلنا و المسا

و بكاك الاسلام اذ صارفي الناس

غريبا من سائر الغربا

اي رسول خدا ، اي برگزيده خداوند ، اي پناهگاه بزرگ يتيمان و ناتوانان .

كوه ها ، حيوانات ف پرندگان ، و زمين برتو گريستند ، و سپس آسمان بر تو مي گريد.

محراب مسجد و درس قرآن در هر صبح و شب ، آشكارا بر تو گريستند.

اسلام ، در آن هنگام كه در بين مردم غريبي بسان ديگر غريبان گشت ، بر تو گريست . (8 )

در اين ابيات ، حضرت زهراي بتول (س ) ابتدا به برخي از صفات و ويژگي ها و عملكردهاي اجتماعي رسول خدا(ص ) اشاره مي كند و آن پيشواي محبوب الهي را پناهگاه " يتيمان " و " ضعيفان " معرفي مي نمايد ، هم آنان كه بگاه بي پناهي و درماندگي و تهي دستي به آشيان گرم و محبت خيز رسول الهي التجا مي جستند و زمزمه هاي دل انگيز و آرام بخش او را مي شنودند و دست نوازشگرش را بر سر خويش احساس مي نمودند و نيازهايشان را مرتفع مي يافتند.

و سپس فقدان پيامبر عظيم الشان اسلام را آن چنان دردناك و حسرت خيز و جانگداز و گسترده مي داند كه همه چيز و همه كس و تمام موجودات را سوگوار و مرثيه سراي او معرفي مي نمايد ، و " اسلام " را پس از ارتحال سوزناك پيامبراكرم (ص ) ،" غريب " مي داند و عزادار در از دست دادن كسي كه براي تبليغ و ترويج و استقرار احكام و قوانين جامع و رهايي بخش و سعادت آميزش رنج طولاني كشيد و مقاومت ديرپا و ايثار و فداكاري هاي مستمر ورزيد.

حضرت فاطمه زهرا(س ) در اشعار خويش رسول خدا(ص ) را " ماه درخشان " و " نور پرفروغ و حياتبخش " معرفي مي نمايد كه بر ظلمات ارض مي تابد و سرگشتگان را راه مي نماياند و به مقصد مي رساند. و نيز محل ريزش انوار الهي مي داند و فيض و رحمت بي كراني كه از اين طريق بر بشريت ارزاني گشته است .

"رضا اسماعيلي" شاعر و پژوهشگر ادبي
شاعران جوان از برخي حقايق زندگي حضرت فاطمه(ص) غافل شده‌اند 

بسياري از وقايع، فضايل و كرامات در زندگي حضرت زهرا وجود دارد كه شاعران جوان به هر علتي از آن بي‌اطلاع هستند و در شعر فاطمي به آن‌ها نمي‌پردازند و اين مضامين و موضوعات براي نسل جوان ما ناشناخته باقي مانده و در نتيجه كمتر به درون جامعه نفوذ مي‌كند.
"رضا اسماعيلي" شاعر و پژوهشگر ادبي بابيان اين مطلب درباره سيماي حضرت فاطمه‌زهرا(ص) در شعر جوان گفت: معمولا شاعران جوان وقتي درباره شخصيت، وِيژگي‌ها و كرامات حضرت زهرا(ص) شعر مي‌گويند بيشتر به مسائلي مي‌پردازند كه براي مردم و جامعه محسوس‌تر و ملموس‌تر است؛ براي مثال اشاره مي‌كنند به بحث فدك، ديوار و در و جرياناتي از زندگي حضرت فاطمه كه بارها در طول تاريخ به آن‌ها پرداخته شده است و براي مردم آشنا و ملموس است.
اسماعيلي افزود: شاعران جوان ما بايد سعي كنند تا با مطالعه زندگي و سيره حضرت زهرا به اين مسائل و وقايع واقف شده و سيره عملي آن حضرت را بيشتر شناخته و از اين مضامين در شعرهاي خود بهره ببرند.
 صفويه‌به‌شعر‌آييني‌توجه‌بسيار‌نشان‌داد 
دردوران صفويه و قرن نهم اين جريان پربارتر شد ، چون حكومت صفوي به شعرشيعي توجه بسياري نشان داد و حمايت‌هاي بسياري از شاعران انجام داد و آن‌ها را تشويق به سرودن شعر درباره اهل بيت (ع) مي‌كردند
 اودرباره شروع جريان شعر فاطمي گفت: از نيمه دوم سده چهارم هجري قمري شعر آييني متولد شد و ما حتي در آثار شاعراني مانند رودكي نيز رگه‌هايي از شعر آييني را مي‌بينيم. يكي از زيرمجموعه‌هاي شعر آييني نيز شعر فاطمي است كه در همين دوران به وجود آمد.
خالق اثر"رفتارشناسي ادبي/شعر مفهومي" تصريح كرد: بنابراين يك شاعر مسلمان هم‌چنان كه درباره پيامبر شعر مي‌گفته درباره ساير معصومين نيز علاقه‌مند بوده و شخصيت اين معصومين را به تصوير كشيده‌است.
او گفت: در دوران صفويه و قرن نهم اين جريان پربارتر شد؛ چون حكومت صفوي به شعر شيعي توجه بسياري نشان داد و حمايت‌هاي بسياري از شاعران انجام داد و آن‌ها را تشويق به سرودن شعر درباره اهل‌بيت(ع) مي‌كرد.
اين شاعر معاصر تأثير انقلاب را بر شعرفاطمي بسيار دانست و گفت: انقلاب نيز كه نشأت گرفته از دو حادثه عاشورا و غدير بود بسيار بر شعر آييني و به ويژه شعرفاطمي تأثير گذاشت و اين جريان را پربارتر كرد؛ در نتيجه هر چه دانش شاعران از زندگي حضرت فاطمه بيشتر شد آثار بهتر و ماندگارتري در اين زمينه آفريده شد.
خالق مجموعه شعر "ازجنس باران" (اشعاري اختصاصي براي حضرت امام خميني(ره)) درباره نوع نگاه در شعر فاطمي گفت: در فرهنگ ما نگاه ماتمي يا مرثيه‌اي به ائمه معصومين غالب‌تر است تا نگاه سيره‌اي و معرفتي و چون مردم ما با مجالس عزاداري بسيار مأنوس هستند و كاربرد شعر آييني نيز در مجالس عزاداري بيشتر است و مداحان در اين مراسم‌ها سعي دارند كه مردم را به گريه وادارند، نگاه ماتمي و مرثيه‌اي به شعر فاطمي زياد شده‌است و از سيره عملي حضرت زهرا و ساير ائمه غافل شده‌ايم.
او ادامه داد: البته عده‌اي ديگر از شاعران و نويسندگان در مقابل سعي كرده‌اند جنبه‌هايي از زندگي اين حضرت را كه عبرت‌آموز و موجب حركت و تكامل انساني است را استخراج كرده و در شعر خود مورد استفاده قرار دهند؛ براي مثال به استقامت و پايداري در مقابل حكومت كفر و خطبه‌هاي بسيار برجسته‌اي كه به عنوان يك زن مسلمان در مقابل حاكمان كفر ادا مي‌كرد توجه بسياري نشان داده شده‌است و يا همراهي و همدلي و همزباني حضرت فاطمه(ص) در سختي‌هاي دوران پيامبر اكرم(ص) و حضرت علي(ع) در شعرفاطمي نمود يافته است.