قسمت اول

متأسفانه برخي نويسندگان ما فراموش كرده‌اند كه مخاطب تئاتر اگر بخواهد مستقيم از مضامين قرآني بهره ببرد، مي‌تواند پاي سخنان واعظان بنشيند و از آن استفاده كند در حالي‌كه مخاطب تئاتر به دنبال نوع ديگري از آشنايي با مفاهيم قرآني به ديدن يك نمايش ديني مي‌آيد.
از ميان گفت‌وگوهايي كه با نويسندگان، كارگردانان و بازيگران اين هنرچنين برآمد كه به دلايل مختلفي از جمله مشخص نبودن خط قرمزها، اصول نمايشنامه‌نويسي براساس كتاب مقدس اسلام و حدود دخل و تصرف و ورود تخيل نويسنده در اثر، تئاتر ايران از مضامين قرآني براي به‌كارگيري در نمايشنامه‌نويسي غافل مانده و فعاليت‌هاي پراكنده‌اي كه توسط اشخاص يا در جشنواره‌هاي موضوعي انجام مي‌شود، كاري نه‌چندان علمي و مدون بلكه عملي ذوقي و براساس علايق و اعتقادات شخصي كننده آن است كه به دلايل ذكر شده از تنوع و جذابيت به دور و در كليشه‌ها مانده است. در ادامه و در بخش دوم اين گزارش ابتدا با "كيومرث مرادي" مدرس و كارگردان تئاتر به گفت‌وگو مي‌نشينيم.
وي درباره قابليت قرآن براي خلق نمايشنامه‌ مي‌گويد: با حفظ رويكرد داستان قرآني يا آيه مورد نظر، مي‌توان از آن براي توليد نمايشنامه بهره برد به شرطي كه با فضا و نگاه مخاطب امروز ايراني همسو باشد.
مرادي معتقد است چنين اثري پس از كارگرداني، در اجرا نيز با مخاطب ارتباط برقرار خواهد كرد زيرا اگر تكنيك ذاتي تئاتر را داشته باشد و با عناصر ديني آميخته باشد، مخاطب دليلي براي عدم برقراري ارتباط با آن را نخواهد داشت. به هر حال تكنيك در هنرها مهم است وگرنه بيننده به جاي آمدن به سالن تئاتر، به طور مستقيم همان مضامين را از طريق خطبه و وعظ دريافت خواهد كرد.
حنيفي كارگردان: استفاده از مضامين ديني در درام را ا زغربي‌ها ياد بگيريم
"عليرضا حنيفي" كارگردان و نمايشنامه‌نويس ساكن قروه در گفت‌وگو با ايكنا مي‌گويد: قابليت قرآن براي اقتباس از آن و نوشتن نمايشنامه چنان است كه اگر چند نويسنده يك داستان را برگزينند، حاصل كار آنان به دليل بسرت گسترده قصه به شبيه نخواهد بود.
وي در ادامه مي‌افزايد: اما اين مسأله اهميت دارد كه بايد در اين عرصه به دنبال درك مفاهيم تازه و نو باشيم. راه بلندي در پيش است كه بتوان به بيان شيوا و قابل فهمي از مفاهيم قرآني در نمايش‌ها دست يافت اما با اين حال واجب است كه فرد با پيش‌زمينه فكري و مطالعه كامل پاي به اين عرصه بگذارد.
اين كارگردان دليل موفقيت بسياري آثار هنري و مذهبي را در غرب، ريشه داشتن ادبيات نمايشي آن كشورها در ادبيات مذهبي‌شان مي‌داند كه براساس آن، كمتر اجرايي در غرب ديده مي‌شود كه وجود نشانه‌هاي انجيلي در آن را نتوان ريشه‌يابي كرد.
حنيفي در پايان مي‌گويد: اما در ايران برعكس است. زماني كه سفارشي به نويسنده‌اي داده مي‌شود يا زمان جشنواره‌هاي موضوعي فرا مي‌رسد، به فكر قرآن و مضامين آن مي‌افتيم در حالي كه محور هر اثر نمايشي انسان است و انسان به عنوان آفريده خدا تمام غرايز در وجودش نهادينه شده است؛ مجموعه غرايزي كه مكرر در قرآن مورد اشاره و تاكيد قرار گرفته است.
شهرام كرمي نويسنده و كارگردان تئاتر در پاسخ به اين پرسش به ايكنا مي‌گويد: پس از پيروزي انقلاب اسلامي تمام رويكردهاي فرهنگي جامعه به سمت آموزه‌هاي ديني سوق پيدا كرد به همين دليل در جامعه‌اي دين‌محور زندگي مي‌كنيم و دين و مذهب ما با توجه به كامل بودنش در تمام زمينه‌هاي اجتماعي، فردي، هنري و حتي اقتصادي رهنمود و راه حل دارد لذا بايد هنرمندان ما با دقت و بينش خاص اين مفاهيم را به دست بياورند و در كارهايشان به كار گيرند.
وي ادامه مي‌دهد: آنچه در اين راه مهم است، نقش و تاثير قرآن در رفتارهاي اجتماعي است كه در هنگام نوشتن در ذهن نويسنده، ايجاد و باعث ارائه كارهايي با بن‌مايه ديني بشود. در اكثر كارهايي كه ديده مي‌شود زبان قرآني در كاراكترها و كنش‌ها و زبانشان قابل بررسي است.
كرمي، نويسنده نمايش "لطفاً با مرگ من موافقت كنيد" اين بررسي را شامل ضعف در زبان و گويش شخصيت‌ها به نحوي تصنعي و غيرقابل باور براي مخاطب مي‌داند و مي‌افزايد: اگر نمايشنامه‌نويسي را به شكل تكنيكي و اصولي انجام دهيم به طور قطع زبان و نحوه گويش شخصيت‌ها قابل باور و درك خواهد بود. علاوه‌بر اين در شخصيت‌پردازي نمايشنامه‌هاي قرآني نيز ضعف و ايراد وجود دارد.
نويسنده "پوكه‌هاي برنجي" در پايان با تاكيد بر آموزش و پرورش نمايشنامه‌نويسان جوان قرآني مي‌افزايد: متاسفانه نمايشنامه‌نويسان حرفه‌اي و قديمي ما كمتر به سراغ مضامين قرآني مي‌روند و بايد براي جبران اين كمبود با آموزش‌هاي صحيح براي آينده، نيروهاي جوان تربيت كرد.
"عظيم موسوي" كارگردان و نمايش‌نامه‌نويس نيز در بخشي از سخنانش با كرمي هم‌عقيده است و به خبرنگار ايكنا مي‌گويد: وقتي آيات قرآني را موضوع‌بندي مي‌كنيد بسياري از آيات الهي جنبه اخلاقي و اجتماعي دارد و مي‌تواند دستمايه بسيار خوبي براي درام و نمايشنامه‌نويسان باشد. حتي نمايشنامه‌نويسان سرشناس خارجي نيز مانند مولير با مذمت خساست و بخل در كارهاي‌شان رويكردهاي اخلاقي و ديني دارند.
وي در ادامه سفارش گرفتن براي نوشتن نمايشنامه‌هاي موضوعي را آفت نمايشنامه‌نويسي قرآني مي‌داند و مي‌گويد: اغلب كارهاي مذهبي‌ام بر اساس خلاقيت و ميل دروني‌ام شكل گرفته است زيرا ارائه سفارش تا حد زيادي باعث دور شدن كار از شكل و شمايل واقعي و مطابق نياز مخاطب مي‌شود.
موسوي در پايان به مسأله اقتباس اشاره مي‌كند و تأكيد مي‌كند: در اين زمينه با محدوديت‌هاي جدي مواجه هستيم زيرا توجه نويسندگان ابتدا به سنديت داشتن اقتباس برمي‌گردد به همين دليل اجازه دخل و تصرف نداشتن در داستان قرآن و ... باعث راه نيافتن عنصر خلاقيت به كار و به دنبال آن يكنواختي كار مي‌شود.
در ادامه اين سلسله گفت‌وگوها "سيروس همتي" نمايشنامه‌نويس و كارگردان تئاتر به ايكنا مي‌گويد: مهم‌ترين مسأله در اين كار پرهيز از مستقيم‌گويي و اشاره است در صورتي‌كه اين روش در ايران كاربرد فراواني دارد و همين امر موجب رويگرداني مخاطب از تئاتر ديني و قرآني شده است.
وي ادامه مي‌دهد: متأسفانه نويسندگان ما فراموش كرده‌اند كه مخاطب تئاتر اگر بخواهد مستقيم از اين مضامين بهره ببرد، مي‌تواند پاي سخنان واعظان بنشيند و از آن استفاده كند كه اين رويكرد در هنر نمايش جايگاهي ندارد.
ادامه دارد...

مراسم اختتاميه مسابقه بين المللي كاريكاتور غزه در فضاي مجازي در حالي برگزار شد تا از زحمات و تلاش هنرمنداني كه طي 6 ماه با حضور در يك حركت انساني و در شرايطي كه هر روز مردم بي پناه غزه و فلسطين قتل عام مي شوند با ابزار هنر حمايت خود را ازفلسطيني ها اعلام كرده و در كاريكاتورها ي خود انزجارشان از رژيم غاصب اسرائيل اعلام داشتند تقدير شود.
احمد نوريان ، رئيس سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران در اين مراسم طي سخناني گفت: فلسطين و انتفاضه، امروز نه تنها مساله خاورميانه و جهان اسلام، بلكه مساله جدي جهان بشري است، اينكه آشكار ترين و بديهي ترين اصول و حقوق جامعه اسلامي زيرپا نهاده مي شود.
وي تاكيد كرد: با تشبث و تمسك به يك مساله موهون تحت عنوان هولوكاست كه واقعيت تاريخي آن در مضان ترديد است در نقطه اي از جهان اسلام نسل كشي وحشيانه اي صورت مي گيرد و هولوكاست به ابزاري براي توجيه بشريت در برابر جنايات و بلندپروازي ها ي  خودشان تبديل شده است.
نوريان با اشاره به برگزاري جشن 60 مين سالگرد تاسيس رژيمي كه مثل غده سرطاني در بشر است ، افزود: غافل از اينكه وعده خدا نزديك است و در قرآن كريم اشاره شده است كه يهوديان ن‍ژاد پرست دو باردر زمين جنايت خواهند كرد و قصد برتري دارند هنگامي كه وعده خدا فرا رسد ،گروهي از بندگان پيكارجو را بر آنها چيره مي كنيم تا آنها را سخت درهم كوبند  اين رژيم رو به انقراض با گرفتن جشن تولد، قابل احيا و بقا نيست.
وي اضافه كرد: در اين 60 سال، رژيم غاصب اسرائيل يكي از كانون هاي بحران ساز و ايجاد ناامني در منطقه بوده كه با ايجاد اختلاف بين دولت هاي اسلامي، توانسته تاكنون به حيات ننگين خود ادامه دهد.
رئيس سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران گفت: پرچم مخالفت و ضديت با اسرائيل و حمايت از مردم مظلوم فلسطين را اولين بار امام  بلند كرد پس از وقوع انقلاب اسلامي و الهام گيري مبارزين فلسطين از ملت ايران و وقوع انتفاضه هاي پي در پي، شمارش معكوس براي نابودي اسرائيل را رقم زده است.
وي در ادامه با اشاره به اينكه هنر متعالي آن است كه در خدمت منويات عاليه انساني و ابزاري براي نيل به اهداف مقدسي چون عزت ، شرافت ، كرامت ، آزادگي و حريت انساني باشد افزود: هنر و رسانه از قوي ترين ابزار تاثير گذار بر عرصه زندگي انسان است ، هنرهاي جديد و نوپايي مانند كاريكاتور، بر خلاف تصور عده اي اگر در دست هنرمند متعهد باشد مي تواند حامل بزرگي براي انتقال مفاهيم و پيام هاي ارزشي باشد .
به گفته رئيس سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران هنر نقاشي تنازانه يا كاريكاتور يكي از رشته هاي متمايز هنري است كه واجد ويژگي هاي خاص و منحصر به فرد است ، درآميختن طنز و سادگي در ظاهر و قالب خاص در عين به تصوير كشيدن جدي ترين معاني و واقعيت ها از امتيازات كاريكاتور است.
وي اضافه كرد: شايد زماني تلقي عمومي از كاريكاتور صرفا فكاهي و طنز ساده اي بود كه فقط توانايي لبخند نشاندن بر چهره مخاطب داشت. اما وقوع رويدادهايي همچون جشنواره و فستيوال گوياي آن است كه اين رشته شيرين و جذاب  امروز چنان عمق و معنا يافته كه عالي ترين مفاهيم و ارزش هاي انساني چون دفاع از مظلوم، شرف و استقلال خواهي ملي، مقاومت و پايداري و ايثار را در قالب نقش و طرح ارائه مي كند.
به گفته وي در عصر ارتباطات و انفجار اطلاعات و جهاني شدن، برگزاري اين مسابقه موجب شد فرياد مردم مظلوم غزه به گوش دنيا برسد زيرا كاريكاتور تجلي مكنونات قلبي در فكر و هنر يك هنرمند است .
نوريان تصريح كرد: در دنياي امروز كاريكاتور زبان مشترك انسانها است و ديگر نياز نيست شخص در خصوص تصويري كه خلق كرده است توضيح دهد .رئيس سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران با تقدير از هنرمندان كاريكاتوريست كه با خلق 2500 اثر به حمايت از اين مردم مظلوم برخاستند، گفت: روزانه 200 هزار نفر و در مجموع طي اين مدت 6 ميليون نفر در سطح دنيا از طريق سايت اينترنتي ، آثار مذكور را مشاهده كردند.وي افزود: 70 درصد اين آثار توسط هنرمندان كشورهاي ديگر توليد شده و 30 درصد آن متعلق به هنرمندان ايراني است كه اين خود حاكي از حمايت جهاني از انتفاضه فلسطين مي باشد.
رئيس سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران از اعلام آمادگي اين سازمان براي به نمايش گذاشتن آثار توليدي در نقاط مختلف شهر تهران خبر داد و افزود: آثار برگزيده اين مسابقه در سالگرد حضرت امام ره به نمايش درآمده و در قالب كتابي به چاپ مي رسد.امروزه طنز كاركرد جدي تري پيدا كرده و به ابزاري براي انتقال مفاهيم ارزشي و انساني تبديل شده و مديريت شهري نيز آمادگي دارد از كاريكاتوريست ها حمايت جدي كند.وي در خاتمه گفت: 160 برنامه در طول سال براي حمايت از مردم بي پناه فلسطين تدوين و در دست اجرا داريم. 

گروه فرهنگ وهنر : بزرگداشت زاون قوکاسيان و طهماسب صلح جو از منتقدان صاحب نام کشور همزمان با برگزاري جشن بزرگ منتقدان و نويسندگان سينماي ايران برپا مي شود.
رامتين شهبازي مدير کميته امور برنامه هاي جشن بزرگ منتقدان سينماي ايران با اعلام اين خبر افزود: شوراي برگزاري جشن منتقدان با توجه به جايگاه اين دو منتقد پيشکسوت در عرصه نقد و نوشتار و پژوهش هاي سينمايي و حضور مداوم و موثرشان در رسانه هاي سينمايي تصميم گرفت در دومين جشن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران برنامه بزرگداشت پيش بيني نمايد.
به گفته وي، زاون قوکاسيان نويسنده، منتقد و محقق سينماي ايران است که تا کنون تاليفات و آثار پژوهشي بسياري درباره سينماگران و فيلمسازان نگاشته و طهماسب صلح جو از منتقدان سرشناس و تاثيرگذار سينماي ايران است که همواره حضوري مستمر و ملموس در عرصه نقد و نوشتارهاي سينمايي داشته و دارد.
مدير کميته امور برنامه هاي جشن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران با اشاره به اهميت جايگاه نقد و منتقد در سينما خاطرنشان ساخت: متاسفانه، تا کنون اين منزلت و جايگاه به رغم نقش تاثيرگذار، آگاهي بخش و روشنگر منتقدان و نويسندگان سينمايي مورد توجه قرار نگرفته و اميدواريم جشن منتقدان فرصت و بستر مناسبي براي تعميق شناخت جامعه سينمايي از اين طيف فعالان رسانه اي و سينمايي کشور باشد.
شهبازي گفت: برنامه هاي متنوعي از سوي کميته امور برنامه ها براي پربار ساختن جشن طراحي شده که در دست مطالعه و انجام است.
گفتني است جشن بزرگ منتقدان و نويسندگان سينماي ايران از دهم تير ماه به مدت سه روز در تهران برگزار مي شود.