قسمت اول
خانواده چيست
از بدو پيدايش انسان بر روى كره زمين، همواره زنان و مردان، با تشكيل كانونى به نام خانواده، عمرى را در كنار يكديگر گذرانيده و فرزندانى در دامان پرمهر خويش پرورانده و از اين جهان رخت بر بسته اند.
طبيعى ترين شكل خانواده، همين است كه هيچ عاملى جز مرگ نتواند پيوند زناشويى را بگسلد و ميان زن و شوهر جدايى بيفكند.
كوشش مصلحان جامعه - مخصوصاً پيامبران خدا - اين بوده است كه نظام خانواده، يك نظام مستحكم و پايدارى باشد و هيچ عاملى نتواند اين كانون سعادت را متلاشى گرداند.
دنياى امروز كه دنيايى مضطرب و پريشان است، على رغم پيشرفت هاى حيرت انگيز علم و صنعت، در مسأله خانواده با مشكلات بزرگى روبه رو است.
براى اين كه بتوانيم مشكلات زندگى خانوادگى را از جامعه خود ريشه كن كنيم و گامى در راه تداوم بخشيدن به كوشش مصلحان و رهبران اجتماعى برداريم، ابتدا بايد بدانيم كه خانواده چيست و اين واحد كوچك اجتماع از ديدگاه قرآن مجيد چگونه است.
خانواده را از ديدگاه هاى مختلف مى توان تعريف كرد. كه پاره اى از آنها سطحى و پاره اى ديگر عمقى است.
پر واضح است كه هر چه ديدگاه ما عميق تر باشد، به شناختى كامل تر و قابل اعتماد تر رسيده ايم و هر چه شناخت ما از خانواده كامل تر و عميق تر باشد، بهتر مى توانيم به اين نهاد مقدس، رونق بخشيم و تزلزل و ناپايدارى را از محيط آن دور سازيم.
در يك نگاه ظاهرى متوجه مى شويم كه عناصر اصلى تشكيل دهنده خانواده، يك زن و يك مرد است كه مطابق آداب و رسوم اجتماعى خويش با يكديگر پيوند زناشويى بسته اند و بعد فرزند يا فرزندانى بر جمع آنها افزوده شده است.
خانواده را با همين نگاه ظاهرى مى شود تعريف كرد، ولى اين اندازه كافى نيست، عمده اين است كه ببينيم چرا زن و مرد، به دنبال تشكيل زندگى مشترك مى روند و آيا اين يك نياز فطرى و طبيعى است يا - به قول ماركسيست ها كه همه چيز را روبناى اقتصاد مى دانند - يك نياز غير طبيعى و طبقاتى است.
در اين جا نمى خواهيم درباره نظريه ماركسيسم بحثى داشته باشيم‏(1) شايد كسانى باشند - و هستند - كه زناشويى آنها انگيزه اقتصادى دارد. پدرى دختر خود را به خاطر سبك كردن هزينه زندگى به خانه شوهر مى فرستد، يا براى استفاده از مزاياى اقتصادى، دختر خود را به مرد ثروتمندى مى دهد، همچنان كه بعضى از مردان، دخترى را به خاطر ثروت او يا ثروت پدرش به همسرى انتخاب مى كنند.
بعضى از ازدواج ها نيز به خاطر قدرت و موقعيت است، خانواده هاى قدرتمند و داراى موقعيت، در ازدواج هاى خود به اين مسأله زياد توجه مى كنند؛ آنها مى كوشند كه از اين راه، بر موقعيت و قدرت خود بيفزايند و نگذارند كه از طبقه محروم، كسى به اين خوان انحصارى دسترسى پيدا كند.
زيبايى هم يكى از انگيزه هاست. بسيارند كسانى كه زيبايى اندام را اصل و محور مى شناسند و به هيچ يك از ارزش هاى انسانى توجه نمى كنند.
در مجموع، براى كسانى كه به خاطر مال يا جمال يا قدرت، تشكيل خانواده مى دهند، خانواده، كانون بهره گيرى مرد يا زن از ثروت يا قدرت يا زيبايى ديگرى است و چون فلسفه تشكيل خانواده را همين امور مى دانند، دوام و استحكام خانواده نيز در نظر آنها به همين امور بستگى دارد و هيچ مانعى نيست كه با از بين رفتن آنها، زندگى خانوادگى نيز همچون سايه اى به دنبال آنها محو و زايل گردد.

برقراري پيوند روحي و عاطفي عميق ميان والدين و فرزندان سبب مي‌شود تا بسياري از نيازهاي روحي فرزندان در محيط سالم خانواده برآورده شود، هنگامي كه والدين با فرزندان خود رابطه‌اي صميمي داشته باشند، فرزندان مسائل خود را با آنها به راحتي بيان كرده و از راهنمايي‌هاي آنها استفاده مي‌كنند همچنين، همواره به والدين خود به ديد راهنماياني صميمي و مشاوراني دلسوز و مورد اعتماد مي‌نگرند.
سيراب كردن فرزندان از مهر و محبت توسط والدين سبب مي‌شود تا آنها از فرو رفتن در گرداب‌هاي انحراف مصون بمانند زيرا فرو رفتن در اين گرداب‌ها علتي جز كمبود محبت ندارد، اما در محبت كردن به فرزندان نيز همواره بايد اين نكته مورد توجه قرار گيرد كه محبت بيش از حد، باعث مي‌شود تا فرزندان بسيار وابسته و از خود راضي و پر توقع پرورش يابند.
آنگاه كه والدين به تمامي خواسته‌هاي فرزند خود جامه عمل بپوشانند سبب مي‌شوند تا فرزندانشان روحي ضعيف و رواني زود رنج بيابد و در نتيجه اعتماد به نفس و حس استقلال آنها شكسته مي‌شود. افراط در محبت احساس مسئوليت را در كودك ضعيف مي‌كند و كودكاني كه مورد حمايت شديد والدين هستند، شخصيت خود را از دست مي‌دهند و در زندگي افرادي بي‌اراده، لاابالي و سست مي‌شوند، از اطاعت و وظيفه‌شناسي سرباز مي‌زنند و از احترام والدين خودداري مي‌كنند.
در محيط خانواده، به همان اندازه كه مهر و محبت و صفا لازم است، قاطعيت، جديت و مديريت نيز لازم و ضروري است، اگر مديريت ضعيف باشد طبيعي است كه نارسايي‌هايي را به دنبال خواهد داشت كه از آن جمله مي‌توان به خيره سري و خودرأيي نوجوانان اشاره كرد، البته قاطعيت را نبايد با خشونت اشتباه كرد.
به همان اندازه كه خشونت ،ناشي از ضعف روحي و اخلاقي است، قاطعيت، ناشي از قدرت روحي و امتياز اخلاقي است كه اگر با عوامل ديگري از قبيل نرم‌خويي، صميميت، سعه‌ صدر و روشن‌بيني همراه شود آثار بسيار مفيد و سازنده در تربيت بر جاي مي‌گذارد، رفتار خشونت‌آميز باعث از بين رفتن روحيه صميميت و همدلي مي‌شود و بذر كينه و دشمني را در وجود فرزندان مي‌پاشد.

مسئول بسيج بانوان منطقه مقاومت خوزستان، گفت: قرآن به وزن اجتماعي، استقلال كاري، مالكيت و طي طريق مراتب معنوي زن، توجه خاص مي‌كند و پايه احكام و حقوق مربوط به زن را بر فطرت قرار داده است.
"عاليه معلمي"، مسئول بسيج بانوان منطقه مقاومت خوزستان، در گفت‌وگو با خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا) شعبه خوزستان، با بيان اين مطلب عنوان كرد: خداوند سبحان با آيين پاكي كه به وسيله قرآن نازل فرمود، ويژگي‌ها و نقش زن در عالم وجود را از نو بنيانگذاري كرد.
وي افزود: قرآن به زن هويت داد و ضمن بيان اينكه هر انساني گروگان عمل خويش است و زن و مرد عملشان نزد خداوند ضايع نخواهد شد، به طور واضح و صريح مي‌فرمايد: " مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ" (آيه شريفه 97 سوره مباركه نحل).
مسئول بسيج بانوان منطقه مقاومت خوزستان اظهار كرد: از آنجايي كه احساسات لطيف مانند محبت، عواطف و رقت قلب و ميل به جمال و زينت در زن بيشتر از مرد است، لذا امور پرستاري و پرورش نوباوگان و تدبر منزل را به وي واگذار و از امور سخت‌ مانند ولايت، جنگ و قضاوت آزاد كرده است.
وي اذعان كرد: در مورد موضوع تعليم و تربيت و روابط مشروع اجتماعي و پسنديده، قرآن كريم كمترين تفاوتي بين زن و مرد قائل نشده و مي‌فرمايند: "فَلا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِير"ٌ (سوره مباركه بقره آيه شريفه 234). خداوند تبارك چون تنها امتياز انسان‌ها را به تقوي معرفي كرده، لذا يك زن با تقوا را از هزار مرد بي‌تقوا محترم و مقدم‌تر مي‌داند.
معلمي تأكيد كرد: قرآن نقش زن در جهان هستي را نقش ريشه‌اي و اساسي و وي را ريشه خانواده، اجتماع و تعالي بشري معرفي مي‌كند و اسلام زن را جزء حقيقي و عضو كامل جامعه انساني قرار داده و آزادي اراده و عمل به وي بخشيده است.
وي گفت: قوانين و مقررات مربوط به زنان كه در گذشته وجود داشته و هنوز رسوباتي از آنها باقي است، با آنچه در قرآن و سنت بيان شده فاصله دارد و متأسفانه قوانين وضع شده بشري حق را بيشتر به مرد داده كه مبناي قرآني ندارد و بايد اصلاح شوند.
معلمي افزود: اخيراً در مجلس شوراي اسلامي و مراجع قانوني بازنگرشي نسبت به حقوق زنان و تطبيق آن با مباني قرآني شده كه اميد است كه در تمامي مقوله‌هاي مطرح شده رضاي خدا در نظر گرفته شود تا هر چه بيشتر به اهداف متعالي اسلام و انقلاب نزديك شويم.
مسئول بسيج بانوان منطقه مقاومت خوزستان تأكيد كرد: انقلاب شكوهمند اسلامي ما با ارائه قوانين منطبق بر قرآن، تلاش زيادي صورت داده تا حقوق زنان بر مبناي اسلام اكمل استوار شود.
وي درباره ميزان آشنايي زنان با قرآن و ديدگاه‌هاي قرآن، تصريح كرد: نمي‌توان قضاوت عام نسبت به كليه جامعه زنان ارائه كرد، زيرا تعدادي از ايشان فرصت مطالعه ندارند، برخي سواد كافي قرآني نداشته و برخي بدين راه تشويق و ترغيب نشده‌اند و دسته‌اي از بانوان توانسته‌اند مراتب تحصيل را كسب كنند، اما در مجموع آن طور كه شايسته اين قشر عظيم انساني است، آشنايي گسترده قرآني وجود ندارد.
معلمي خاطرنشان كرد: تربيت مربيان برجسته قرآني بين بانوان كه متوليان آن بيشتر سازمان تبليغات اسلامي و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي است، امري ضروري خواهد بود كه با نهضت قرآن‌آموزي در حال تكوين است و رهبر انقلاب در اينكه متولي خاصي بايد بدين امر مهم بپردازد رهنمود‌هايي براي مسئولان سازمان تبليغات اسلامي داشته‌اند.
وي با اشاره به ايجاد تسهيلات در به وجود آمدن مكتب‌القرآن‌ها، مراكز مردمي و تقويت جلسات قرآني محلي به عنوان راهكارهاي افزايش و ترويج قرآن بين جامعه زنان، تصريح كرد: اين بسترهاي مناسب سواي كار مربيان پرورشي و معلمان قرآني و اساتيد در سطح مدارس و دانشگاه‌هاست، زيرا آنها انگيزه و ميل به آشنايي با قرآن را در مقاطع خاصي عرضه مي‌كنند، ولي سازمان‌هايي مانند تبليغات اسلامي و غيره مي‌توانند كاري دراز مدت و پايدار در عرصه حيات اجتماعي انجام دهند.
مسئول بسيج بانوان منطقه خوزستان، عنوان كرد: اميد است زنان مسلمان نظر قرآن كريم را در رابطه با حقوق و ارزش معنوي و مادي خود به خوبي بدانند و از حق مسلم خود پاسداري كنند

ما نبايد ارائه نظر خود درباره حقوق زنان را با شرايط كنوني كه بسياري از اين حقوق در هاله‌اي از ابهام است و به‌طور كامل بر اساس نگرش اسلام تبيين و تعريف نشده تبيق دهيم چراكه ابهام در همين مقوله موجب شده تا برخي‌ها مدرنيسم را منادي رشد زنان بدانند.
"مريم محمودزاده" استاد حوزه و دانشگاه در گفت‌و‌گو با خبرگزاري قرآني ايران(ايكنا)، در ابتدا به ارائه دو تعريف از مدرنيسم پرداخت و گفت: در برخي از موارد مدرنيسم به پيشرفت در بعد سخت‌افزاري و نرم‌افزاري همچون اينترنت و ساير ابزارهاي امروزي و بهره‌مندي از اين ابزارها تعبير مي‌شود و از آنجا كه اسلام منافاتي با علم و پيشرفت دانش بشري ندارد پس مخالف آن هم نيست.
وي به طرح قسم دوم تعريف خود از مدرنيسم پرداخت و افزود: مدرنيسم گاهي نيز به معني كم‌رنگ كردن ارزش‌ها و گذر از مفاهيم ناب ديني و بي‌اعتنايي به معنويات است كه بسياري نيز طرح مدرنيسم را به اين معني مي‌دانند.
استاد دانشگاه شريعتي در ادامه تصريح كرد: اگر استفاده از اين ابزار شرايطي را فراهم آورد كه زن مسلمان ارزش‌هاي ذاتي و ديني خود را فداي آن كند، قطعاً با اسلام دچار چالش است زيرا چه بسيارند افرادي كه معتقدند زنان بايد در هر صورت از مدرنيسم و خدمات آن استفاده كنند و در غير اين‌صورت سنتي، متحجر و عقب‌مانده هستند.
ديدگاه غالب جامعه نسبت به مدرنيسم پرسش خبرنگار ايكنا از اين مدرس حوزه بود كه وي در پاسخ گفت: جامعه مسلمان اعم از زن و مرد مي‌توانند از علوم و فنون جديد استفاده كنند زيرا بهره‌مندي از اين ابزار چالشي با عقايد اسلامي آنان ندارد كه آخرين نمونه آن را مي‌توان در پيروزي انقلاب اسلامي و حضور قشر مختلف زنان در اين مقطع از تاريخ معاصر مشاهده كرد.
در اين بخش از گفت‌و‌گو خبرنگار ايكنا با استناد به اظهارنظر برخي افراد مبني بر اينكه مدرنيسم فرصت‌هاي زيادي براي زنان فراهم آورده است، نظر اين استاد دانشگاه را در اين‌باره جويا شد كه وي در پاسخ گفت: اين مسائل را زماني مي‌توان ارمغان مدرنيسم ناميد كه در دوران قبل از آن نظير نداشته باشد اما با اندكي مطالعه در كتب مختلف و تاريخ صدر اسلام مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه بسياري از موقعيت‌هاي ويژه در دوران مختلف حكومت پيامبر(ص) و ساير امامان براي زنان فراهم شده بود.
به عقيده اين مدرس حوزه و دانشگاه، بسياري از مواهبي كه امروزه ارمغان مدرنيسم ناميده مي‌شود در 30 سال اخير ارائه شده زيرا چه بسيار زناني كه پيش از اين در جامعه مدرن غرب، در معرض انواع خشونت‌ها قرار داشتند.
مدرس حوزه علميه "مشكات" به مقايسه اين شرايط با نگاه اسلام به زنان پرداخت و تصريح كرد: نمونه‌هاي بسياري از اسناد تاريخي و معتبر همچون غدير خم از اين حقيقت حكايت دارد كه پيامبر(ص) با زنان نيز چون مردان بيعت گرفت و حق دخالت در سرنوشت سياسي جامعه را به آنان نيز داد.
وي اظهار كرد: ما نبايد ارائه نظر خود درباره حقوق زنان را با شرايط كنوني كه بسياري از حقوق زنان در هاله‌اي از ابهام است، تطبيق دهيم بلكه بايد آن را با موقعيت زنان صدر اسلام مقايسه كنيم زيرا در حال حاضر شاخصه‌هاي توسعه زنان با نگرش اسلام تبيين و تعريف نشده است به همين دليل بيشتر افراد فكر مي‌كنند كه مدرنيسم منادي رشد زن است.
اين استاد دانشگاه با تأكيد بر اينكه زنان بايد موقعيت خودشان در ديدگاه ديني وقرآني را بشناسند، گفت: اگر زنان و دختران بدانند كه قرآن چه امتياز و شخصيتي براي آنان در نظر گرفته است و بدانند كه هيچ كدام از آنان در مدرنيته وجود ندارد، هيچ‌گاه از معنويت رونمي‌گردانند و فريب ظواهر مدرنيسم را نمي‌خورند.
وي بحران خانواده و استفاده ابزاري از زن را تنها يكي از هزاران آسيب مدرنيسم به زنان دانست و گفت: اين در حالي ‌است كه زن در ديدگاه اسلامي ريحانه ناميده مي‌شود.
محمودزاده در پاسخ به پرسش خبرنگار ايكنا مبني بر اينكه "آيا مي‌توان معرفي نكردن ظرفيت‌هاي اسلامي را عاملي براي جذابيت بيشتر مدرنيسم دانست؟" گفت: بله متأسفانه بسياري از قابليت‌هاي دين اسلام مطالعه و تبيين نشده است؛ نهادهاي فرهنگي، رسانه‌ها، حوزه علميه و ساير نهادهاي ذي‌صلاح بايد با شناخت نقاط قوت و ضعف، نهضتي را در اين زمينه برپا كنند كه اين امر نيز با اندكي تأمل در رهنمودهاي مقام معظم رهبري و امام راحل قابل دستيابي است.
مدرس حوزه علميه "زهراي اطهر" افزود: حوزه زنان در حال حاضر با نقايص و چالش‌هاي زيادي مواجه است كه اين معضلات با مطالعه متون و آموزه‌هاي ديني قابل رفع است البته اين موضوع در حال حاضر با غفلت مواجه شده است زيرا كمتر برنامه تلويزيون و يا راديو به بحث درباره اين مباحث مي‌پردازد.
اين فعال امور بانوان در ادامه با اشاره به مطالعات استاد مطهري درباره زنان و گردآوري آن در كتابي با عنوان "حقوق زن در اسلام" تصريح كرد: در اين زمينه اطلاعات مفيد زيادي وجود دارد اما مسأله اين است كه اين موضوعات به اطلاع عموم نرسيده است.
خبرنگار ايكنا در بخش پاياني پرسش خود از اين مدرس حوزه علميه "زهراي اطهر" خواست نظر خود را درباره اينكه عده‌اي معتقدند نيازهاي امروز زنان در مدرنيسم قابل دستيابي است، ارائه كند كه وي در پاسخ اظهار كرد: نيازهاي امروز زنان موضوع‌هايي همچون استقلال مالي، شغل و ... را در برمي‌گيرد اما جالب است كه اين موضوع‌ها نيز چيز جديدي نيست زيرا آيات ابتدايي سوره مباركه "نساء" به استقلال مالي زن اشاره دارد پس نمي‌توان راهكارهاي قرآن را در اين زمينه ناديده گرفت.
وي در پايان اين گفت‌و‌گو نبود ضمانت اجرايي كافي در اجراي اين قوانين را از جمله مشكلات فعلي پيش‌رو در قوانين الهي دانست و گفت: اين مشكلات با تكيه بر آموزه‌هاي قرآني قابل حل است اما نمي‌دانم چرا ما براي حل اين معضلات به سمت قوانين و افكار وارداتي غرب مي‌رويم؟