«ابوالقاسم امامي» و «سيدعلي موسوي گرمارودي»، دو مترجم قرآن به زبان فارسي، نظرات متضادي درباره ترجمه واحد كلام خداوند به اين زبان دارند.
ابوالقاسم امامي، مترجم قرآن و استاد زبان و ادبيات عرب دانشگاه در نشست بررسي «قرآن فارسي كهن» كه به همت مركز پژوهشي ميراث مكتوب در محل اين مركز برگزار شد، درباره اين كتاب اظهار داشت: با اين‌كه ترجمه‌اي كه من از قرآن ارايه كردم، براساس ترجمه‌هاي كهن نوشته شده، اما من به عنوان يك خواننده غيرمتخصص كتاب «قرآن فارسي كهن» را تورق كرده‌ام.
وي افزود: اين كتاب اولين كتابي است كه در سلسله نشريات مربوط به متن‌شناسي در مركز پژوهشي ميراث مكتوب به چاپ مي‌رسد.
امامي با بيان اين‌كه‌ اي كاش نام اين كتاب «ترجمه كهن قرآن به فارسي» بود، ادامه داد: در فصل اول اين كتاب بحث در اين است كه كهن‌ترين ترجمه فارسي قرآن كدام است. فصل‌هاي بعدي مختص شش تحرير يا ترجمه‌هاي مجددي است كه بر مبناي ترجمه اصلي صورت گرفته است. اين ترجمه‌ها به علت گستردگي جغرافياي زبان فارسي صورت گرفته و هر كدام با يك گويش خاص نوشته شده است.
وي افزود: درباره سبك‌شناسي ترجمه‌هاي قرآني نيز در اين كتاب بحث شده است. هر چند در اين كتاب درباره قرآن بحث است، اما يك تخصيصي هم صورت گرفته و آن اين‌كه فقط سوره «يوسف» مورد بررسي قرار گرفته است. من علت اين موضوع را متوجه نشدم.
وي گفت: اين كار به راستي كار ابتكاري، زيبا، پرثمر و سودمند است و من وقتي اين كتاب را مي‌خواندم آرزو مي‌كردم چنين كتابي را بنويسم. اما از آنجا كه من با متون عربي سر و كار دارم كار كردن در زمينه فارسي براي سخت شده است. اين كتاب، آغاز بسيار بزرگ و مباركي است و استعداد پژوهشگر در اين اثر نمايان است و آينده‌اي درخشان برايش انتظار مي‌رود.
امامي گفت: مقدمه‌ اين كتاب بسيار به ذي‌المقدمه آن كمك مي‌كند. در اين مقدمه مطالب به اجمال گفته شده است. اما اشكالي كه وجود دارد اين است كه خواننده با خواندن مقدمه خيلي دير به هدف نويسنده پي مي‌برد. اين كتاب، پايان‌نامه فوق ليسانس آقاي عمادي حائري است اگر بيشتر به آن پرداخته مي‌شد، در حد پايان نامه دكتري قابل ارايه بود. در ترجمه چند عبارت در اين كتاب به عنوان ترجمه تفسيري به حساب آمده است در صورتي كه به نظر من اصلاً تفسيري نيست و صرفاً گونه‌اي ديگر از ترجمه است.
امامي گفت: بيان پژوهنده محترم در اين كتاب خيلي فرمولي است. ايشان مي‌توانست به جاي استفاده از حروف لاتين از رموز فارسي استفاده مي‌كرد. فرمولي رياضي براي بيان ادبي به نظر درست نمي‌آيد و حتي اگر منظور صرفه‌جويي در عبارت بوده است صرفه‌جويي در اينجا جايز نيست. اگر اين كتاب كمي بازتر، روشن‌تر و كم‌رمز‌تر بوده، بهتر بود. يعني از علائم و نشانه‌ها به حدي استفاده شده كه فكر كرده‌اند هرچه بيشتر از آن استفاده كند بهتر است.
وي افزود: اگر ما مخاطب قرآن هستيم، بايد مسئله خطاب در تنوع زباني را حل كنيم. به جاي اين‌كه ترجمه‌هاي مختلفي از قرآن به فارسي ارايه كنيم بايد يك نهاد مسئوليت بپذيرد و واژگان و عبارت مبهم متن قرآن را توضيح دهد و يك متن كامل از ترجمه قرآن ارايه كند. اين نيازمند يك تحقيق جمعي در جهان اسلام است تا بتوانيم اين ترجمه واحد از قرآن به فارسي را به ايراني و غير ايراني ارايه كنيم. ما يك قرآن داريم و بايد يك ترجمه فارسي داشته باشيم و قرآن در هر زبان ديگر نيز بايد يك ترجمه داشته باشد. بنابراين، اول بايد زمينه را براي معاني قرآن فراهم كنيم و سپس به ترجمه قرآن بپردازيم.
پس از سخنان امامي، موسوي گرمارودي گفت: من به شدت با نظر آقاي امامي درباره ترجمه يگانه از قرآن مخالفم. براي اينكه ترجمه را يك كار هنري مي‌دانم و هر كدام از ترجمه‌هاي قرآن يك كار خاص است و اين امر مثل اين است كه براي شعر، دستورالعمل صادر كنيم.

محافل انس با قرآن با حضور قاريان ممتاز و برجسته از 13 تا 15 خرداد ماه در برخي از اماكن متبركه استان تهران در ايام بزرگداشت سال‌روز ارتحال امام خميني(ره) برگزار مي‌شود.
به همت اداره كل اوقاف و امور خيريه استان تهران، به مناسبت سالگرد ارتحال ملكوتي امام خميني(ره)، مسافران مرقد مطهر امام در اماكن متبركه بين راهي در مسير شركت‌كنندگان مراسم ارتحال امام خميني(ره) اسكان داده مي‌شوند.
به مناسبت فرارسيدن ارتحال امام خميني(ره) تمام بقاع و اماكن متبركه استان تهران سياه‌پوشي شده و ايستگاه صلواتي در آن‌ها بر پا مي‌شود.
برپائي ايستگاه‌هاي صلواتي در اماكن متبركه و مرقد مطهر امام خميني(ره)، پذيرايي بسيجيان ادارات اوقاف و امور خيريه از ميهمانان و برگزاري محافل انس با قرآن با حضور قاريان ممتاز و برجسته از 13 تا 15خرداد در برخي از اماكن متبركه استان تهران از ديگر برنامه‌هاي اداره كل اوقاف و امور خيريه استان تهران در ايام بزرگداشت سالروز ارتحال امام خميني(ره) است.
يادآوري مي‌شود به ياد شهداي 15 خرداد و به مناسبت ارتحال امام خميني(ره) مراسمي در امامزاده جعفر (ع) پيشواي ورامين با محوريت گرامي‌داشت 15 خرداد برگزار خواهد شد.

طرح "ساماندهي مسابقات قرآني دانشجويان كشور" از سوي وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري به شوراي هماهنگي فعاليت‌هاي قرآني دانشگاه‌ها ارايه شد.
دكتر "مصطفي عباسي‌مقدم" مشاور معاونت فرهنگي وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري گفت: طرح ساماندهي مسابقات قرآني دانشجويان كشور از سوي كميته امور قرآني وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري به شوراي هماهنگي فعاليت‌هاي قرآني دانشگاه‌ها كه به رياست نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها تشكيل مي‌شود، ارايه شد و به زودي در دستور كار اين شورا قرار مي‌گيرد.
وي افزود: در نشست قبلي اين شورا، چند مطلب مطرح شد كه از جمله آن‌ها درباره منابع مسابقات كتبي و شفاهي دانشجويان در مراحل مختلف مسابقات بود و در نتيجه از نماينده وزارت علوم خواسته شد به منظور اثرگذاري بيشتر و برگزاري مطلوب‌تر مسابقات قرآني دانشجويان، طرح ساماندهي اين مسابقات را تدوين كند.
عباسي‌مقدم اظهار كرد: برخي از دانشجويان شركت‌كننده در مسابقات قرآن و نيز برخي كارشناسان نكات و انتقاداتي درباره ناهماهنگي بين مراحل مسابقات از نظر منابع، داوري و نظارت مطرح كرده‌اند و با ارايه اين طرح، شوراي هماهنگي فعاليت‌هاي قرآني دانشگاه‌ها در جلسه آينده خود به بررسي آن خواهد پرداخت.
مشاور معاونت فرهنگي وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري تصريح كرد: در حال حاضر منابع مسابقات در دانشگاه‌هاي دولتي و غيردولتي و نيز در مراحل مختلف تفاوت دارد، همچنين سهميه اختصاص داده شده براي هر يك از دانشگا‌ه‌ها به منظور حضور در مرحله ملي مورد بحث است و داوري مسابقات هم در سطح و نحوه قضاوت تفاوت‌هايي دارد كه در طرح ساماندهي مسابقات قرآني دانشجويان كشور به آن پرداخته شده است.
وي يادآور شد: برنامه‌ريزي و رشته‌هاي مسابقات نيز بايد ساماندهي شوند و تعداد دانشجويان حاضر در مراحل مختلف به لحاظ آماري بايد تغيير كند و به طور مثال به دانشگاه پيام‌نور كه تعداد زيادي دانشجو دارد توجه ويژه‌اي صورت بگيرد و از سوي ديگر مسابقات قرآن در كشور به حالت تكراري درآمده است كه باوجود تعداد زياد مسابقات ولي كيفيت و بازتاب خبري و اجتماعي آن كاهش پيدا كرده است.
عباسي‌مقدم گفت: انتظار مي‌رود براي رفع مهجوريت از قرآن اقدامات جديدي صورت بگيرد و به همين منظور سه پيشنهاد از طريق طرح ساماندهي مسابقات قرآني دانشجويان كشور ارايه شده كه به طور مثال يكي از آن‌ها برگزاري هم‌زمان مسابقات كليه دانشگاه‌هاي يك شهرستان است تا برگزيدگان‌ آن به مرحله بعدي راه يابند و اميدواريم شوراي هماهنگي فعاليت‌هاي قرآني دانشگاه‌ها به طور جدي به اين موضوعات رسيدگي كند.
مشاور معاونت فرهنگي وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري در پايان تصريح كرد: طرح ساماندهي مسابقات قرآني دانشجويان كشور در بخش مسابقات كتبي نيز مانند بخش شفاهي به مشكلات موجود پرداخته و براي اجراي اين بخش به صورت يك مرحله‌اي يا دو مرحله‌اي پيشنهاداتي را ارايه داده است كه هر يك بر اساس جمعيت دانشجويي مرحله اول، سهميه خاصي در مرحله منطقه‌اي دارند.

قسمت نهم

****خطيب بغدادى نيز درباره تفسير طبرى مى گويد:
((او را كتابى است در تفسير كه هيچ كس مانند آن را تاءليف نكرده است .)) 
روش طـبـرى در تـفـسـيـر: طـبـرى در ابـتـداى تـفـسـيـر خـود، طـى مـقـدمـه اى مـفـصـل و طـولانـى ، بـرخـى از مـسـايـل عـلوم قـرآنـى را مـورد بـحـث قـرار داده اسـت . او در ايـن فـصـول ، بـحـثـهـايـى مـانـنـد: وحـدت ، مـعـانـى قـرآن بـا مـعـانـى زبـان عـربـى ، حـديـث نـزول قـرآن بـر هـفـت حـرف ، راههاى شناخت تاءويل قرآن ، ممنوعيت تفسير به راءى ، مفسران از صحابه و... را مورد دقت قرار داده و به اظهار نظر پرداخته است .
پـس از ايـن مـقـدمه ، تفسير قرآن را آغاز كرده است . او درشروع تفسير هر سوره از نام سوره ها سخن گفته و علت نامگذارى را بيان كرده است . روش او اين گونه بوده كه پس از بيان آيه يا آيـاتـى از قـرآن ، در بـحـثـى بـا عـنـوان ((القـول فـى تـاءويـل القـرآن )) و مـانـنـد آن بـه تـفـسـيـر آيـات پـرداخـتـه و در تـفـسـيـرش بـه قول صحابه و تابعين استشهاد مى كند. او معتقد است كه در هر مورد بايد به روايات وارد شده از صـحـابـه و تـابـعـيـن رجـوع نـمـود و از تـفـسـيـر بـه راءى بـطـور مـسـتـقـل و بدون در نظر گرفتن روايات دورى گزيد. طبرى هر چند از مباحث عقلى نيز در تفسير خود بهره جسته است امّا در تعارض بين اقوال ، حتى در معارف دينى ، مهمترين معيار ارزيابى او صـِرف حـديـث اسـت ؛ او حديث غير معصوم را همانند خبر معصوم مى پندارد و بسيارى از احاديث كه مـايـه تـرجـيـح اجـتـهـادى اوسـت ، اخـبـارى اسـت كـه از صـحـابـه نـقـل شـده اسـت . در حـالى كـه هـر گـز سـخـن صـحـابـى مـيـزان سـنـجـش آرا و اقوال در معارف دينى نخواهد بود.
نشانه حديث مدارى طبرى آن است كه در ذيل آيات مربوط به معارف كه حديث كمى وارد شده است ، او نـيـز بـحـث بـسـيـار كـوتـاهـى دارد، مـانـند آيه ((لَوْكانَ فيهِماالِهَةٌ اِلا اللّه گذرا يافت نمى شوند. 
طبرى در ذكر روايات ، ملتزم به آوردن اسانيد روايات است ، ليكن در اكثر موارد به بررسى ايـن سـنـدهـا از نظر صحت و سقم نپرداخته و تنها در موارد اندكى به نقد راويان حديث پرداخته است .
او در موارد فراوانى ، بحثهايى درباره قراءات گوناگون دارد و قرائت راجح به نظر خويش را مشخص نموده است . درمورد بحثهاى نحوى نيز به كلام نحويان كوفه و بصره استناد كرده و گاهى نيز نظر خويش را كه صائب تشخيص داده است با ادله آن توضيح مى دهد.
وى گـاهـى بـراى تفسير مفردات قرآن و يا بيان موارد نحوى و مانند آن به اشعار عرب تمسّك جسته و ابياتى را نقل مى كند.
در مـسـائل فـقـهـى ، ابتدا به مذهب شافعى عمل مى نموده ولى پس از مدتى مذهب فقهى مستقلى را بـوجـود آورد كـه پـس از وى نـيـز تـا مـدتـهـا، مـذهـب او را دنـبـال مـى كـردنـد. او در شـرح آيـات احـكـام بـه شـيـوه خـود عمل نموده است .
دقـت در تـفـسـير طبرى : با وجود تبحّر طبرى د رعلومى مانند ادبيات عرب و تفسير و فقه و با وجـود تـمـجـيدى كه از طبرى و تفسيرش توسط برخى دانشمندان صورت گرفته است ، بايد اذعان داشت كه نقاط ضعفى نيز در تفسير وى وجود دارد كه از اهميت و عظمت تفسير وى به شدت كاسته است . تعدادى از اين موارد عبارتند از:
1 ـ نـقـل روايـات از راويـان ضـعـيـف : طـبـرى در نـقـل روايـات خـود، گـاهى روايت را از راويانى نقل نموده است كه حتى به نظر ديگر علماى اهل سنت مورد اعتماد نبوده اند. 
2 ـ وجود اسرائيليات و اخبار خرافى : برخى از صحابه و تابعين در موضوعاتى مانند خلقت جـهـان ، تـاريـخ پـيـامـبـران و ديـگـر حـوادث تـاريـخـى بـه عـالمـان اهـل كـتـاب كـه مـسـلمـان فراگرفته و نقل مى كردند. طبرى نيز از علمايى است كه به اين نقلها اعـتـمـاد كـرده و آنـها را در تفسير خويش وارد نموده است . به عنوان نمونه مى توان به داستان ذبح اسماعيل اشاره كرد.
روايـت سازان يهود تلاش كرده اند تا با جعل روايات ، ((ذبيح )) را اسحاق ، پدر يعقوب جلوه داده و به خيال خودشان نياى بزرگ يهوديان را به عنوان ذبيح معرفى كنند و اين افتخار را از دست اسماعيليان بگيرند. طبرى نيز متاءسفانه تحت تاءثير اين جوسازى قرار گرفته و سخن آنـان را پـذيـرفـتـه اسـت ؛ در حـالى كـه ديـگـر مـفـسـران اهـل سـنـت از جـمـله ابـن كـثـيـر بـه صـراحـت يـادآور شـده انـد كـه ايـن عمل يهوديان حتى مخالف نص كتاب خودشان و به خاطر حسادت بوده است .
طـبـرى ذيـل آيـه ((فـَاَلْقـى عـَصـاهُ فـَاِذا هـِىَ ثـُعـْبـانٌ مـُبـيـنٌ))  بـه نـقـل از وهـب بـن مـنـبـّه مـى نـويـسـد: ((عـصـاى مـوسـى در شـكل اژدهايى به مردم حمله ور شد؛ مردم از او شكست خوردند و در اين حادثه 25 هزار نفر انسان كشته شد.)) 
يـكـى از مـنـابـع اوليـه نـقـل افـسـانـه غـرانـيـق هـمـيـن تـفـسـيـر طـبـرى اسـت . وى ذيـل آيـه 52سـوره حـج نـقـل مـى كـنـد كـه پـيـامـبـر اكـرم (ص ) در يـكـى از مـحـافـل پـرجـمـعـيـت قـريـش نـشـسـتـه بـود و آرزو مـى كـرد كـه چـيـزى از جـانـب خـدا نـازل نـشـود كـه مـايـه تـنـفـر و رنـجـش مـشـركـان قـريـش گـردد. در ايـن حـال ، سـوره والنـّجـم بـه پـيـامـبـر نـازل گـرديـد و پـيـامبر آن را قرائت نمود، وقتى به آيه ((اَفَرَاَيْتُمُ اللاّتَ و الْعُزّى وَ مَناةَ الثّالِثَةَ الاُْخْرى ))  رسيد شيطان دو كلمه ((تِلْكَ الْغـَرانـيـقُ الْعـُلى وَ اِنَّ شـَفاعَتَهُنَّ لَتُرْتَجى )) را بر او القا كرد و پيامبر آن را خواند، سپس سـوره را بـه پـايـان رساند و در آخر سوره سجده كرد و همه حاضران (مسلمان و مشرك ) سجده كردند و... و همگان خوشحال شدند و گفتند آلهه ما براى مانزد خدا شفاعت مى نمايند.
نـقـل ايـن افـسـانـه سـاخـتـگـى كـه هـيـچ گـونـه ريـشـه اى در سـخـنـان صـحـابـه در قـرن اول نداردو همچنين با اصل اوليه عصمت پيامبران درتبليغ وحى الهى سازگار نبوده و با سيره نشانگر تاءثير احاديث ساختگى بر نقليات طبرى است .
ادامه دارد...