20 نكته روش حفظ قرآن

عبدالرحيم موگهى
قسمت چهارم(پاياني):
10. گفته شد كه در ابتدا مى‏توانيد سوره‏هاى كوتاه قرآن را حفظ كنيد، و چون جزءهاى سى ام و بيست و نهم و بيست و هشتم قرآن به ترتيب و به طور نسبى در بردارنده سوره‏هاى كوتاهترى هستند، مى‏توانيد اين سه جزء را پيش از جزءهاى ديگر قرآن حفظ نماييد؛ اما پس از حفظ كردن آيات اين سه جزء، شايسته است - اگر نگوييم بايسته است - جزءهاى ديگرِ قرآن را به ترتيب و از جزء اول و سپس جزء دوم تا جزء بيست و ششم و سپس جزء بيست و هفتم قرآن حفظ كنيد. رعايت اين ترتيب، براى آن است كه ذهن و حافظه شما نيز از ترتيب ويژه‏اى برخوردار گردد، و از نظم خاصى پيروى نمايد و هنگام بازگويى و ارائه آياتِ حفظ شده، دچار تشويش و نابسامانى نشود. البته پيشنهاد مى‏شود براى كودكان و نوجوانان و مانند آنان، حفظ قرآن از جزء سى ام و طبق مراحل زيرين و به ترتيب سوره‏هايى كه گفته شده است، صورت پذيرد:
مرحله اول: سوره‏هاى 2 سطرى، يعنى سوره‏هاى عصر، كوثر و اخلاص.
مرحله دوم: سوره‏هاى 3 سطرى، يعنى سوره‏هاى شرح، قدر، فيل، قريش، كافرون، نصر، مسد و فلق.
مرحله سوم: سوره‏هاى 4 سطرى، يعنى سوره‏هاى تين، تكاثر، همزه، ماعون و ناس.
مرحله چهارم: سوره‏هاى 5 سطرى، يعنى سوره‏هاى ضحى، زلزله و عاديات.
مرحله پنجم: سوره‏هاى 6 سطرى، يعنى سوره‏هاى طارق و قارعه.
مرحله ششم: سوره‏هاى 7 سطرى، يعنى سوره‏هاى شمس و علق.
مرحله هفتم: سوره‏هاى 8 سطرى، يعنى سوره‏هاى اعلى و ليل.
مرحله هشتم: سوره‏هاى 9 سطرى، يعنى سوره‏هاى انفطار و بلد.
مرحله نهم: سوره‏هاى 10 سطرى، يعنى سوره بينه.
مرحله دهم: سوره‏هاى يك صفحه‏اى و كمتر از آن، يعنى سوره‏هاى عبس، تكوير، انشقاق، بروج و غاشيه.
مرحله يازدهم: سوره‏هاى بيشتر از يك صفحه، يعنى سوره‏هاى نبأ، نازعات، مطففين و فجر.
مرحله دوازدهم: اين مرحله كه مرحله پايانى براى كودكان و نوجوانان و مانند آنان است، حفظ دوباره سوره‏هاى جزء سى‏ام، است به همان ترتيبى كه در قرآن آمده است، يعنى حفظ جزء سى ام را از سوره نبأ آغاز نمايند و با سوره ناس پايان دهند.
11. در صورتى كه وسايل سمعى و بصرى، مانند نوارهاى ويدئويى، قرآن را حفظ مى‏نماييد، حتماً به دهان قارى قرآن و چگونگى تلفظ و اداى كلمات و قرائت وى، خوب نگاه كنيد.
12. هر مقدار از آيات و سوره‏ها و جزءهاى قرآن را كه حفظ كرديد، در جايى آن را يادداشت كنيد. و نوار پارچه‏اى را كه در عطف و شيرازه برخى از قرآن‏ها وجود دارد، در همان صفحه مربوط قرار دهيد تا برايتان مشخص باشد كه چه مقدار از قرآن و تا كدام صفحه از آن را حفظ نموده‏ايد و از دوباره كارى و تكرار غير لازم آيات نيز به دور باشيد.
13. در صورتى كه برايتان امكان دارد، سعى كنيد، در هر جلسه حفظ قرآن، آيات را تا پايان هر صفحه يا تا پايان هر سوره حفظ نماييد و مثلاً حفظ آيات را تا نيمه صفحه و يا تا نيمه سوره باقى نگذاريد.
14. سعى كنيد جاى هر آيه در صفحه قرآن را كاملاً به خاطر بسپاريد تا آسانتر بتوانيد آيه حفظ شده را به خاطر آوريد و ارائه نماييد؛ مثلاً آيه 20 سوره مرسلات، يعنى آيه "ألَم نَخلُقُكم مِن ماءٍ مَهينٍ" در اول صفحه، و آيه 35 آن، يعنى آيه "هذا يَومٌ لايَنْطِقُونَ" در وسط صفحه، و آيه 50 آن، يعنى آيه "فَبِأىِّ حَديثٍ بَعدَهُ يُؤمِنُونَ" در آخر صفحه قرآن قرار دارد.
15. چنانچه هنگام تمرين و تكرار محفوظات قرآنى خود، قسمتى را به ياد نياورديد، فوراً به قرآن مراجعه نكنيد؛ بلكه د ر ابتدا خوب فكر نماييد و ذهن و حافظه خويش را به كار اندازيد. و در صورتى كه آن قسمتِ فراموش شده را به ياد نياورديد، آن گاه به قرآن مراجعه كنيد. اگر اين نكته را به خوبى رعايت نماييد، قسمت‏هاى فراموش شده ديگر، كمتر فراموشتان مى‏شوند و بيشتر در ذهن حافظه تان باقى مى‏مانند؛ زيرا دستگاه ذهن و سيستم حافظه انسان، آن چه را با تلاش و كاوش درونىِ خود به ياد مى‏آورد، بيشتر به ياد مى‏سپارد و ديرتر از ياد مى‏برد.
16. هر اندازه كه بين تكرار آيات حفظ شده، كمتر فاصله بيندازيد، آن‏ها را بيشتر به ذهن و خاطرتان مى‏سپاريد. مثلاً چنان چه سوره صف را حفظ نموديد و هر 3 روز يك بار، آن را مرور و تكرار كرديد، بيشتر در ذهن و خاطرتان باقى مى‏ماند تا هنگامى كه همين سوره را 5 روز يك بار، مرور و تكرار نماييد.
17. در حفظ آياتى كه به يكديگر شبيه هستند، هم دقت و هم تمرين بيشترى را لازم داريد. به طور مثال، اگر آيات ديگر را 4 تا 5 بار مرور و تكرار مى‏كنيد، آيات مشابه را بايد 8 تا 10 بار مرور و تكرار نماييد. يكى از راه‏هاى حفظ آيات مشابه، استفاده از "نشانه" است. مثلاً سوره "صف" با آيه "سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الارضِ..." آغاز مى‏گردد و سوره بعدى آن، يعنى سوره "جمعه"، با آيه "يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الارضِ..." شروع مى‏شود. براى اين كه "سَبَّحَ" با "يُسَبِّحُ" اشتباه نشود، مى‏توانيد مثلاً اين نشانه را براى خود قرار دهيد كه حرف اول نام سوره صف، يعنى حرف "ص" شبيه حرف اول كلمه "سَبَّحَ"، يعنى حرف "س" است، هر چند اين دو حرف كاملاً مانند يكديگر نيستند.
18. همان گونه كه گفته شد، هنگام حفظ قرآن، آيات را با صداى آشكار بخوانيد تا پژواك آيه‏هاى قرآن، در گوش‏هايتان طنين انداز شود و حركات و كلمات آن‏ها بر سيستم مغزى و دستگاه حافظه شما به خوبى نقش بندد؛ زيرا يكى از آثار و ويژگى‏هاى صوت، ايجاد نقش در اجسام و تأثير در اطراف است. البته، آشكار خواندن آيات به معنى بلند خواندن آن‏ها و آزرده كردن اطرافيان نيست، بلكه به معنى آشكار ساختن جوهره صوت و دورى جُستن از لب‏خوانى است؛ هر چند در برخى از شرايط و مواردِ حفظ قرآن، لب‏خوانى شايسته و يا حتى بايسته است.
19. يكى از راه‏هاى تمركز حواس و حفظ آيات قرآن، اين است كه آيه مورد نظر براى حفظ را يك بار از روى قرآن و با دقت و توجه كامل بخوانيد تا نخستين تصوير از آن آيه، در ذهن و حافظه تان جاى گيرد و نقش بندد. آن گاه، براى بار دوم، آيه مورد نظر را از روى قرآن بخوانيد. و در اثناى آن، گاهى چشم‏هاى خود را ببنديد و ادامه آيه را در ذهن و خاطرتان بياوريد و از حفظ بخوانيد. سپس، هرگاه قسمتى از ادامه آيه را به ياد نياورديد، چشم‏هاى خود را باز كنيد و آن قسمت را از روى قرآن بخوانيد. دوباره چشم‏هاى خود را ببنديد و قمست ديگرى از ادامه آيه را در ذهن و خاطرتان بياوريد و از حفظ بخوانيد. اين كار را به همين صورت، آن قدر ادامه دهيد تا تمام آيه مورد نظر را، حفظ نماييد.
20. براى حفظ آيات طولانى، مى‏توانيد آن آيات را بر اساس محل‏هاى وقف و درنگ آن‏ها، قسمت - قسمت كنيد و سپس به حفظ هر قسمت از آن آيه بپردازيد. براى آشنايى با محل‏هاى وقف آيات و علائم آن، مى‏توانيد به صفحات پايانى برخى از قرآن‏ها يا كتاب‏هاى معتبر روخوانى و تجويد قرآن مراجعه نماييد، يا به نوارهاى مشهور تلاوت قرآن يا به تلاوت قاريان ممتاز قرآن گوش فرا دهيد، يا آن‏ها را از استادان معروف قرآن بپرسيد و يا زير نظر آنان ياد بگيريد.

تلاوت قاري مصري در دانشگاه طب كابل 

رأفت حسين علي يوسف مصري صبح 10 خردادماه سال جاري در "پوهنتون"، دانشگاه طب كابل به اجراي برنامه پرداخت.
در اين محفل كه به همت رييس اين دانشگاه برگزار شد، بيش از 1000 نفر از دانشجويان و قاريان قرآن در تالار پوهنتون براي شنيدن تلاوت قاري مصري شركت داشتند.
اين محفل از ساعت 9 صبح آغاز و ساعت 1بعد از ظهر خاتمه يافت و در پايان رئيس پوهنتون طب، ضمن قدرداني از قاري مصري، هديه‌اي به وي اعطا كرد.
يادآوري مي‌شود، "رأفت حسين علي يوسف" قاري بين‌المللي و استاد رشته مهندسي در يكي از دانشگاه‌هاي مصر است.