تفاسير قرآني

قسمت شانزدهم
**تفسيرهاى مشهور شيعه
منهج الصادقين فى الزام المخالفين
نـام ديـگر آن تفسير كبير ملا فتح الله كاشانى و از تفسيرهاى مشهور قرن دهم هجرى است . اين تفسير به زبان فارسى نوشته شده و در ده جلد به چاپ رسيده است .
روش تـفـسـيـرى : مـؤ لف تـفـسـيـر خـود را بـا مـقـدمـه اى در ده فصل و موضوعاتى مانند: ذكر اسامى بعضى از قاريان قرآن ، ذكر اسامى قرآن ، معناى سوره و آيه ، تبيين معناى تفسير و تاءويل ، معناى تفسير به راءى و تحريف قرآن شروع مى كند. ملا فـتـح الله كـاشـانـى در تـفـسـيـر سـوره هـا، از مـكـّى يـا مـدنـى بـودن ، شـاءن نـزول و تـعـداد آيـات و ثـواب قـرائت سـوره هـا بـحـث مـى كـنـد، آن گـاه بـه فـرا خـور حـال ، از اعـراب و جايگاه ادبى كلمات بحث مى نمايد.سپس به تفسير يك يك آيات مى پردازد و در تـفـسـيـرخـود بـه صـورت گـسـتـرده اى از روايـات نـقـل شده از رسول خدا(ص ) و امامان (ع ) استفاده ميكند. ناگفته نماند كه در جاى جاى اين تفسير از اشعار فارسى و عربى نيز در بيان مقاصد، بهره بردارى شده است . ملاّ فتح الله كاشانى در تـفـسـير خود، از كشاف زمخشرى ، انوار التنزيل قاضى بيضاوى ، مجمع البيان طبرسى و تفسير ابوالفتوح رازى ، استفاده شايانى برده است . 
تـفـسـيـر مـنـهـج الصـادقـيـن را مـى تـوان از جـمـله تـفـاسـيـر كـامـل بـه زبـان فـارسـى نـام بـرد كـه در آن عـلاوه بـر تـبـيـيـن واژه هـا بـه نـقـل روايـات و قـصـص تـاريـخـى و بـيـان نـظـرات فـقهاى شيعه پيرامون را برشمرده و به تـوضيح تك تك آنها مى پردازد، پس از آن به تفسير مفردات و آيات پرداخته و وجوه اعراب و قـرائت و ديـگـر جهات ادبى آن را مورد بحث قرار داده است ، احاديث فراوانى در فضيلت تسميه بـه نـام خـدا نـقل كرده است ؛ و در ضمن بحث فقهى زيبايى ثابت كرده ((بسم الله )) جزئى از سور قرآن است .
از امـتـيـازات مـهـم ديـگر اين تفسير،پرهيز از اسرائيليات است . مؤ لف كوشيده است تا روايات سـاخـتـگى كه در كتب اهل سنت آورده شده را با توجه به روايات معصومان عليهم السلام به نقد كـشـيـده و اشـكـالات آن هـا را روشـن نـمـايـد. بـه عـنـوان نـمـونـه در ذيـل آيـه 96 سـوره بـقـره ، بـه احـاديـث سـاخـتـگـى در مـورد هـاروت و ماروت كه در كتب روايى اهـل سـنـت آمده است اشاره نموده و آنها را با استناد به حديثى از امام رضا عليه السلام مبنى بر پاك و مطهر بودن فرشتگان از جميع زشتيها و ناپاكيها مورد نقد قرار مى دهد.
فضائل اهـل بـيـت (ع ) در ايـن تفسير جايگاه ويژه اى دارد، به همين جهت مى توان اين تفسير را يك تفسير ولايـى نـامـيـد. در ايـن رابـطـه ، تـفـسـيـر آيـه ((يـا اَيُّها الرَّسولُ بَلِّغْ ما اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ...))  و آيـه ((اِنَّمـا وَليُّكـُمُ اللّهُ وَرَسـوُلُهُ وَ..))  نـمـونـه هاى كاملى خـواهـنـد بـود. او در تـفـسـيـر آيـه اوّل بـا نـقـل روايـتـى از كـتـب تـفـسـيـرى اهـل سـنـت مـطـلب را آغـاز نـمـوده و پـس ازآن ادلّه خـود را مـى آورد. سپس داستان تاريخى غدير را بـانـقـل روايـاتـى بـه شـكـل كـامـل آورده و اشـعـارى را در ايـن زمـيـنـه نقل مى نمايد.
شـرح حـال مؤ لف : مَولى  فتح الله فرزند مولى شكرالله كاشانى از فقها و مـتـكـلمـان و مفسران قرن دهم بوده است كه در دوره شاه طهماسب صفوى مى زيسته و از شاگردان ((على بن حسن زوّاره اى )) مفسّر مشهور است .
وى دو كـتـاب ديـگـر نـيـز در زمـيـنـه تـفـسـيـر دارد، يـكـى ((خـلاصـة المنهج )) و ديگرى ((زبدة التفاسير)) كه به زبان عربى نوشته شده است . از جمله تاءليفات ديگر او شرح نهج شيخ طبرسى است كه آن را ((كشف الاحتجاج )) ناميده است .
وفات وى در سال 988 ه‍ . ق اتفاق افتاد و در شهر كاشان به خاك سپرده شد.

****تفسير القرآن الكريم
نام معروف آن تفسير ملاّ صدرا مى باشد كه به زبان عربى و در هفت جلد چاپ شده است .
تـفـسـيـر القـرآن الكـريـم در واقع مجموعه نوشته هاى تفسيرى مرحوم صدرالمتاءلهين است كه شـامـل سـوره هـاى حـمـد و بـقره (تا آيه 65)، آيه نور (از سوره نور)، سوره هاى يس ، واقعه ، حـديـد، جـمـعـه ، و چـند سوره از جزء آخر قرآن مى باشد. صدرالمتاءلهين از مفسران قرن يازدهم هجرى قمرى است .
ترتيب نوشته هاى ملاّ صدرا بر اساس تحقيق آقاى محمد خواجوى بدين گونه است .
تـفـسـيـر آيـة الكـرسـى ، آيـه مـبـاركـه نـور، تـفـسـيـر سـوره هـاى طـارق ، اعـلى ، زلزال ، يـس ، واقـعـه ، حـديد، جمعه ، سجده ، فاتحه و سرانجام سوره بقره كه آخرين تفسير اين عالم بزرگ است و تا آيه 65 بيشتر تفسير نشده است .
صـدرالمـتـاءلهـيـن كـتـابى نيز تحت عنوان ((مفاتيح الغيب )) دارد كه به عنوان مقدمه تفسير خود تـاءليـف كرده و همچنين ((اسرار الا يات )) او كه منتخبى از آيات كلام الله مجيد و بيان اسرار و رموز كتاب الهى است .
شيوه نگارش صدر المتاءلهين : ملاّ صدرا در نگارش تفسير، روش ويژه خود را دارد، ابتدا مانند تـفسيرهاى ديگر، معانى لغات و اعراب و اختلاف قرائتها را مى آورد و پس از آن ، آراى عالمان و مـفـسـران را بـا تـلخـيـص و گـزينش نقل مى كند و گاه به نقد و بررسى آنها مى پردازد، و در مـرحـله آخـر، راءى خـويـش را ذكـر كـرده و اسـتـدلال خود رابيان ميكند. ذوق عرفانى و ژرفنگرى عـقـلانـى او، در عـبـاراتـش هـويـداسـت و بـا تـوجـه بـه آيات هم مضمون و نگرش به روايات ، تفسيرى جامع پديد آورده است .
نـاگفته نماند كه جهت و مبناى كار او كه همان حكمت متعاليه است بر تمامى رساله هاى تفسيرى او حـاكـم است ، بخصوص در تفسير سوره حمد و بقره ، اظهار مطالب عرفانى ومؤ لف تفسير: مـحـمـد بـن ابـراهـيـم قـوامـى شـيـرازى مـعـروف بـه مـلاّصدرا و صدرالمتاءلهين ، حكيمى الهى و فيلسوفى ربّانى است كه تمام فلاسفه پيشين را تحت الشعاع قرار داده است .
وى در شـرحـى كـه بـر اصـول كـافـى نوشته از شيخ بهايى به عنوان استاد علوم نقلى و از ميرداماد به عنوان استاد علوم عقلى خود ياد ميكند. ملاصدرا غير از تاءليفات تفسيرى خود و كتاب اسـفـار اربـعـه كـه از كـتـب عـالى فـلسـفـى اسـت ، كتابهاى ديگرى نيز دارد كه از آن جمله اند: شواهدالربوبية ، مبداء و معاد، مشاعر و... . صـدرالمـتـاءلهـيـن در سـال 979 ه‍ . ق در شـيـراز مـتـولّد شـد و در سـال 1050 ه‍ . ق در هـفـتـمـيـن سـفـر حج كه پياده مى رفت ، در بصره در گذشت و جان به جان آفرين تسليم كرد. 
ادامه دارد...

معاون فني دبيرخانه شوراي عالي اطلاع رساني خبر داد:
انعقاد قرارداد براي ارتقاء فونت نستعليق و عرضه فونت قرآني نيريزي

به منظور ارتقاء آزاد فونت نستعليق از سوي دبيرخانه شوراي عالي اطلاع رساني، قراردادي با شرکت مجري مرحله نخست آن منعقد شد.
دکتر بهروزمينايي معاون فني دبيرخانه شوراي عالي اطلاع رساني، در گفت وگو با سيتنا، اظهارداشت: در بحث ارتقاء فونت نستعليق قرادادي با شرکت مجري مرحله اول اين پروژه ، به منظور رفع مشکلات موجود در اين فونت و بازبيني فونت ها منعقد شد.
وي افزود: در مرحله دوم اين پروژه همچنين گذاشتن اعراب براي پشتيباني آيه هاي قرآن داخل متون فارسي و ايجاد کشيدگي در فونت در نظر گرفته شده است.
مينايي خاطرنشان کرد: اميدواريم مرحله دوم و ارتقا يافته فونت نستعليق، تا پايان تابستان امسال عرضه شود.
وي گفت: همچنين فونت نيريزي به عنوان خط قرآني ايراني خريداري شده و به عموم مردم عرضه خواهد شد.
مينايي ادامه داد: اين فونت به زودي و احتمالا تا اوايل تابستان عرضه مي شود.