راهپيمايي اعتراض آميز به فتواي تکفيري وهابيان عليه شيعيان
صدها تن از مسلمانان آمريکايي در تظاهراتي اعتراض آميز نسبت به فتواهاي تکفيري وهابيان بر ضد شيعيان در مقابل سازمان ملل متحد شرکت کردند.
به گزارش ابنا، کميته اسلامي آمريکا از برپايي تظاهرات اعتراض آميز در مقابل ساختمان سازمان ملل متحد در نيويورک در اعتراض به فتواهاي تکفيري علماي وهابي، خبر داد.
اين کميته در ادامه خاطرنشان کرد: بازسازي قبرستان بقيع در شهر مدينه منوره از ديگر درخواست شرکت کنندگان در اين تظاهرات اعتراض آميز بود.
در بيانيه شرکت کنندگان در اين تظاهرات خواسته شده است به صدور فتواهاي تکفيري بر ضد شيعيان پايان داده و به تهديداتي که بر ضد شيعيان در داخل و خارج عربستان مطرح مي شود، خاتمه داده شود.
گفتني است در تظاهرات مذکور که اقليتهاي اسلامي ايالات متحده اعم از شيعه و سني حضور داشتند، تظاهرکنندگان نامه اي اعتراض آميز را به دبيرکل سازمان ملل متحد و اعضاي شوراي امنيت تحويل دادند.
شايان ذکر است علماي وهابي بارها با صدور فتواهاي تکفيري بر ضد شيعيان وبا مضمون لزوم قتل آنان و اماکن مقدسشان، خشم شيعيان جهان را برانگيخته و نتايج تاسف باري مثل ويران شدن حرمين عسکريين(ع) و افزايش اقدامات تروريستي را در کشورهاي اسلامي به بار آورده اند.
هشدار يک روزنامه هندي درباره افزايش خطر تهاجم فرهنگي غرب در هند
روزنامه اردو زبان "صحافت" روزگذشته در مقاله اي به قلم نديم نقوي از تهاجم فرهنگي غرب به فرهنگ شرق ابراز نگراني کرد.
دراين مقاله آمده است هند به علت نفوذ روز افزون فرهنگ غرب كه با سنن و تمدن خود در جهان شناخته مي شود با فرهنگ و سنن خود بيگانه مي شود و ارزشهاي تمدني خود را از دست مي دهد.
نويسنده آورده است صنعت فيلم هند كه منبع بزرگ درآمد براي اين کشور محسوب مي شود به شدت تحت تاثير فرهنگ جديد غرب قرار گرفته و رو به ابتذال است.
نويسنده اين مقاله با اشاره به آلوده شدن جامعه هند به ويژه نسل جديد اين کشور با فرهنگ مبتذل غرب هشدار داد: چنانچه از تاثير روز افزون تمدن غرب در هند جلوگيري نشود، عواقب خطرناكي براي اين کشور به بار خواهد آمد.
دراين مقاله از پيروان مذاهب مختلف هند خواسته شده است تا براي حفظ تمدن و فرهنگ قديمي اين كشور تلاش كنند و از تقليد فرهنگي كه با عقايد مذهبي آنان مغايرت دارد، بپرهيزند.
ممانعت از اقامه نماز جمعه مسلمانان شهر تريفيزوي ايتاليا
پليس شهر تريفيزو در ايتاليا مانع شد که مسلمانان نماز جمعه را در اين شهر اقامه کنند. اين کار با هدف نژادپرستي انجام شد، هفته ها است پليس شهر مذکور مانع مي شود مسلمانان مهاجر اين شهر مناسک ديني خود را در مساجد اقامه کنند آن هم در تنها نمازخانه کوچکي که در اين شهر قرار دارد .
خشم رهبران هندو از استهزاء آئين خود در فيلم کمپاني پارامونت
رهبران هندو در ايالات متحده خواستار ممنوعيت پخش فيلمي شدند که قرار است ظرف چهار روز آينده اکران شود. آنها از اين امر واهمه دارند که اين فيلم مي تواند به استهزاء ديگران نسبت به دين آنها منتهي شود. استوديو پارامونت که توزيع اين فيلم را برعهده دارد از عدم اکران امتناع کرده است. واهمه رهبران هندو به علت تأثيرگذاري رسانه سينما است چرا که باعث مي شود نسل بعدي هندوها تصويري تحريف شده از هندوئيسم داشته باشند.
تحريم اسراف
منابع حكم.
براي به دست آوردن حكم هر موضوعى، چهار منبع وجود دارد:.
1 - قرآن كريم؛.
2 - سنّت معصومين ه؛(1).
3 - اجماع و اتفاق فقهاي شيعه؛.
4 - حكم عقل.
ممكن است يك حكم به گونه اي باشد كه در تمام آن منابع، بتوان براي آن مدركي ارائه داد، همچنان كه ممكن است حكمي تنها به وسيله يكي از آن چهار منبع قابل اثبات باشد. اسراف از آن موضوعاتي است كه با هر يك از آن منابع مي توان بر حرمت آن استدلال كرد.
1. اسراف و حكم عقل.
حكم عقل بر قبح اسراف روشن است و جاي سخن نيست؛ زيرا به هدر دادن سرمايه هاي زندگي كه وسيله بقا و حيات انسان است، چيزي است كه هر عقل سليم دور از هوي و آلودگي بر زشتي آن حكم مي كند.
2. اسراف و اجماع.
مرحوم نراقي در كتاب نفيسش عوائد الأيّام، خود بر حرمت آن ادعاي اجماع مي كند و آن را از ديگران نيز نقل مي كند. به علاوه در آن جا مي فرمايد: (حرمت اسراف از ضروريات دين است) و بديهي است، ادعاي ضرورت بالاتر از ادعاي اجماع است؛ زيرا ادعاي ضرورت، يعني اين مسأله قابل شك نيست و هيچ مسلماني در آن شبهه ندارد.
در مورد عقل و اجماع به همين اشاره بسنده مي كنيم ولذا آن را مقدم داشتيم. اكنون به آيات و روايات - كه بحث عمده در آنهاست - مي پردازيم.
3. اسراف در قرآن.
در قرآن كريم واژه اسراف با مشتقات آن به طور مكرّر به كار رفته است. به عنوان نمونه به آيات زير توجه كنيد:.
الف) كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفينَ مِا كِانُوا يَعْمَلُون؛(2).
اين گونه براي تجاوزگران آنچه عمل مي كردند، زينت داده شده است.
ب) وَلا تُطيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ؛(3).
فرمان تجاوز كنندگان را پيروي نكنيد.
ج) إنَّ اللّه لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِف كَذّاب؛(4).
خداوند تجاوزگر دروغگو را هدايت نمي كند.
د) وإنَّ فِرْعَوْنَ لَعِالٍ فِي اهَرْضِ وَإنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفينَ؛(5).
و به تحقيق فرعون در زمين برتري طلب و به تحقيق از تجاوز پيشگان بود.
در اين آيات مقصود از اسراف جنبه هاي اخلاقى، عقيدتي و تجاوز از حدود الهي است، گرچه امور مالي را نيز شامل است ولي آياتي كه تنها ظهور در جنبه هاي اقتصادي - كه مورد نظر و بحث ماست - دارد، چهار مورد است و با دو آيه شريفه (تبذير) شش آيه مي شود. آنها عبارتند از:.
آيه 141 سوره انعام؛ آيه 31 سوره اعراف؛ آيه 67 سوره فرقان؛ آيه 6 سوره نساء؛ آيات 26 و 27 سوره اسراء.
در اين جا به ذكر چند آيه مي پردازيم:.
الف) وَآتِ ذَا الْقُرْبي حَقَّهُ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبيلِ وَلا تُبَذِّرْ تَبْذيراً ُ إنَّ الْمُبَذِّرينَ كِانُوا إِخْوانَ الشَّيِاطِينِ وَكِانَ الشَّيْطِانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً؛(6).
حق خويشان، نيازمند و در راه مانده را بپرداز و تبذير نكن؛ زيرا تبذير كنندگان برادران شيطانهايند و شيطان به پروردگار خويش بسيار كفر ورزنده است.
واژه (تبذير) - همان گونه كه در بحث آن گذشت - تنها واژه اي اقتصادي است و در قرآن كريم فقط در همين دو آيه از سوره اسراء به كار برده شده است و شايد در قرآن كريم كمتر موردي بتوان پيدا كرد كه، اين گونه با لحن تند و شديد از عملي - آن چنان كه در اين آيه شريفه در مورد تبذير آمده - نهي شده باشد.(7).
ب)...وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصِادِهِ وَلا تُسْرِفُوا إنَّهُ لايُحِبُّ الْمُسْرِفينَ؛(8).
وقت برداشت محصول حقي كه بدان تعلق گرفته بپردازيد و اسراف نكنيد، به تحقيق خداوند اسرافگران را دوست ندارد.
ج) ... خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلاتُسْرِفُوا إِنَّه لايُحِبُّ الْمُسْرِفينَ(9)؛.
وقت ورود به هر مسجدي بهترين آرايش را برگيريد. بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد. همانا خداوند اسراف كنندگان را دوست ندارد.
عدم حبّ.
ممكن است بگوييد: در اين دو آيه آمده است كه: خداوند مسرفان را دوست ندارد و بديهي است هميشه، دوست نداشتن به معناي دشمني و بغض نيست، همان گونه كه دشمني نداشتن، در همه موارد با محبت و دوستي همراه نيست؛ براين اساس ممكن است خداوند، نه مسرفان را دوست بدارد و نه با آنها دشمني داشته باشد.(10).
گويا در ذهن مرحوم امين الاسلام طبرسي - رضوان اللّه تعالي عليه - نيز همين اشكال پيش آمده و در تفسير آيه شريفه به اين اشكال، اين گونه پاسخ مي دهد:.
خداوند با اين كلام در مقام مذمت و توبيخ مسرفان است، نه مدح آنان. در صورتي كه اگر اين سخن بدين معنا باشد كه نه آنها را دوست دارد و نه با آنها دشمن است، بايد همان گونه كه اين جمله متضمّن مدح نيست، دربردارنده سرزنش و مذمّت آنان نيز نباشد.(11).
مؤيّد سخن ايشان اين است كه همين تعبير درباره كافران نيز آمده است. خداوند مي فرمايد: ... إنَّهُ لا يُحِبُّ الْكِافِرينَ؛(12) او كافران را دوست ندارد.
بديهي است مقصود از اين كلام در اين خصوص به همان سبب كه مرحوم طبرسي در مورد مسرفان فرموده است بغض و دشمني است.
در اين بخش از آيه شريفه دو نكته به نظر مي رسد كه مي توان اضافه بر مذمت اسراف، حرمت آن را نيز از همين جمله به دست آورد. نخست آن كه: اگر در آيه شريفه آمده بود: خداوند، اسراف را دوست ندارد، جاي اين سؤال بود؛ زيرا خداوند بسياري از عمل ها را نه دوست دارد و نه دشمن آنهاست، كه اعمال مباح اين گونه هستند؛ در صورتي كه آيه كريمه مي فرمايد: خداوند (مسرفين) را دوست ندارد. و اسراف در اين دو آيه، با توجه به بخشهاي پيش از اين جمله، كه خوردن و آشاميدن و انفاق مال مطرح شده، معناي اقتصادي آن مورد نظر بوده و مقصود، زياده روي در مصرف مال است. و آيه شريفه، حتي شخصي را كه اعمال نيك و صالح بسياري انجام داده باشد، ولي در امور اقتصادي و معاش خود اسرافگري نمايد نيز شامل است. و آن گاه با توجه به اين كه خداوند دوست نداشتن خود آنان را به اين عمل آنها مربوط فرموده است، بيانگر اين حقيقت است كه اسراف موجب مي شود تا شخص مسرف، با وجود دارا بودن همه فضايل اخلاقي و اعمال صالح، باز هم نتواند به مقام محبت و قرب الهي برسد و اين خود پايين ترين مرحله پليدي و خباثت يك عمل به حساب مي آيد و توجه به همين نكته كافي است تا اسراف در رديف گناهان بزرگ قرار گيرد.
نكته ديگر در اين زمينه، اين است كه: كسي كه ديگري را نه دوست بدارد و نه دشمن، موضوعي است كه تنها در بين انسان ها - كه در اصل همه با يكديگر برابرند و از حقوق مساوي برخوردارند - جريان دارد ولذا هر انسانى، اگر همنوعش به او خوبي كند و حقوقش را محترم بشمارد او را دوست مي دارد؛ ولي به فردي كه به حقوق و حريم او تجاوز كند، دشمني مي ورزد و با شخصي هم كه هيچ گونه آشنايي و يا برخورد حقوقي ندارد، بي تفاوت است. اين قاعده در مورد خداوند با بندگانش كاملاً بي مورد است؛ زيرا انسان ها همگي بنده و مخلوق اويند و نيز مكلَّف به وظايفي هستند كه البته گروهي بدان عمل مي كنند و گروهي هم از آن سرپيچي مي نمايند. دسته اول را خداوند دوست دارد و با گروه دوم دشمن است و شقّ سومي در مورد بندگاني كه به وظيفه آشنا هستند و احكام الهي بدانها رسيده است، وجود ندارد. بنابراين اگر خداوند كسي را دوست نداشته باشد، چيزي جز دشمن با او نخواهد بود.
4. نمونه هايي از روايات.
در روايات زيادي به مناسبت هاي مختلف، سخن از اسراف به ميان آمده و حضرات معصومين ه از آن نهي و مذمّت فرموده اند كه دربخش هاي مختلف اين كتاب، بسياري از آنها ذكر شده و يا خواهد شد و اكنون به چند حديث شريف بسنده مي كنيم:.
در يك روايت معتبر، عبداللّه بن ابان،(13) مي گويد: از امام موسي بن جعفر درباره نفقه بر عيال پرسيدم، حضرت فرمود:.
مرز نفقه مجاز بين دو امر مكروه است: يكي از آن دو اسراف و ديگري سخت گيري است.(14).
لازم به ذكر است، كلمه (مكروه) در اين حديث به معناي اصطلاحي آن، يعني كاري كه تركش بر انجام دادن آن برتري دارد نيست. و اين اصطلاح در زمان هاي پس از دوران معصومين ه در تقسيم بندي احكام، بين فقها پيدا شده است؛(15) بلكه مقصود از آن، در اين روايت و امثال آن، به همان معناي لغوي كه منفور و مذموم است به كار رفته و اين معنا هم قابل حمل بر حرمت است و هم بر كراهت اصطلاحى. گرچه در اين حديث محمول بر حرمت است؛ زيرا (اقتار) و سخت گيري به عنوان مكروه ديگر ذكر شده و آن هم به جهت ظلم و حبس حق و ترك واجب، محكوم به حرمت است و اين خود شاهد بر اين است كه (مكروهِ) ديگر، يعني اسراف نيز به همين معناست.
و باز در قسمتي از حديث معتبر ديگري حضرت صادق ژ به شخصي كه شرفياب محضرش شده بود، فرمودند:.
از خدا پروا كن و اسراف مكن. سخت گيري هم منما و راه ميانه و اعتدال را پيشه ساز. به تحقيق تبذير از اسراف است و خداوند فرموده است، تبذير نكنيد.(16).
و نيز در حديثي امام صادق ژ فرمودند:.
دعاي چهار گروه مستجاب نمي شود: يكي از آنها كسي است كه مالي داشته باشد و آن را ضايع نمايد و سپس از خداوند درخواست كند، تا به او روزي عنايت كند، خداوند نيز در جواب مي فرمايد: آيا به تو دستور ميانه روي و اعتدال در مصرف نداده بودم(17).
و نيز در نامه اي كه امام عسكري ژ براي يكي از شيعيان فرستادند، اورا به توانگري بشارت داده، چنين توصيه فرمودند:.
بر تو باد به ميانه روي و اقتصاد و بر حذرباش از اسراف؛ زيرا اين عمل از كارهاي شيطان است.(18).
همچنين حضرت صادق ژ در روايتي فرمودند:.
خداوند ميانه روي را دوست و زياده روي را دشمن مي دارد؛ حتي اگر دور انداختن هسته خرما باشد؛ زيرا مي توان از آن بهره برد و نيز دور ريختن زيادي و باقيمانده آب آشاميدنى.(19).
اسراف از گناهان بزرگ.
در بعضي روايات با صراحت، اسراف و تبذير از معاصي كبيره معرفي شده است و بسياري از فقها نيز همين را فرموده اند.
در روايتي كه (فضل بن شاذان) از امام رضا ژ نقل مي كند، حضرت ضمن نامه اي به مأمون و بيان مسائل مهمي از شريعت، به شمارش گناهان بزرگ مي پردازند و از آنها اسراف و تبذير را نام مي برند(20) و نيز در حديث ديگري حضرت امام صادق ژ اسراف و تبذير را از گناهان بزرگ شمرده اند.(21).
امام خميني - رضوان اللّه تعالي عليه - در ضمن بيان شرايط امام جماعت و لزوم اجتناب از كباير(22) و مرحوم خاتون آبادى(23)، اسراف و تبذير را از معاصي كبيره(24) به حساب آورده اند.
اهميت اسراف بين مسلمانان.
توجه و اهميت خاصي كه مسلمانان در طول تاريخ همواره به عمل اسراف، به پيروي از نبي اكرم ْ و ائمه معصومين - صلوات اللّه عليهم اجمعين - از خود نشان مي دادند، نمايانگر حساسيت و عنايت ويژه اسلام و رهبران پاك اسلامى، درباره آن است كه همواره كوشيده اند، تا فرهنگ اعتدال در هر زمينه، از جمله مصرف را - كه خود الگوي آن بودند - به پيروان خويش تعليم دهند. از برخورد شديد با مسرفان و حساسيت نشان دادن در برابر اسراف - گرچه در موارد ناچيز - تا استفاده از دعا - كه از بهترين شيوه ها براي تزريق يك خلق وخوي در جان آدمي است - براي اين منظور اقدام مي نمودند.
حضرت سجّاد ژ در يكي از بخش هاي دعاي شريف مكارم الاخلاق، در راز و نياز خود با خداوند عرض مي كند:.
پروردگارا بر محمد و آل او درود فرست و مرا از ارتكاب اسراف بازدار و روزي مرا از تلف شدن حفظ فرما.(25).
اكنون به اين قضيّه توجه كنيد، تا ميزان حسّاسيّت مسلمين را در مورد اسراف دريابيد:.
مردي مي گويد: به امام صادق ژ عرض كردم: ما در راه مكه اراده احرام و زيارت خانه خدا مي كنيم. پس از آن كه براي نظافت بر بدن خود نوره مي زنيم، نخاله به همراه نداريم تا بر خود بماليم، به ناچار براي اين منظور از آرد استفاده مي كنيم و من از اين كار دچار نوعي تشويش و نگراني مي شوم كه خدا بدان آگاه است، حضرت فرمود: آيا نگراني تو از اين جهت است كه مي ترسي اين عمل اسراف باشد عرض كردم: آرى. فرمود: در آنچه مايه اصلاح و بهداشت بدن باشد اسراف نيست و من خود گاهي آرد خالص را با روغن مخلوط مي نمايم و سپس بر بدن خود مي مالم. اسراف، تنها در آن چيزي است كه مال را تلف كند و به بدن صدمه بزند.(26).
و بنابر آنچه بعضي مي گويند(27) كه: شهرت به عظمت و بزرگ بودن گناهي در ميان مسلمين دليل بر كبيره بودن آن است، همين توجّه و حسّاسيّت زياد مسلمان ها به عمل اسراف، نشانه و دليل ديگري بر كبيره بودن آن خواهد بود.
--------------------------------------------------------------------------------
پاورقي :
1. مراد از سنت، قول، فعل و تقرير معصومان ه است.
2. يونس (10) آيه 12.
3. شعراء (26) آيه 151.
4. غافر (40) آيه 28.
5. سونس (10) آيه 83.
6. اسراء (17) آيات 26 - 27.
7. روي جهاتي كه ذكر مي شود، مجموع كلام با تأكيد فراواني بيان شده است:.
الف) نهي از تبذير باجمله (ولاتبذّر) كه دلالت برحرمت دارد؛ ب) آوردن (تبذيراً) به عنوان مفعول مطلق كه تأكيد را مي رساند؛ ج) معرفي تبذير كنندگان به عنوان برادران شيطان كه بالاتر از پيروي و متابعت است؛ د) تأكيد اين برادري با حرف (انّ) و (جمله اسميه) و (الف و لام تعريف) و (فعل ناقصه).
8. انعام (6) آيه 141.
9. اعراف (7) آيه 31. در همين زمينه آيه اي از سوره نساء در بخش (عوامل اسراف) و آيه 67 از سوره فرقان در بخش هاي بعد خواهد آمد.
10. به اصطلاح علمى، بين عدم حب و عداوت، عموم و خصوص مطلق است و نيز بين عدم عداوت و حبّ همين نسبت است؛ همچنان كه بين عدم عداوت و عدم حبّ، عموم و خصوص من وجه است.
11. مجمع البيان، ذيل اعراف(7) آيه 31.
12. روم (30) آيه 45.
13. از اصحاب امام كاظم و امام رضا ژ.
14. وسائل الشيعه، ج15، باب 27 از ابواب النفقات، حديث 1.
15. فقها فرموده اند: هر عملي در ارتباط با حكم شرعى، يا واجب است يا حرام يا مكروه يا مستحب و يا مباح.
16. وسائل الشيعه، ج6، ص27، حديث 1.
17. همان، ج15، باب 27 از ابواب النفقات حديث 4.
18. سفينة البحار، ج1، ص616.
19. وسائل الشيعه، ج15، باب 25 از ابواب النفقات، حديث 2.
20. همان ، ج11، ص260؛ تحف العقول، ص316.
21. وسائل الشيعه، ج11، ص262.
22. تحرير الوسيله، ج1، ص275.
23. خاتون آبادى، شرح و ترجمه اربعين شيخ بهائى، ص390.
24. امام خمينى(ره) در توضيح معاصي كبيره مي فرمايند: كبيره هر معصيتي است كه بدان وعده عذاب داده شده و يا امر آن سخت گرفته شده باشد، يا دليلي دلالت كند كه معصيتي از بعضي كباير بزرگ تر و يا مثل آن است، يا عقل حكم كند به كبيره بودن معصيتي و يا اين كه در ذهن تمام مسلمانان و اهل شرع به عنوان كبيره باشد و يا بر كبيره بودن آن تصريح شده باشد....) تحرير الوسيله، ج1، ص274 و 275.
25. صحيفه سجاديه دعاي 20.
26. وسائل الشيعه، ج1، باب 38 از ابواب آداب الحمام، حديث 7.
27. مانند امام خميني - رضوان اللّه تعالي عليه - در تحرير الوسيله، ج1، ص274.
چالشهاي آب در عصر كنوني
بخش عمده منابع آب كره زمين داراي كيفيت پايين (شور) بوده و تنها 5/2 درصد آبهاي موجود شيرين ميباشد كه حدود 97 درصد آن را يخها و برفهاي دائمي و آبهاي زيرزميني فسيلي تشكيل ميدهد و تنها 3 درصد از 5/2 درصد، آبهاي تجديدپذير در چرخه بارش و تبخير را تشكيل ميدهد كه آن نيز از نظر مكاني و زماني با نيازها مطابقت ندارد. بر اساس گزارشات اعلام شده، در سال 1950 تعداد 12 كشور با حدود 20 ميليون نفر جمعيت و در سال 1990 تعداد 26 كشور با جمعيت 300 ميليون نفر با كمبود آب مواجه بودهاند و پيشبيني ميشود در سال 2025 تعداد 65 كشور با جمعيت حدود 7 ميليارد نفر با كمبود آب مواجه شوند. كمبود آب آشاميدني از يك سو و نياز روزافزون به غذا، از سوي ديگر، منابع آب موجود در كره زمين را با بحران جدي و خطرناك مواجه خواهد كرد.
فشار بر منابع آب محدود دنيا در حال افزايش است. همراه با انتقال آب رودخانهها به سمت شهرها و مزارع كشاورزي، درياچهها و تالابها در حال خشكيدن و كوچكتر شدن هستند، كشاورزان براي تامين غذاي جمعيت رو به افزون، مجبور به برداشت بيش از حد از آبهاي زيرزميني هستند، راندمان آبياري پايين است، بين كشاورزان و شهرنشينان اختلاف و تنازع بر سر آب وجود دارد، آلودگي آبها همواره موجبات نگراني دولتها و مردم را فراهم ميآورد. لذا براي برآوردن نيازهاي رو به افزايش به جاي اينكه فقط بر احداث سدهاي عظيم و سيستمهاي بزرگ انتقال آب، با تمام عواقب مخرب زيستمحيطي، بهداشتي و اجتماعي تمركز كرد لازم است كه رويكرد در مورد كل مساله آب تجديد نظر شود. افزايش راندمان و آلوده نكردن منابع ميتواند انتخاب اول باشد و فاضلاب به جاي اينكه به عنوان يك دردسري كه بايد از آن خلاص شد نگريسته شود به عنوان منبعي سودمند و بارآور ديده شود.
آب هم اكنون به صورت يك منبع استراتژيك و محدودكننده براي توسعة اقتصادي و اجتماعي در آمده است (بخصوص در خاور ميانه) كه ميتواند منجر به جنگ شود [1] لذا اخلاق جديد آبي شرط لازم امنيت ملي و صلح در اين جهان بسته و محدود ميباشد. در گزارش سازمان ملل آمده كه: "وفور يا كميابي آب ميتواند به معناي سعادت يا فقر، زندگي يا مرگ و حتي عامل بروز جنگ باشد. اغلب كشورها مسائل نگران كنندة زيادي در ارتباط با كميت و كيفيت منابع آب خود دارند و كشورهاي بسياري از پيامدهاي آلودگي آبهاي ساحلي خود نگرانند. محدوديتهاي تأمين آب جديد در حال افزايش است و با خشكساليها ، تهي شدن منابع آبهاي زيرزميني و تخريب منابع جنگلي تشديد ميشوند. اين در حالي است كه نياز به آب براي مصارف كشاورزي، توليد انرژي، توليدات صنعتي و مصارف شهري به سرعت در حال افزايش است".
در كنفرانس آب و محيط زيست كه در سال 1992 در شهر ريودوژانيرو برزيل برگزار شد اختصاص يك روز از سال به نام "روز جهاني آب" تصويب شد و با تاييد نهايي اين موضوع در سازمان ملل متحد و نظر به اهميت آن و مسايل مربوط به آن روز 22 مارس (دوم فروردين) هر سال به نام روز جهاني آب نامگذاري و به كشورهاي جهان ابلاغ شد. در ايران نيز با تصويب اين نامگذاري توسط شوراي فرهنگ عمومي كشور در سال 1372 و ثبت آن در تقويم جمهوري اسلامي ايران، معاونت امور آب وزارت نيرو به عنوان مرجع ملي برنامههاي اين روز در ايران شناخته شد. از سال 1994 تا 2005 روزهاي جهاني آب به ترتيب به نامهاي:
**************8"آب: دغدغه همگاني"
"آب و زنان"
"آب و شهر هاي تشنه"
"آب جهان: آيا كافيست؟"
"آب زيرزميني: منبع پنهان"
"همه در پاييندست رودخانهها زندگي ميكنند"
"آب براي قرن 21"
"آب و سلامت"
"آب براي توسعه"
"آب براي آينده"
"آب و بلايا"
و "آب براي زندگي"
نامگذاري شده است. از سوي سازمان فرهنگي علمي و آموزشي سازمان ملل متحد، "آب و فرهنگ" به عنوان مضمون اصلي بزرگداشت روز جهاني آب در سال آينده انتخاب و نامگذاري شد.
مسأله آب و كمبود و آلودگي آن به قدري جدي ميباشد كه دهه 2005 - 2015 "دهه بينالمللي آب" اعلام شده است. سازمان ملل با همكاري سازمان جهاني هواشناسي، استراتژي روز جهاني آب سال 2004 را "آب و كاهش اثرات بلاياي طبيعي" نامگذاري و دهه 2005 تا 2015 را به عنوان دهه بينالمللي آب معرفي نمود. مجمع عمومي سازمان ملل متحد نيز در 56 امين جلسه خود، پيشنويس قطعنامهاي را پذيرفت كه با هدف تمركز بيشتر بر روي مسايل مربوط به آب و به ويژه تاكيد بر نقش زنان در مديريت آب، دهه 2005 تا 2015 را به عنوان دهه بينالمللي آب معرفي نمود و در 58 امين جلسه خود در دسامبر 2003 موافقت كرد كه دهه 2005 تا 2015، به عنوان دهه بينالمللي براي يك اقدام عملي در نظر گرفته شود و با موضوع "آب براي زندگي" نامگذاري شود. همچنين هر سال تعدادي از نمايندگان حاكميتي، متخصصين، مديران آب و ... از بيش از 100 كشور جهان در كنفرانس "هفته جهاني آب" گرد هم ميآيند تا در مورد مسايل مهم آب بحث كنند.
كوفي عنان در سال 2004 در پيام خود به مناسبت روز جهاني آب گفت: "آب در مركز اميدهاي ما جهت ريشهكنسازي فقر و دستيابي به توسعه پايدار است در روز جهاني آب بياييد با تلاش دوباره آنچه را كه شايسته موضوعات آب ميباشد داشته باشيم اين تلاش را هماكنون شروع كنيم و تا ابد ادامه دهيم".
نشست روز جهاني غذا (16 اكتبر 2002) نيز "آب: منبع امنيت غذايي" نامگذاري شده بود كه نشاندهنده نقش مهم آب در برنامههاي فائو در نيل به دنيايي بدون گرسنگي است. در اين نشست عنوان شد كه حدود 70 درصد آبهاي قابل استحصال، صرف توليد مواد غذايي و تغذيه انسانها ميشود و توليد غذا بدون آب امكانپذير نيست.
در اين تحقيق، موضوعاتي از قبيل ارزش و اهميت آب در قرآن و روايات اسلامي، اشارات علمي قرآن در مورد آب (آب منشأ حيات، فرآيند تشكيل باد، ابر و باران، آبهاي زيرزميني، اسرار مربوط به درياها و ...)، مديريت آب در اسلام، آب از منظر اديان و تمدنهاي مختلف، آب در فرهنگ ايرانيان، پاداش تامين آب، آداب نوشيدن آب بررسي ميشود.
[1] - در كشورهاي خاورميانه آب به عنوان مسألهاي مهم مطرح است به طوري كه گفته ميشود جنگ بعدي در خاورميانه جنگ بر سر آب خواهد بود. به طور مثال كشورهاي سوريه و عراق با تركيه، رژيم اشغالگر قدس با فلسطينيان ساكن در كرانه اردن در تأمين آب مورد نياز خود همواره با مشكلاتي روبرو ميباشند.
مسأله آب در خاورميانه با چند واقعيت انكارناپذير مواجه ميباشد. از يك طرف منطقه خاورميانه جزء مناطق كم آب دنيا ميباشد، و با توجه به اينكه رشد جمعيت آن از بالاترين نرخهاي رشد جمعيت جهان ميباشد مصرف آب رو به تزايد است، از سوي ديگر با پايين رفتن سطح آبهاي زيرزميني و بالارفتن ميزان نمك آبهاي موجود و آلودگي روز افزون آنها، مسأله آب به يكي از چالشهاي جدي و خطرناك منطقه تبديل شده است.
كشور تركيه كه يكي از كشورهاي غني در زمينه آب است، با وقوف به اين مسأله و اهميت آب در معادلات آينده منطقه با كشورهاي همجوار خود عراق و سوريه كه آب مورد نياز خود را از دو رود بزرگ دجله و فرات كه از كوههاي تركيه سرچشمه ميگيرند تأمين ميكنند، سر ناسازگاري پيدا كرده است. تركيه براي كنترل آب در منطقه طرحهاي وسيعي را در چارچوب پروژه بزرگ آناتولي (P.A.G) به مورد اجرا گذاشته است كه اجراي اين طرحها به طور مستقيم امنيت و رشد اقتصادي دو كشور همسايه تركيه را تحت تأثير قرار ميدهد و تنشهايي را بين اين كشورها به وجود ميآورد. رژيم تركيه در تفكر نوين اقتصادي خود، به آب به عنوان يك منبع ارزساز و صادراتي مينگرد.
از طرفي اجراي اين پروژهها ميتواند به تقويت رژيم صهيونيستي منجر گردد. به عنوان نمونه ميتوان به پروژه ماناوگات كه در چارچوب طرح بزرگ آناتولي گاپ اجرا خواهد شد اشاره كرد. با تكميل اين پروژه كه مجري آن يك كمپاني كانادايي است آب از رودخانه ماناوگات نزديك آنتاليا به كشورهاي نيازمند حمل خواهد شد و اسرائيل نيز يكي از كشورهاي دريافتكننده آب خواهد بود كه در صورت اجراي اين پروژه، مشكل شديد آب آشاميدني و كشاورزي رژيم صهيونيستي بكلي مرتفع خواهد شد. رژيم صهيونيستي آب مصرفي خود را در حال حاضر از طريق درياي مديترانه و با استفاده از دستگاه هاي آبشيرينكن به بهاي هر متر مكعب 2 دلار و 60 سنت تهيه ميكند كه در صورت اجراي اين پروژه بهاي هر متر مكعب آب مصرفي اسرائيل به حدود 87 سنت كاهش خواهد يافت.
به طور كلي آب، هدف استراتژيك رژيم صهيونيستي ميباشد و مسأله آب براي اين رژيم، فراتر از يك موضوع مربوط به توسعه، بلكه مسألهاي مرتبط با موجوديت اين كشور است و از عوامل بنيادي ادامه طرح صهيونيسم در منطقه ميباشد. اسرائيل به طور كلي در انديشه تسلط بر منابع آبي اعراب است و برقراري ارتباط بين اين رژيم و حكومت تركيه كه به سبب بهرهگيري از منابع فراوان آبي، خواهان نقش فعالي در آينده منطقه است، ميتواند براي اعراب بويژه سوريه و عراق كه بيشتر آب مورد نيازشان را از خاك تركيه تأمين ميكنند خطر آفرين باشد و منابع آبي كشورهاي عربي را نيز با خطر روبرو سازد. اسرائيل تأمين نيازهاي آبي خود را در اولويت سياستهاي تجاوزكارانه خود قرار داده است و كنترل بر منابع آب رود اردن و كليه سفرههاي آبي كليدي را به عنوان حداقل نياز امنيتي خود تلقي ميكند و حتي در صورت عقب نشيني از اراضي اشغالي در فكر تسلط به منابع آبي اين منطقه ميباشد و در واقع بدون حل مشكلات آب، تدابير امنيتي محال خواهد بود. اين بدان معني است كه اسرائيل براي حفظ منابع آبي هر اقدامي انجام خواهد داد؛ بنابراين، چنين تحليلهايي باعث شده است كه كارشناسان مسائل خاورميانه بر اين اعتقاد باشند كه اگر در دهه آينده جنگي ميان اعراب و اسرائيل روي دهد، به احتمال زياد اين جنگ بر سر منابع آب خواهد بود.