تأثير قرآن در ادبيات فارسى ‏

قسمت هفدهم
تجلي قرآن در شعر ( ناصرخسرو )‏
ناصر خسرو، شاعر بزرگ سده  پنجم، شاعري مسلمان و معتقد است، در كار دين‌داري سخت استوار و جدي. ‏شعر او نيز ابزاري است در راه گسترش ايمان و اعتقاد ديني، نه وسيله‌اي براي سخنوري و هنرنمايي، از اين ‏روي، بسيار طبيعي است كه او بيشتر از شاعران ديگر به قرآن و حديث و آموزه‌هاي ديني رو كند و از آنها ‏در شعر خويش ياري گيرد و ديوان خويش را از متون ديني سيراب سازد. اينك نمونه‌هايي از بهره‌گيري‌هاي ‏او از قرآن مجيد:‏
ايزد زي خويش همي خواندت                اي شـده فتـنـه به زميـن وزمان (ديوان، ص 14) ‏
مضمون مصرع نخست، يعني اين كه خداوند آدميان را به سوي خويش مي‌خواند، برگرفته است از آياتي ‏چون: "واللّهُ يَدعُوا اِلي دارِالسلامِ...؛ و خداوند [مردمان را] به سراي سلامت دعوت مي‌كند". (سوره  يونس، ‏آيه  25)؛ "...واللّهُ يَدعُوا اِلي الجنة...؛ خداوند [آدميان را] به بهشت فرامي‌خواند". (سوره  بقره، آيه  221)؛ ‏‏"...اَجيبوا داعيَ اللّهِ  وَ آمِنوا بِهِ يَغفِر لَكُم مِن ذُنُوبِكُم وَ يُجرِكُم مِن عَذابٍ اَليم. و مَن لا يُجِب داعِيَ اللّهِ فَلَيس ‏بِمُعجِزٍ في الاَرضِ وَ لَيسَ لَهُ مِنُ دُونِهِ اَولياءُ اُولئك في ضَلالٍ مُبين؛ پيك [وپيام] خدا را بپذيريد و به او بگراييد ‏تا گناهانتان را ببخشايد و از عذابي دردناك رهاتان نمايد. آنان كه پيك و پيام خدا را نپذيرند، نمي‌توانند در ‏زمين خدا را درمانده كنند [و خودرا رها سازند] وجز خدا پناه‌دهنده و سروري ندارند. اينان در گمراهي ‏آشكار‌اند". (سوره  احقاف، آيات‌31 و 32)‏
 راه تو زي خير و شر هردو گشاده است   خـواهـي ايـدون گراي و خواهي ايدون(ديوان، ص 8 )
‏مصرع نخست كه هر دو راه خير و شر را به روي انسان گشاده مي‌داند، برگرفته از آياتي است مانند: " اِنّا ‏هَدَيناهُ السَبيلَ امّا شاكِراً وَ اِمّا كَفُوراً؛ راه را به او نموده‌ايم، يا سپاس مي‌گذارد [و به راه حق مي‌رود] و يا ‏ناسپاسي مي‌كند [ و به باطل مي‌گرايد] ". (سوره  دهر، آيه  30)‏
و مصرع دوم كه مي‌گويد: خواه چنين باشي و خواه چنان، [ايدون، يعني چنين] بيشتر با اين آيه هم سمت و سو ‏است: " وَ قل الحقُّ مِن رَبِّكُم فَمَن شاءَ فَليُؤمن وَ من شاء فليَكفُر...؛ بگو: حق از خداي شماست. پس هركه ‏خواهد ايمان آرد و هركه خواهد كفر ورزد". (سوره  كهف، آيه  29)‏
‏"خانه  پراستخوان" كنايه از اندام استخواني آدمي است و سخن بيت اين است كه جان آدمي در جسم استخواني ‏او خانه گرفته تا بندگي خدا كند. اين نكته الهامي آشكار از اين آيه  قرآني است: "وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَ الاِنسَ اِلاّ ‏لِيَعبُدون؛ ما جنّ و انس را نيافريديم جز براي عبادت و بندگي". (سوره  ذاريات، آيه  56)‏
‏"نيلفنجد" يعني نيندوزد، از مصدر "الفنجيدن" به معني اندوختن كه در گذشته به كار مي‌رفته و كم كم از ‏رواج افتاده است. پيام بيت اين است كه: هركس امروز در دنيا بصيرت و بينايي نيندوزد و از كوردلي بيرون ‏نيايد، فردا در قيامت نيز كور خواهد بود. الهامي آشكار از اين آيه  قرآني است: "وَ مَن كانَ في هذِهِ اَعمي فَهُوَ ‏في الاَخِرةِ اَعمي وَ اَضَلُّ سبيلا؛ هر كس در اين دنيا كور باشد [و حق را نبيند] در آخرت نيز كور خواهد بودو ‏راه گم كرده‌تر". (سوره  اسراء، آيه  72)‏
اين كه هركس كار چپ و بلايه يعني كار ناروا ونادرست، انجام دهد در قيامت كتاب يعني كارنامه  اعمالش را ‏به دست چپش مي‌دهند. و اين نشان بيچارگي و بد عاقبتي اوست برگرفته از اين آيه  قرآني است:"وَ امّا مَن ‏اُوتيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيتَني لَم اُوتَ كِتابيَه وَ لَم اَدرِما حَسابيَه؛ اما آن كه كارنامه‌اش را به دست چپش دهند، ‏گويد: اي كاش كارنامه‌ام را نمي‌دادند و حسابم را نمي‌رسيدند". (سوره  حاقه، آيه  25) يعني آن چنان كارنامه  ‏خود را سياه و آينده  خويش را تباه مي‌بيند كه آرزو مي‌كند كاش آن را نديده بود.‏
پيام بيت هشداري است به انسان‌هاي غفلت‌زده كه چرا به ياد قيامت نيستند واز آن روز نمي‌ترسند؟ روزي كه ‏در آن روز نسب‌ها بريده مي‌شود يعني پيوندها و خويشي‌ها از ميان برمي‌خيزد و چنان هول‌انگيز است كه پدر ‏پسر را نمي‌شناسد و مادر دختر را و برادر خواهر را. واين ويژگي قيامت برگرفته از اين آيه  قرآني ‏است:"فَاِذا نُفِخَ في الصُورِ فَلا اَنسابَ بَينَهم؛ چون در صور دميده شود[و قيامت برپا گردد] در آن روز پيوند و ‏خويشي از ميان آنان [‏مردم] برمي‌خيزد". (سوره ‌مؤمنون، آيه  101)‏
مفهوم بيت اين است كه هركس امروز در اين دنيا بندگي خدا و اطاعت پروردگار بر او گران يعني سخت ‏وناگوار نباشد، فردا در قيامت ميزان اعمالش گران و سنگين خواهد بود و سنگيني ميزان اعمال در قيامت ‏نشان سعادت و رستگاري آدمي است، نكته‌اي كه در اين آيه  شريفه آمده است: "والوَزنُ يَومئذٍ الحقُّ فَمَن ثَقُلَت ‏مَوازينُهُ فاولئكَ هُمُ المُفلِحُون؛ آن روز [قيامت] سنجيدن و حساب‌رسي اعمال حق است. آنان كه سنجيده‌هايشان ‏سنگين آيد، رستگاران‌اند". (سوره  اعراف، آيه  8)‏
ادامه دارد...

ضعف‌هاي عمده در سريال "يوسف پيامبر"  

مدير گروه معارف شبکه يک تلويزيون با اشاره به ضعف‌هاي عمده در پنج قسمت پخش‌شده مجموعه تلويزيوني "يوسف پيامبر" اعلام کرد بسياري از ايرادها پيش از توليد به سازندگان گفته شده و اين مجموعه در شکل فعلي نمي‌تواند پاسخگوي پرسش‌هاي مخاطبان باشد. حسين رحيم‌زاده درباره انتقادهاي آيت‌الله سبحاني و برخي مورخان به مجموعه "يوسف پيامبر"گفت: من هنگام نگارش فيلمنامه مدير کل خدمات رسانه‌اي مرکز پژوهش‌هاي صدا و سيما بودم، اما فرج‌الله سلحشور براي فيلمنامه مجموعه رفت‌ و آمدي به مرکز پژوهش‌ها نداشت و تنها فيلمنامه از سوي دفتر رئيس وقت سازمان (دکتر لاريجاني) به مرکز ارسال شد.
وي ادامه داد: اين مرکز هم مواردي را به صورت کلي به عنوان نقد فيلمنامه اعلام کرده و آقاي سلحشور بعد از مطالعه گفته بود اين ايرادها سه دسته هستند. يک دسته که اعمال مي‌شود که متاسفانه در حال حاضر با پخش پنج قسمت چند ايراد اساسي وجود دارد که رفع نشده است. البته بايد مجموعه به طور کامل پخش شود تا ببينيم چند درصد ايرادها رفع شده است.
مدير گروه معارف شبکه يک گفت: به نظر او دسته دوم اين بود که تحقيقات او بهتر است و در دسته سوم اعلام کرد الان فرصت نيست. در حال حاضر پنج قسمت پخش شده که از ضعف‌هاي عمده آن مي‌توان زنان حضرت يعقوب را مثال زد که نبايد اينگونه نشان داده مي‌شد و مرکز پژوهش‌ها هم اين مسئله را تذکر داده بود. البته نمي‌دانم اين مورد در کدام دسته طبقه‌بندي مي‌شود.
 وي يادآور شد: به فضاي حسادت فرزندان حضرت يعقوب هم نقد داشتيم، اما توجه نشد و در قسمت ديشب ديديم آن حضرت، يوسف را بيشتر نوازش مي‌کند تا دو فرزند ديگرش را. شب گذشته خواب حضرت يعقوب هم نشان داده شد که ايشان در خواب گرگ‌هايي را مي‌بيند که در پي کودکي هستند، اما اين خواب سنديت ندارد.
رحيم‌زاده اشاره کرد: ما اين نکته را گفته بوديم که ضرورتي ندارد اين خواب باشد و بهتر است به خواب حضرت يوسف که در قرآن آمده اکتفا شود. فکر نمي‌‌کنم اين مجموعه با اين شروعي که داشته بتواند پاسخگوي خيلي از پرسش‌هاي مخاطبان باشد. گرچه قضاوت کردن هنوز زود است و نبايد به اين فضا دامن زد. شايد اگر مجموعه جلوتر برود، ويژگي‌هايي داشته باشد.
وي درباره اينکه چرا فيلمنامه "يوسف پيامبر" همزمان با کليد خوردن پروژه به مرکز پژوهش‌ها ارائه شد گفت: هميشه از سوي رئيس رسانه ملي و معاونان سيما چه در زمان دکتر لاريجاني و چه مهندس ضرغامي به سازندگان توصيه مي‌شود در پروژه‌ها از همکاري مرکز نهايت استفاده را ببرند و با توجه به اينکه فيلمنامه زمان دکتر لاريجاني شکل گرفت، اين توصيه‌ها شده بود.
مدير کل پيشين خدمات رسانه‌اي مرکز پژوهش‌هاي اسلامي ادامه داد: ارسال فيلمنامه هم براي اطمينان خاطر بود تا متن مشکل نداشته باشد. البته بايد بگويم آقاي سلحشور وقتي هنوز شاکله فيلمنامه آماده نبود، جلسه‌اي با من داشت و من چند مرجع، مورخ و منبع به او معرفي کردم و وي درباره فضاي فرهنگي و فراعنه مصر صحبت‌هايي کرد که من گفتم بهتر است منابع اسلامي باشد.
رحيم‌زاده درباره اينکه با توجه به بودجه "يوسف پيامبر" آيا نبايد تحقيقات جديتر گرفته مي‌شد به مهر گفت: اهميت تحقيقات پروژه در دوره رياست قبلي و فعلي سازمان مشهود است و حتي من شاهد بودم مهندس ضرغامي با صاحبنظران جلسه دارند و دکتر لاريجاني هم اين کار را مي‌کرد. بودجه تحقيقات براي اين سريال‌ها هم قابل توجه است و در اين باره سازمان ضعف نداشته است.
وي خاطرنشان ساخت: بارها معاون سيما را ديده‌ام که جلسه‌هايي با مراجع و بزرگان همراه با سازندگان اثر داشته، اما گروه بايد نهايت تلاش خود را بکند و سلحشور مي‌بايست از فرصت‌ها استفاده مي‌کرد. صدا و سيما به لحاظ تحقيقات، زمان و بودجه براي "يوسف پيامبر" کم نگذاشت و چهار سال براي نگارش صبر کرد. من شهادت مي‌دهم سازمان تلاش‌هاي زيادي در اين باره داشت و خيلي حساس بود.
مدير گروه معارف شبکه يک درباره اينکه چرا صدا و سيما بر نگارش مجموعه نظارت نداشته گفت: در اين مورد سازمان کم نگذاشته و هميشه اين مسئله پيگيري شده و مورد تاکيد بوده، اما گروه سازنده نتوانسته از فرصت‌ها استفاده کند و آقاي سلحشور احساس کرده تحقيقاتش کامل است. البته برخي مواقع پيش مي‌آيد سازنده به محققان حوزه و دانشگاه مراجعه کرده، اما آنها دست او را نگرفته‌اند.
مدير کل پيشين خدمات رسانه‌اي مرکز پژوهش‌هاي اسلامي گفت: فيلمنامه مجموعه دوره رياست آقاي خسروي بر مرکز سيمافيلم نوشته شد و بايد صحبت‌هاي وي و آقاي رضابالا معاون فرهنگي او را هم شنيد و اينکه آنها تا چه حد با سلحشور براي فيلمنامه "يوسف پيامبر" صحبت کرده‌اند. من پيشنهاد مي‌کنم حتماً با رضابالا در اين باره صحبت کنيد، اما سازمان براي مجموعه بسيار تلاش کرد.
به گزارش مهر، رحيم‌زاده در پايان درباره اينکه آيا نبايد آن زمان مرکز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما بر فيلمنامه "يوسف پيامبر" نظارت مي‌کرد گفت: همانطور که گفتم بايد اين همکاري تنگاتنگ بود، اما نظارت اتفاق نيفتاد. از سوي ديگر اين مرکز مسئوليت اجرايي ندارد و نمي‌توانست در اين باره دخالت کند.

هفتمين جلد تفسير نورالقرآن به زبان روسي منتشر شد

هفتمين جلد تفسير نورالقرآن از سوي بنياد مطالعات اسلامي به زبان روسي در روسيه منتشر شد.
اين جلد شامل تفسير آيات مربوط به سوره‌هاي مؤمنون، نور، فرقان و شعراء است که در 430 صفحه، با تيراژ 1000 نسخه با جلد گالينگور توسط انتشارات شرق‌شناسي سنت پترزبورگ روسيه چاپ و به بازار کتاب روسيه عرضه شده است.
پيش از اين شش جلد از مجموعه 10 جلدي اين تفسير که توسط گروهي از علماء و مفسرين در ايران نگاشته شده، از سوي بنياد مطالعات اسلامي در روسيه به زيور طبع آراسته و در اختيار محققان و اسلام‌شناسان روس قرار گرفته بود.

پخش مستقيم بيست‌و‌پنجمين مسابقات قرآن كريم از راديو قرآن 

مدير گروه محافل و مسابقات راديو قرآن از پخش مستقيم بيست و پنجمين دوره مسابقات قرآن كريم كه به همت سازمان اوقاف و امور خيريه از 8 مرداد ماه در مشهد آغاز خواهدشد، خبرداد.
"محمدرضا گلي‌زاده" مدير گروه محافل و مسابقات راديو قرآن درباره بيست و پنجمين دوره مسابقات قرآن كريم كه همزمان با مبعث حضرت رسول اكرم(ص) برگزار مي‌شود، عنوان‌كرد: راديو قرآن در اين دوره از مسابقات همچون دوره‌هاي قبل حضور فعال خواهدداشت و اين رويداد قرآني را به طور كامل پوشش مي‌دهد.
وي با اشاره به اينكه بيست و پنجمين دوره مسابقات قرآن كريم از 8 مرداد ماه شروع مي‌شود و به مدت يك هفته ادامه خواهديافت، تصريح‌كرد: راديو قرآن به طور كامل اين دوره از مسابقات و همچنين افتتاحيه و اختتاميه آن در روزهاي مذكور را در ساعت 21 به طور زنده و مستقيم پخش خواهدكرد.
گلي‌زاده افزود: راديو قرآن هر روز از رويدادها و اخبار اين مسابقات در فواصل برنامه‌هاي زنده خود گزارش ارسال خواهدكرد، همچنين در فضاهاي خالي مسابقات سعي خواهدكرد با دعوت از كارشناسان و مسئولان قرآني به گفت‌وگوي ويژه درباره كم و كيف مسابقات اين دوره و تحليل آن بپردازد.
مدير گروه محافل و مسابقات راديو قرآن همچنين ضبط محافلي كه در طي اين دوره مسابقات هر شب توسط قاريان خارجي مدعو در سه استان خراسان رضوي، شمالي و جنوبي برگزار خواهدشد را از ديگر ماموريت‌هاي گروه اعزامي راديو قرآن برشمرد و گفت: اين محافل ضبط شده در آينده از برنامه "همراه با محافل" راديو قرآن پخش خواهدشد.
علاقمندان مي‌توانند راديو قرآن را از طريق امواج FM رديف 91/3 مگاهرتز و AM رديف 585 كيلوهرتز دريافت كنند.

"حقايقي از حق، در قرآن‌كريم و سخنان بزرگان" منتشر شد 

"حقايقي از حق، در قرآن‌كريم و سخنان بزرگان" به قلم "محمدمسعود بهمني" و توسط انتشارات دانشجو منتشر شد.
كلمه‌ي "حق" كه 287 مرتبه در قرآن آمده است، مصداق وجود خداوند است و به طرفداران خداوند نيز حق مي‌گويند.
كلمه حق به تعداد 176بار در سوره‌هاي مكي و 111بار در سوره‌هاي مدني نام برده شده است.
كلمه به معاني مختلف در قرآن كريم آمده است، از جمله "راستي"، "يقين"، "عدل و عدالت"، "مرگ"، "قيامت"، "عذاب الهي"، "خداوند"، "قرآن‌كريم" و "انبياء".
واژه‌ي حق متضاد باطل است و به هرچيزي كه در جاي خود قرار گيرد، اطلاق مي‌شود، در طول تاريخ بشريت پيروان واقعي حق و حقيقت هميشه پيروز واقعي بوده‌اند؛ گرچه در مقطعي شكست خورده‌اند ولي پيروزي نهايي از آن آنان بوده است.
از جمله امام حسين(ع) كه به همراه يارانشان در صحراي كربلا به شهادت رسيدند، اگر چه به ظاهر، در جنگ شكست خوردند، اما تاريخ ثابت كرد كه خون به ناحق ريخته حسين(ع) و يارانش هميشه پايدار و جاويد خواهد ماند، زيرا امام(ع) در راه حق و حقيقت به شهادت رسيد و راضي به رضاي خداوند بود. نويسنده در كتاب حاضر با توجه به اهميت حق و حقيقت، در صدد برآمده است تا واژه‌ي "حق" را در آيات قرآن‌كريم يافته و به تفسير و توضيح معاني آن بپردازد. او هم‌چنين براي آن كه اين واژه بهتر شناخته شود، سخنان ائمه‌ي اطهار به خصوص حضرت علي(ع) كه نمونه‌ي عيني حق و حقيقت است و شخصيت‌هاي برجسته‌ي ديني و تاريخي را در اين باره نقل كرده است. اين كتاب در 128 صفحه و شمارگان 3000 نسخه به قيمت 1000تومان به چاپ رسيده است.

مسلمانان آمريکايي به مناسبت مبعث پيامبر (ص) در ايران کنسرت مي‌دهند

کنسرت گروه موسيقي اندونزيايي - آمريکايي "دبو" به مناسبت مبعث پيامبر (ص) از تاريخ هشتم مرداد به مدت سه شب ساعت 20:30 در تالار بزرگ کشور برگزار مي‌شود.
گروه موسيقي "دبو" به سرپرستي و آواز کميل مصطفي بن داود متشکل از برخي از هنرمندان مسلمان آمريکايي است که 9 سال پيش به اندونزي مهاجرت کردند و تاکنون کنسرت‌هايي را به زبان فارسي، انگليسي، ترکي، اسپانيايي، عربي و چيني در کشورهاي مختلف اجرا کرده‌اند. آنها قرار است در اين اجرا قطعاتي با مضامين عشق و صلح دوستي در آيين اسلام را اجرا کنند.
سبک کار گروه  "دبو" و تم موسيقايي آنها برگرفته از موسيقي شرق و غرب با ترکيبي از سنت و مدرنيسم است که با وام‌گيري از آهنگ‌هايي به سبک جاز و لاتين، قطعات رنگ‌آميزي شده به لحاظ سازبندي را ارائه مي‌کنند. 
گروه موسيقي"دبو" در دانشگاه ماکاسار اندونزي شکل گرفت. تعدادي از دانشجويان اين دانشگاه با پشتوانه‌هاي تجربي در هنر موسيقي براي ايجاد انگيزه و بازآفريني روحيه در تعليم ساير دانشجويان با يکديگر همراه مي‌شدند و قطعاتي را درباره عشق و صلح اجرا مي‌کردند. اين گروه موسيقي که در ابتدا متشکل از يک خواننده و دو نوازنده بود به طور جدي مطالعه و نوشتن ترانه، آموزش و تمرين با آلات موسيقي را آغاز کرد و به تدريج گروه 24 نفره "دبو" متولد شد.    
"دبو" به زبان اندونزيايي و مالايي به معناي "غبار" است و مبناي اين نامگذاري يادآوري اين مطلب است که انسان ازغبار و خاک شکل گرفته و به خاک هم برمي‌گردد.

به مناسبت عيد بزرگ مبعث
کاميون نشاط در محلة يوسف آباد

گروه فرهنگ وهنر اعتدال : اين کاميون که حامل گروه‌هاي هنري است، کاروان نشاط نام دارد و به مناسبت اعياد و جشن‌ها در محلة يوسف‌آباد به اجراي برنامه‌هاي شاد و مفرح مي‌پردازد.
اين برنامه‌ها شامل نمايش‌هاي طنز و عروسکي، اجراي موسيقي زنده، نقالي، مسابقات فرهنگي براي کودکان و بزرگسالان و نورافشاني است.
کاروان نشاط در روزهاي هشتم، نهم و دهم مرداد‌ماه به مناسبت جشن‌ بزرگ‌ مبعث در منطقه اجراي برنامه خواهد داشت.
قابل ذکر است اجراي قبلي کاروان نشاط به مناسبت ولادت حضرت علي(ع) در روزهاي 25و26 تيرماه (دوازدهم و سيزدهم رجب) برگزار شد.