قسمت ششم

***بعد علمى قرآن كريم
نگرشها به "آيات علمى‏" قرآن

بيش از ده درصد آيات قرآن اشاره به پديده‏هاى‏طبيعى دارند. ما براى سهولت‏بحث از اينها به عنوان‏"آيات علمى‏" ياد مى‏كنيم. يك سؤال بنيادى اين است‏كه پيام اينگونه "آيات علمى‏" براى ما چيست و چگونه‏بايد از آنها استفاده كنيم. در اين مورد دو نظر افراطى‏هست و البته طيف وسيعى بين اين دو نظر داريم.
يك عده مى‏گويند كه قرآن شامل همه دانشهاست وبنابراين تمامى اجزاء بنيادى علوم طبيعت را در بردارد.در مقابل، عده ديگرى مى‏گويند كه قرآن صرفا يك‏كتاب هدايت است و در آن جايى براى علوم فيزيكى وطبيعى نيست. ما ابتداء به تشريح اين دو ديدگاه‏مى‏پردازيم و سپس برداشت‏خود را بيان خواهيم كرد.
1- قرآن بعنوان منبع دانش علمى
در عصر حاضر عده زيادى را مى‏بينيم كه سعى‏مى‏كنند آيات قرآن را بر پيشرفتهاى علمى وتكنولوژيكى معاصر تطبيق دهند. هدف اصلى اين گروه‏اين است كه اعجاز علمى قرآن را در حوزه علم نشان‏دهند، و بدين ترتيب از يك طرف به پيروان مذاهب ومسالك ديگر عظمت و يگانگى قرآن را بنماينانند و ازطرف ديگر مسلمانان را به داشتن چنين كتاب گرانبهايى‏مفتخر سازند. اما اين ديدگاه يك ديدگاه تازه نيست و مادانشمندان عظيم‏الشانى از گذشته را مى‏يابيم كه داراى‏چنين ديدگاهى بوده‏اند. غزالى از ابن مسعود نقل‏مى‏كند كه:
"اگر كسى بخواهد به علوم اولين و آخرين دست‏يابد،بايد در قرآن تدبر كند."
غزالى آنگاه مى‏افزايد:
"به طور خلاصه تمام علوم داخل در افعال و صفات‏خداوند است و در قرآن شرحا افعال و صفات او آمده‏است، و براى اين دانشها نهايتى نيست و در قرآن‏اشارتى ست‏به مجامع آنها." (57)
همچنين او در كتاب جواهرالقرآن و درره كه بعد ازاحياء علوم الدين نوشته است در فصلى تحت عنوان‏"ريشه‏هاى علوم اولين و آخرين از قرآن نشات مى‏گيرد"مى‏گويد:
"اين علوم، چه آنها كه برشمرديم و چه آنها كه مذكورنيفتاد، اصولش از قرآن به دست مى‏آيد زيرا همگى آنهااز دريائى از درياهاى معرفت الهى نشات مى‏گيرد، ودرياى افعال، چنانكه متذكر شديم، دريائى است كه‏كرانه ندارد و اگر دريا براى نوشتن كلمات پروردگار مدادشود، آن به پايان مى‏رسد قبل از آنكه كلمات پروردگاربانتها رسد. پس از جمله افعال خداوند بيمارى وشفاست چنانكه خداوند از قول ابراهيم مى‏فرمايد: وهنگامى كه مريض مى‏شوم او مرا شفا مى‏دهد. و اين‏فعل واحد را كسى نشناسد مگر آنكه علم طب را بروجه كمال بداند. زيرا طب نيست مگر شناسائى كامل‏مرض و علائم آن و علاج و اسباب درمان آن. و از جمله‏افعال خداوند تقدير حركت‏خورشيد و ماه و منازل‏آنهاست. چنانكه خداوند فرموده: "والشمس و القمربحسبان‏" و "القمر قدرناه منازل‏" و "جمع الشمس والقمر" و "يولج الليل و النهار"... و حقيقت‏حركت‏خورشيد و ماه و كسوف و خسوف و رفت و آمد شب وروز را نمى‏داند مگر كسى كه هيات تركيب آسمانها وزمين را بداند، و اين بنوبه خود دانشى است، و معناى‏قول خداوند: "يا ايهاالانسان ما غرك بربك الكريم الذى‏خلقك فسويك فعدلك فى اى صورة ماشاء ركبك‏" راكسى به كمال نداند مگر آنكه تشريح بدن انسان را به‏صورت ظاهر و باطن و عدد و انواع و حكمت و منافع‏آن را بداند، و در قرآن در مواضعى بدان اشارت رفته‏است، و اين از جمله علوم پيشينيان و آيندگان است ودر قرآن مجامع علوم اولين و آخرين يافت مى‏شود." (58)
جلال الدين سيوطى نيز همين نظر را دارد و در پى آن‏است كه نشان دهد قرآن حاوى جميع دانشهاست. وى‏با توسل به آياتى نظير:
"... ما فرطنا فى الكتاب من شى‏ء" (انعام، 38)
(... ما در اين كتاب چيزى را فرو گذار نكرده‏ايم.)
"...نزلنا عليك الكتاب تبيانا لكل شى‏ء..." (النحل، 89)
(... ما اين كتاب را بر تو نازل كرديم تا همه چيز را روشن‏كند...)
و رواياتى نظير:
"... قال‏صلى الله عليه وآله وسلم: سيكون فتن. قيل و ماالمخرج منها؟ قال:كتاب الله فيه نباما قبلكم و خبر ما بعدكم و حكم مابينكم."
(... پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم فرمود: فتنه‏هايى برپا خواهد شد. پرسيده شد: چه چيزى مى‏تواند ما را از آنها نجات دهد؟ فرمود: كتاب‏خداوند. در آن اخبار قبل از شما و اخبار بعد از شما و حكم‏بين شماست.)
استدلال مى‏كند كه قرآن علوم قديم و جديد را دربردارد. آنگاه مى‏افزايد:
"كتاب خداوند عزيز همه چيز را در بردارد. هيچ بخش‏يا مساله اساسى از علوم را نمى‏توان يافت كه در قرآن به‏آن اشاره نشده باشد. در قرآن جهات شگفت‏انگيزمخلوقات، ملكوت آسمانها و زمين، اشياء بالاترين‏بخش افق و اشياء زير زمين، ابتداء خلقت و ... يافت‏مى‏شود." (59)
از جمله مدافعين اين نظر مصطفى صادق الرافعى است‏كه معتقد است:
"انسان در قرآن اشاره به بسيارى از حقايق علمى رامى‏يابد، و علم جديد ما را در تفسير بعضى از آيات‏قرآنى و كشف حقايق آنها يارى مى‏كند." (60)
در اينجا لازم است متذكر شويم كه داعيه علماى‏پيشين در اتخاذ اين ديدگاه اعتقاد عميق آنها به‏جامعيت قرآن بود. اما علماى متاخر بيشتر دنبال اثبات‏اعجاز علمى قرآن هستند، و كوشش آنها بر اين است كه‏قرآن را با يافته‏هاى علوم جديد تطبيق دهند. بعضى ازمتاخرين بر اين هستند كه هيچ يافته علم جديد نيست‏كه لااقل تلويحا در قرآن پيش‏بينى نشده باشد.
و موريس بوكاى در كتاب عهدين، قرآن و علم مى‏گويد:
"نه تنها وحى قرآن حاوى تناقضهايى نيست كه روايات‏اناجيل، در نتيجه دخالت افراد انسانى، با آنها دست‏بگريبانند، بلكه اگر كسى به عينيت و در پرتو علم به‏مطالعه قرآن بپردازد، به خصوصيتى ديگر كه ويژه اين‏كتاب است‏برمى‏خورد: هم‏آهنگى كامل قرآن بامعلومات علمى جديد. علاوه بر اين ديديم كه در قرآن‏نكات و مطالب علمى ديده مى‏شود، نكات و مطالبى‏كه نمى‏توان بيان كننده آنها را آدميزاده‏اى متعلق به عهدپيامبر دانست. در واقع معارف علمى جديدند كه به‏فهم برخى از آيات قرآنى (كه تاكنون غيرقابل تفسيرمانده بودند) يارى مى‏كنند." (61)
بعضى از مؤلفين دنبال اين بوده‏اند كه هر ايده مهم‏علم جديد را از قرآن بيرون بكشند و در اين راه از عرف‏زبان عربى تجاوز كرده‏اند. مثلا بعضى خواسته‏اند نظريه‏اتمى ماده را از قرآن استخراج كنند و در اين راه به آياتى‏نظير:
"... و ما يعزب عن ربك من مثقال ذرة فى الارض و لا فى‏السماء و لا اصغر من ذلك و لا اكبر الا فى‏كتاب‏مبيين‏" (يونس، 61)
(... بر پروردگار تو حتى باندازه يك ذره در زمين و آسمانهاپوشيده نيست و همينطور است هر چه كوچكتر از آن يا بزرگتراز آن باشد.)
متوسل شده‏اند. (62) در اينجا آنها كلمه عربى "ذره‏" رابا "اتم‏" تطبيق داده‏اند. در حاليكه معناى متداول آن‏"مور كوچك‏" يا "ذره كوچك غبار" است و هيچ دليل‏قانع‏كننده‏اى وجود ندارد كه باور كنيم خداونداصطلاحى غيرقابل فهم را براى معاصرين پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم‏بكار برده باشد. (63)
كوشش براى تطبيق يك كتاب آسمانى با علم‏معاصر منحصر به مسلمانان نيست مسيحيان نيزخواسته‏اند انجيل را با علم جديد تطبيق دهند و يهودنيز همين كار را در مورد تورات كرده‏اند.
2- قرآن بعنوان يك كتاب هدايت
ديدگاه اول از همان قديم مورد انتقاد قرار گرفته‏است. ابواسحاق شاطبى (متولد 790 هجرى) يكى ازمخالفان سرسخت اين ديدگاه است. او معتقد است كه‏پيشينيان با تقواى ما اطلاعاتشان درباره قرآن بيش از مابود و آنها درباره اينگونه علوم صحبت نكردند. اين‏حاكى از اين است كه از نظر آنها قرآن حاوى چنين‏مطالبى نيست.
ديدگاه اول را بعضى از علماى متاخر نيز مورد نقدقرار داده‏اند. استدلال آنها به قرار زير است:
الف) درست نيست كه كلمات قرآنى را به طريقى كه‏بر عرب عصر پيامبر آشكار نبود تعبير كنيم.
ب) قرآن براى آموزش علم و تكنولوژى نازل نشده‏است، بلكه آن كتاب هدايت است. صحبت از علوم‏طبيعى نيز جهت ترغيب آدميان به كشف اسرار طبيعت‏است. پس معناى آياتى نظير:
"... ما فرطنا فى الكتاب من شى‏ء ..."
اين است كه قرآن شامل همه چيزهايى است كه براى‏هدايت و سعادت ما لازم است.
ج) علم به مرحله نهائيش نرسيده است. بنابراين‏درست نيست كه قرآن را با تئوريهاى زودگذر علم‏تطبيق دهيم. يك نظريه زمانى مقبول واقع مى‏شود وسپس نظريه جامعترى جاى آن را ميگيرد. نظام‏بطلميوسى براى مدتى طولانى حاكم بود و سپس كنارگذاشته شد. اين اشتباه است كه فرض كنيم قرآن‏نظريه‏هاى معارض را تاييد ميكند.
دانشمندان برجسته‏اى نظير ابن سينا، بيرونى،ابن‏هيثم و خواجه نصيرالدين طوسى هيچگاه دنبال‏فرمولهاى علمى در قرآن نگشتند، گرچه سخت‏به قرآن‏معتقد بودند و اطلاعات وسيعى درباره آن داشتند.تطبيق قرآن با نظريه‏هاى ناپايدار علم اين خطر را داردكه حقائق قرآنى را مورد تعرض قرار مى‏دهد و راه رابراى تعابير نامعقول باز مى‏كند.
د) خداوند خواسته است كه بشر خودش حقائق‏طبيعت را از طريق حواس و عقلش كشف كند. اگر قرآن‏تمامى علوم طبيعت را بيان مى‏كرد عقل انسان عاطل‏مى‏ماند و آزادى انسان بى خاصيت.
ادامه دارد...

محققان فرانسوي دهان روباتيکي ساخته اند که مي تواند با جويدن ميوه اي همچون سيب مزه آن را تشخيص دهد. اين دهان مصنوعي مي تواند به وسيله تجزيه و تحليل طيف وسيعي از فاکتورهاي دخيل در انتشار ترکيبات معطر در دهان از جمله بزاق يا سرعت در هم خرد شدن ترکيبات غذايي ، تأثيرات جويدن را باز توليد کند.
به گفته محققان درصورتي که اين دهان مصنوعي بتواند همچون انسانها غذا را بجود، مي توان اميدوار بود تا راهي مؤثر براي طراحي و ساخت ماشينهايي پيدا کرد که بتوانند ياد بگيرند چگونه غذاها را مزه کرده و در ارتقاي کيفيت آنها تأثيرگذار باشند.
اين دهان مصنوعي ترکيبي از يک حمل کننده ساده، پيستون دندانه دار و موتورهاي سرعت متغير است که با استفاده از آنها سرعت فشرده و خرد شدن غذا را کنترل مي کند.
دماي دروني اين حمل کننده به وسيله يک ترموستات آزمايشگاهي در دماي 37 درجه سانتيگراد نگهداري مي شود.
بر اساس گزارش زد.دي.نت، اين دهان روباتيکي به وسيله محققان مرکز Gaëlle Arvisenet در مدرسه ENITIAA اين کشور طراحي و ساخته شده است.
در اين مرکز تحقيقاتي نسل آينده مهندسان فرانسوي پرورش داده مي شوند که قرار است در صنايع غذايي اين کشور به کار گرفته شوند.

قسمت چهارم

1ـــ آسمان خطوط دفاعي دارد:
نيروي مغناطيسي زمين، دور زمين کمربندهاي مغناطيسي به شکلي که در تصوير مي بينيم درست مي کند، که دامنه آنها تا آسمان کشيده مي شود. انفجارهاي سطح خورشيد پيوسته توده هاي خطرناک گازي را در فضا شليک مي کنند، که بصورت جريانهاي باد و طوفان بطرف زمين مي آيند. اين بادها وقتي به زمين مي رسند توسط اين کمربندهاي مغناطيسي دور زمين به شکلي که در تصوير مي بينيم به اطراف زمين منحرف کرده مي شوند. و به اين شکل اين کمربندها به مثابه استحکامات و خطوط دفاعيِ آسمان عمل مي کنند.
3ــ آنچه از روزنه اي (از ميان خطوط دفاعي) مي تواند وارد آسمان بشود به شهاب ديدني تبديل مي شود:
بخش ناچيزي از طوفانهاي خورشيدي که به اطراف زمين منحرف مي شوند، در نواحي قطبي که کمربندهاي مغناطيسي ندارد يا ضعيف است موفق مي شوند که به درون جو نفوذ کنند. وقتي وارد مي شود انرژي الکتريکي توليد مي کند و در جاهائي که گازها متراکم تر هستند به درخشش تبديل مي شود و انسان آنرا به شکلي که در تصوير مي بينيم مي بيند. قرآن آنرا شهاب ناميده است. (شهاب به: درخششهاي شعله گونه، آتش ساطع، پاره آتش، و مواردي از اين قبيل اطلاق مي شود).
3ــ آسمانِ ما براي بينندگان زيبا کرده شده:
آسماني که ما مي بينيم، چنانکه قرآن گفته: براي بينندگان (يعني براي ساکنين زمين) زيبا کرده شده. زيبائي آن ناشي از بازتاب نور خورشيد توسط عناصر جو است که پس از شکل گيري جو به شکل کنوني خود صورت گرفته است، و پيش از آن چنين نبوده است. نور خورشيد از امواج نور زيادي تشکيل مي شود که هر کدام رنگ خود را دارد، وقتي با ذرات غبار و بخار برخورد مي کند، نور آبيِ آن بيش از بقيه نورها پخش مي شود و به آسمان رنگ آبي مي دهد.
و در سوره ق آيه 6 مي خوانيم: آيا به آسمان بالاي خود نگاه نمي کنند ببينند چگونه آن را ساختيم و آن را زيبا نموديم و هيچ سوراخ و شکافي  ندارد. (أَفَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّمَاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوجٍ). معني سوراخ و شکاف نداشتن آسمان اينست که اگر سوراخ و شکافي مي داشت، پشت آن ديده مي شد. و اين به اين معني است که پشت اين آسمانِ آبي که مي بينيم چيز ديگري هم هست که با آن فرق مي کند. واقعيت هم همين است:
وقتي از آسمان (يعني از محدوده جو) خارج بشويم مي بينيم که پشت آسمان که آن را زيبا مي بينيم فضاي سياه وجود دارد. اين تصوير از بيرون از آسمان (يعني بيرون از محدوده جو) و در روز گرفته شده. چنانکه مي بينيم پشت آسمان فضا است و رنگ آن نيز سياه است.
*****ميزان آب و خشکي زمين
واژه "بَـحْـر" به معني دريا 41 بار در قـرآن بکار رفـته و واژه "بَـرّ" به معني خشکي 12 بار. "12" بـار 29 درصـد "41" بار است. خشکي سـطح زمـيـن نيز 29 درصد است و 71 درصد بـقـيه آن آب است.
****به زير رفتن زمين در دريا
" آيا خيالتان راحت است از اينکه کـنار خشکي را به زير نخواهـد کشيد"؟
نکـتـه آيـه: امکان به زير رفتن کنار خشکي امري منتفي نيست:
اينکه آيه بزير رفتن کنار خشکي را امري غير ممکن نمي داند و توجه انـسان را به آن جلب مي دهد، به اين معني است که در آنجا اتفاقي يآ اتفاقاتي مي افتد که احتمال و امکان به زير رفـتن کنار خشکي را مـنـتـفي نمي کند.
درياها در واقع روي قـشر اقيانوسي زمين قرار دارند و قشر اقيانوسي زمين نيز بشکلي که در تصوير مي بينيم زير قشر قاره اي مي رود. و در وضـعـيـتي که امکان رو به پائـيـن چرخيدن بخـش مـربـوط به خـشـکـي قـاره اي (کـه در نـزديـکـي خـشکي است) وجود دارد.
زمين نشست مي کند و از آسمان اجرام بزرگ آسماني مي افتد
"آيا نمي توانند وضعيت حال و گذشته زمين و فضا را ببينند و بدانند که اگر ما بخواهيم ميتوانيم زمين را زير آنها پائين بکشيم يا اجسام بزرگ را از فضا روي آنها بيندازيم"؟
نکات آيه: 1ـــ مواردي از پائين رفتن زمين براي ديدن وجود دارد. 2ـــ مواردي از افتادن تکه هاي بزرگ از فضا در زمين وجود دارد.
1ـــ مواردي از پائين رفتن زمين براي ديدن وجود دارد:
اينجا نقطه و نمونه اي از فرونشستن زمين است.
2ـــ مواردي از افتادن تکه هاي بزرگ از فضا در زمين وجود دارد:
در فـضـاي دور و نـزديـک ما اجسام کوچک و بـزرگ زيـاد وجـود دارد. پاره هاي کوچک وقـتي بطرف زمين مي آيند جو زمين آنها را مي سوزاند و پودر مي کند. ولي بزرگ آنها گـاه گـاهـي بـطرف زمين ميآيند. حفره اي که در تصوير مي بينيم مربوط به سقوط سنگ آسماني در استراليا است. (بزرگترين حـفـره اي که تا کنون انسان آنرا پيدا کرده است در آريزونا است و 1300 متر قطر دارد. يعني به وسعت يک دهکده است)
****سطح زمين و کوهها روي حساب درست شده اند
" و آيا نمي توانند ببينند کوهها روي چه حسابي بپا داشته شده اند ــ و زمين روي چه حسابي سطح داده شده است"!
ادامه دارد....