قسمت چهارم:

نكته سوم با توجه به نكته اول و دوم اين بحث اين است كه اگر بخواهيم پيام آقاي سروش را تعميم دهيم يعني اين كه صداقت را از رسول نپذيريم و وحي و الهام را نيز عامل فاعلي تلقي كنيم نه تنها رسول، (نعوذ با...) كه خداوند به دروغ گو بودن متهم مي گردد و خداي دروغ گو نيز از خدايي ساقط است. چرا كه قرآن مدعي است كه تمامي آن معجزه است و از همه جن و انس خواسته است كه ده سوره يا قرآني مثل خودش و يا حتي يك سوره نظير آن بياورد. اگر عقايد باطل شدني در قرآن باشد مي توان نظير آن را آورد و اين تحدي قرآن دروغ از آب در مي آيد. به نظر مي آيد آقاي سروش با طرح بسط تجربه ديني عارفان كه به فربهي دين منجر مي شود، قصد دارد در آينده خود را به جاي پيامبر معرفي كند، چون ظاهراً با كذاب خواندن پيامبر، قرآن و خدا، كسي جز خودش باقي نمي ماند كه صادق و درست و بي خطا سخن بگويد. و اين بسط را در تفكر خودش نيز نمي پذيرد. او از خدايان ديگر نه خداي قرآن، به زودي حكم نبوت و رسالت جديد دريافت خواهد كرد. همكاران قديمي غرب درس خوانده ? آقاي سروش نيز قبلاً در مورد امامت اين گونه سخنان را بيان مي داشتند به عنوان مثال آقاي بني صدر در كتاب تعميم امامت خود هر انسان عادي را مستحق امام شدن دانسته و به معصوميت و پيشوايي رسيدن تشويق مي نمود و نهايتاً خود را مستحق يك چنين امامتي مي دانست. اما هيچگاه جرأت نبوت و پيامبري نداشت.
در اين جا قبل از اين كه به بحث بيشتري در مورد نظرات آقاي سروش بپردازيم به بررسي ابعاد معجزه بودن قرآن خواهيم پرداخت. تا اثبات اين امر ايمان به معجزه بودن قرآن را در ما بيشتر نمايد. در قرآن از معجزه تحت واژه هاي، آيه (سوره ي انبياء آيه 5)، بينه (اعراف آيه 73)، برهان (قصص آيه 32) و سلطان (ابراهيم آيه 11) سخن به ميان آمده است. در تعريف معجزه امام صادق(ع) فرموده است: معجزه علامتي الهي است كه آن را به غير انبياء، رسولان و حجت هاي خويش عطا نمي كند تا به وسيله ي آن راستگويي راستگويان از دروغگويي دروغ گويان باز شناخته شود. (بحار الانوار جلد 11 صفحه 71) بحث در مورد معجزه در چهار علم اسلامي مانند: علم قرآن، تفسير، اصول و كلام مطرح شده است. شيخ طوسي و طبرسي آن را جزئي از علم اصول مي دانستند (تفسير تبيان3) خواجه طوسي و علامه حلي در كتاب تجريد الاعتقاد معجزه را در علم كلام مطرح كرده اند. بسياري از مفسران مانند علامه طباطبايي(ره) در علم تفسير خود در در لابلاي آيات قرآن معجزه را مطرح نموده اند. سيوطي در كتاب الاتقان معجزه را در علوم قرآن بيان نموده است. و در همه ي اين علوم تعاريف و شرايطي براي معجزه در نظر گرفته شده كه در بحث هاي قبلي از آنان نام برده شده است.
معجزه‌ي انبياء يا حسي بوده يا عقلي. مثل عصاي موسي (ع) كه اژدها مي شد حسي و مثل قرآن كه عقلي است. و قرآن معجزه بودن همه ي آيات و سوره هاي خود را بيان داشته است6.
قرآن نه تنها يك نفر بلكه همه افراد بشر و حتي جنيان را نيز به مبارزه براي آوردن كتابي شبيه خود دعوت نموده است. و اعلام مي دارد كه در گذشته و آينده هم كسي نمي توانسته و نمي تواند چنين كاري را انجام دهد (سوره بقره، آيه 24) معجزه بودن قرآن در ابعاد مختلف است. يعني ابعاد متفاوتي در قرآن وجود دارند كه هر يك از آنها به نوبه خود در اعجاز هستند كه ذيلاً به آنها مي پردازيم.
1_ اعجاز در فصاحت و بلاغت:
هم فصيح است و هم بليغ. اثبات فصاحت و بلاغت قرآن از زبان بسياري از نام آوران زبان و كلام عربي صورت گرفته است كه متخصصان بسياري بر آن صحه گذاشته اند. بعضي از متخصصين گذشته در زمان دور يا نزديك عبارتند از:
شيخ محمد عبده _ شيخ محمد حسين آل كاشف الغطاء (متوفي به سال 1373 ه.ق)- ابن ميثم البحراني (636- 699 ه.ش) - قاضي عبدالجبار (متوفي در سال 415 ه.ق)- فخرالدين رازي (متوفي در سال 606) - السكاكي (متوفي در سال 567) - عبد القادر جرجاني (متوفي در سال 471) و علامه طباطبايي در كتاب الميزان جلد اول صفحه 58 - مهندس بازرگان و ....
2_ اعجاز معارف عالي الهي قرآن:
قرآن در زمينه هاي توحيد، صفات خدا و تبيين اين معرفت، در حد اعجاز است. و اكثر مفسرين در كتب تفسير خود آن را اثبات كرده اند.
3_ اعجاز در شيوايي موسيقي و آهنگ قرآن و جذبه خاص و شيرين آن. به تعبيري روحانيت قرآن: متخصصيني كه اين اعجاز را بيان داشته اند عبارتند از: سليمان البستي در كتاب التمهيد جلد چهارم، صفحه‌ي سي و هشت (متوفي در سال 388 ه.ق) استاد محمد فريد وجدي، محمد صادق الرافعي، محمد عبدا... دراز، استاد مصطفي محمود، سيد قطب و ....
4- اعجاز سبك و نظم خاص قرآن:
هر چند قرآن از حروف و كلمات معمولي زبان عرب تشكيل شده است، اما نظم خاص خود و تأليف منحصر به فرد آن در تركيبات كلامي آن معجزه است يعني سبك خاص آن نه شعر نه نظم بلكه كلامي خاص است كه قابل تقليد نيست متخصصيني كه به اين اعجاز معتقدند عبارتند از:
ابن سليمان الخطابي (متوفي 388) - ابن عطيه (متوفي 542) - راغب اصفهاني (متوفي 502) - شيخ طوسي(متوفي 460) - قطب الراوندي (متوفي 573) - الزسكاني (متوفي 651) - آل كاشف الغطاء- محمد جواد بلاغي - مهندس بازرگان ( كتاب سير تحول قرآن و نظم قرآن ).
5- اعجاز قوانين محكم قرآن:
كه از افراط و تفريط و زمان و مكان بودن خارج اند. معتقدان به اين اعجاز تقريباً همه مراجع تقليد در همه زمانها بوده اند كه در زمان ما آيت ا... خويي مي باشند. كه در كتاب البيان في تفسير القرآن ص 94-91 اين اعجاز را طرح و ثبت نموده اند.
6- اعجاز استدلال هاي منطقي و عالي قرآن:
اين اعجاز از اين حكايت دارد كه قرآن معارفش را اثبات منطقي و عقلاني مي نمايد و اين استدلال ها چنان بي نظيرند كه هيچ كس باور نمي كند كه از يك فردي بي سواد آمده باشد. از جمله متخصصان معتقد به اين اعجاز شيخ محمد جواد بلاغي صاحب تفسير آلاء الرحمن است.
7- اعجاز خبرهاي غيبي از گذشته و آينده:
كه دهها خبر از گذشته و آينده زندگي بشري در قرآن آمده است كه همه آنها يا به وقوع پيوسته يا در آينده به وقوع مي پيوندد. بسياري از اين اخبار دقيقاً بر خلاف علم تحليل و تبيين رويدادها بوده است به عنوان مثال: در شكست روم از ايران در سوره روم خبري آورده كه بر خلاف ظاهر حادثه كه پيروزي ايرانيان بوده است، صحبت از پيروزي روميان بعد از شكست خوردن از ايرانيان و نهايتاً شاد شدن مؤمنان در عربستان مي كند و ... .
بعضي از قائلين به اين ديدگاه عبارتند از: قطب الراوندي (متوفي 573) - سيد عبدا... شبر(متوفي 124) - آل كاشف الغطاء (1373) - آيت ا... خويي در كتاب البيان ص 91-43.
8- اعجاز بيان اسرار خلقت:
يا اعجاز علمي آن كه در دو قرن اخير متخصصين بسياري از اين اعجاز سخن به ميان آورده اند. آقاي مهندس بازرگان- سيد عبدا... شبر (متوفي 1242) - دكتر پاك نژاد، دكتر محمد علي رضايي اصفهاني، بي آزار شيرازي، آيت ا... خويي و ..... در اين زمينه كتابها نوشته اند.
9- اعجاز عدم اختلاف در قرآن:
6665 آيه در مدت 23 سال در شرايط غم، ترس، جنگ، هجرت، بيماري و .... نازل شده است كه حتي يك آيه متناقض و عليه هم نيست. معتقدان به اين نظريه همه مفسران قرآن مي باشند.
10- اعجاز ايجاد فرهنگ و تمدن قرآني:
كه در صورت رعايت آن به انقلابي اجتماعي منجر خواهد شد كه آيت ا... صدر و سيد محمد باقر حكيم قائل به آن هستند و اثبات تاريخي براي آن آورده اند.
البته موارد ديگري هم براي اثبات معجزه بودن قرآن نيز آورده شده است كه در جاي خود آنها را مطرح خواهيم نمود، اما متأسفانه بحث معجزه بودن قرآن به عنوان يكي از روش هاي تحكيم ايمان در طول تاريخ از توجه و تأييد دور شده است و عامل " تقويت ايماني " بودن خود را از دست داده و صرفاً تبديل به يك اطلاع و آگاهي شده است و مسلمانان مي دانند و قبول دارند كه قرآن معجزه است اما اين اعتقاد نقشي در ايمان آنها به صورت جدي بازي نمي كند ولي معجزه قرآني هر دو نقش را با هم توصيه مي كند و تنها توجه به مفهوم اول، آن باعث مهجور شدن قرآن در جوامع اسلامي گرديده است در نتيجه هدايت و تعالي به حداقل خود رسيده است؛ خلاصه اينكه دو ويژگي ذيل را معجزه بودن قرآن در بر دارد:
1-فهم ابعاد مختلف معجزه اين كتاب عظيم كه صرفاً يك آگاهي عقلي و از پذيرش معجزه است.
2-فهم اين معجزه ( كه اثبات عقلاني دارد ) به طور مستقيم ايمان مومن را تقويت كرده و نياز او را به ديدن معجزه پيامبر برطرف مي نمايد و حضور خدا را برايش مسلم مي سازد، اين درك از معجزه ويژگي هاي ذيل را در بردارد:
الف: مؤمن به طور مرتب بايد معجزه بودن قرآن را درك كند تا ايمانش را صيقل دهد.
ب: درك به روز معجزه قرآن، علاوه بر متعالي كردن ايمان، طرق هدايت را براي مؤمن هويدا مي كند.
ج: فهم و احساس معجزه قرآني، درك عقلاني و شهودي به مؤمن خواهد داد و پرده از بسياري از رمزها و رازها برخواهد كشيد.
د: دستورات قرآني در همه وجوه احكامي، اخلاقي، اجتماعي، فرهنگي و ... را قابل پذيرش تر و اجرايي تر خواهد نمود و ميل و رغبت را براي اجراي آنها بيشتر مي كند.
ه: معجزه بودن احكام و حقايق قرآن، از عقل به دل سرايت كرده و شك و ترديدها را از درون مي‌زدايد چرا كه مي دانيم كه ريشه شك در عقل نيست بلكه در دل است و دل مردد، عقل را در ابعاد شك و شبهه بسيج خواهد كرد.
ادامه دارد..

حجت‌الاسلام‌والمسلمين يوسفي مقدم رئيس مرکز فرهنگ و معارف قرآن در اولين جلسه هماهنگي فعاليت‌هاي قرآني جمهوري اسلامي ايران در خارج از کشور ضمن ابراز اميدواري از فعاليت نوين هماهنگي فعاليت‌هاي قرآني جمهوري اسلامي ايران در حوزه انديشه علوي در خارج از کشور در سال شکوفايي و نوآوري، گفت:
سال‌هاي متوالي ما در انتظار تحقق اين موضوع بوديم و با عنايت پروردگار و مديريت جديد سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي به اين مهم دست خواهيم يافت که اين توجه ويژه ايشان جاي تقدير دارد، انقلاب مقدس اسلامي يک فرصت طلايي براي شيعيان در دنيا پديد آورد تا بتوانند فرهنگ و معارف تشيع را به صورت صحيح به جوامع اسلامي ارائه کنند.
وي با اشاره به بيانات مقام معظم رهبري در جمع قرآن‌پژوهان درباره توجه ويژه شيعيان به ثقلين اظهار کرد: ما در حوزه احکام قرآن حدود 2880 آيه براي آيات‌الاحکام استخراج کرده‌ايم در حالي که در فقه کمتر به اين آيات عنايت شده است، حجم استقبال از معارف قرآني در خارج از کشور بسيار فراوان است و اين از جهتي ارزشمند و از طرفي زنگ خطري است و بايد فعاليت‌هاي قرآني در حال صدور به خارج از کشور با مديريت صحيح همراه شود تا موجب همگرايي و انسجام اسلامي شود.
رئيس مرکز فرهنگ و معارف  قران گفت: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي بايد به تشکيل نهضت ترجمه قرآن در کشورهاي مختلف کمک کند چرا که ترجمه صحيح فعاليت‌هاي قرآني لازمه همگرايي و وحدت اسلامي است همچنين ايجاد تعامل و زمينه‌اي براي گفت‌وگو ميان محافل قرآني خارج و داخل کشور نيز از وظايف اين سازمان است که در تقويت ارتباط جامعه قرآني ايران با خارج از کشور موثر خواهد بود.
وي با اشاره بر فعاليت‌هاي مرکز فرهنگ و معارف قران و ارائه بهترين خروجي‌هاي قرآني از بدو تاسيس يعني سال 66 تا کنون، تاکيد کرد: دايرة‌المعارف قرآن از محصولات اين مرکز است که سال گذشته به عنوان بهترين کتاب سال جمهوري اسلامي ايران شناخته شد و شش جلد از اين اثر در اختيار عزيزان خارج از کشور قرار گرفته است و سه جلد ديگر نيز تا پايان سال 87 ارائه خواهد شد.
يوسفي مقدم در ادامه افزود: فرهنگ قرآن با سه هزار و 200 مدخل، تفسير راهنما در 20 جلد، نظرات تفسيري علماي ديني چون؛ شيخ مفيد، علامه مجلسي و آيت‌الله انصاري، بار عظيمي از اطلاعات قراني بوجود آمده در مرکز فرهنگ و معارف قرآن کريم است و سازمان فرهنگ و ارتباطات با ايجاد زمينه‌اي مساعد مي‌تواند امکان استفاده از اين حجم انبوه اطلاعاتي را براي مخاطبان مشتاق در خارج از کشور فراهم کند.

مفسر و مدرس قرآن فهم درست دين را عامل رفع و راهگشاي بسياري از مشکلات فرهنگي در جامعه امروز عنوان کرد.
محسن قرائتي مفسر و مدرس قرآني با بيان اين مطلب در نخستين گردهمايي مربيان قرآن سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران در فرهنگسراي قرآن اظهار داشت: مربيان قرآن از اينکه مروج تدوين کتاب آسماني هستند بايد بر خود ببالند.
وي قرائت، ترتيل، تدبر و تبليغ درست قرآن را 4 عنصر اصلي براي مربيان قرآن دانست و تأکيد کرد: استفاده از کلمات و مفاهيم روان مي‌تواند معناي عميق آيات را به مخاطب منتقل کند.
قرائتي با تأکيد بر احسان به والدين که در قرآن به آن اشاره شده گفت: احسان به پدر و مادر در کنار توحيد قرار گرفته و يکي از راههاي رسيدن به کمال است. تمامي عبادت‌ها در قرآن آن گونه که اشاره شده بايد در زمان خاصي مورد توجه قرار گيرند، اما احسان به پدر و مادر زمان ندارد.
در ادامه احمد نوريان رئيس سازمان فرهنگي هنري شهرداري با اشاره به فعاليتهاي قرآني اين سازمان گفت: در سال جديد تلاش مي‌کنيم نهضت جامع قرآني در شهر تهران از طريق فرهنگسراي قرآن را پي‌گيري مي کنيم.
وي افزود: با هماهنگي به عمل آمده با حجت الاسلام قرائتي جلسات تفسير قرآن در مراکز تحت پوشش سازمان فرهنگي هنري تشکيل خواهد شد.
نوريان با اشاره به اينکه توجه به قرآن در کاهش مشکلات پيش ‌رو مؤثر است تأکيد کرد: در حال حاضر فرهنگسراي قرآن، محور فعاليتهاي قرآني در شبکه شهرداري و شهر تهران است از اين بابت مسئوليت سنگيني به دوش مديران و مربيان اين مجموعه و سازمان فرهنگي هنري خواهد بود.

كتابي با عنوان ديكسيونر قرآن (فرهنگ لغات قران ) به زبان فرانسه توسط انتشارات روبر لافونت در سال ? 2007?منتشر شده است .
در مقدمه اين كتاب به قلم دانيل روندو آمده است كه اين كتاب حاصل كار ?27? مولف است كه زير نظر و راهنمايي محمد علي امير معزي اين كتاب را فراهم كرده اند.
#? ;160?از امير معزي با عنوان مدير بخش مطالعات و پژوهش در موسسه كاربردي تحصيلات عالي وابسته به دانشگاه سوربن نام برده شده است .
وي همچنين دارنده كرسي استادي در رشته الهيات اسلامي و تفسير كلاسيك قراني است .
بنابر مقدمه كتاب ديكسيونرقران دكتر اميرمعزي همچنين مسووليت آزمايشگاه علوم توحيدي را برعهده دارد و مولف كتاب‌ها و مقالات علمي متعددي درباره اسلام شيعي است .
درصفحه نخست كتاب نام موسسه‌اي بين‌المللي با عنوان موسسه ميراث فرهنگي روشن به چاپ رسيده كه از دو موسسه اروپايي علوم مذهبي و آزمايشگاه ياد شده به عنوان مراكزي كه به انتشار اين كتاب كمك كرده اند نام برده است .
دانيل روندو در مقدمه كتاب مي‌نويسد : اسلام به همراه مسيحيت و دين يهود يكي از زيرمجموعه‌هاي اديان يكتاپرستي است كه برگرفته از كيش ابراهيم خليل الله است .
جهان معنوي اسلام حيات بخش فرهنگ و تمدني است كه قرآنش منبع عظيم الهام بخش و تعالي‌دهنده روح انسان هاست .
از آنجاييكه روابط ميان اسلام و غرب از مشغوليت‌هاي ذهني بشر فردا است ، ناگزير دسترسي به يك شناخت شفاف و بي‌چون وچرا از قرآن - اين كتاب مقدس مسلمانان - احساس شد. چرا كه آن براي شناخت ايمان ، اعتقاد، تفكر، ذهنيات ، همچنين تاريخ و اخلاق مسلمانان ضروري است .
كتاب حاضر با عنوان فرهنگ لغت قرآن به جمع آوري و معرفي اصول بنيادي پيرامون آنچه كه در باب معنويات و فلسفه مسلمانان بايد دانست مي‌پردازد.
بيش از ? 500?سرواژه ، صدها منبع و ماخذ، فهرست راهنما، نقشه ها، گاهشماري وقايع تطبيقي ميان شرق و غرب ، اين كتاب را به يك ابزار مطالعاتي اجتناب ناپذير هميشگي تبديل نموده اند. اين اثر تمام موضوعات اصلي اسلامي مثل معراج آسماني ، شريعت ، حج و نيز جغرافياي اماكن مقدس مانند مكه ، بيت‌المقدس ، علوم عهد قديم و سنتي چون تفسير، الهيات ، تصوف ، حقوق ... و سرانجام تمام شخصيت‌هاي قرآني و داستان زندگي آنان را مورد بررسي و مطالعه قرار داده است .
قرآن كه در پي كتب تورات و انجيل آمده و نوشته اصلي مذهبي است كه حلقه ارتباطي بين شرق و غرب محسوب مي‌شده ، جزيي از ميراث معنوي جهاني به شمار مي‌آيد.
با بازگشت برخي حوادث تلخ وغم انگيز اسلام در صحنه تاريخ معاصر، اين دين شك و ترديدهاي زياد وسوالات بي‌جوابي را برانگيخته است . به اين خاطر است كه كتاب فرهنگ لغت قرآن با بار علمي فراوان ، دقيق و قابل دسترس ، بي آنكه كسل‌كننده وملال آور باشد، پاسخگوي نياز علمي و فكري زمان ماست .