حاكميّت و ولايت در خانواده

قسمت ششم
چند مسأله فقهي.
چنان كه مي دانيم مسافري كه سفرش حرام يا براي حرام باشد، بايد درسفر، روزه بگيرد و نماز را تمام بخواند.
به همين جهت، فقهاي ما مي گويند: اگر خود سفر حرام باشد، مثل اين كه براي او ضرر داشته باشد، يا زن بدون اجازه شوهر و فرزند با نهي پدر و مادر كه باعث اذيت آنها شود، سفري بروند كه بر آنها واجب نباشد....
همچنين مي گويند:.
روزه مستحبي اولاد اگر باعث اذيت پدر يا مادر شود، با نهي آنان، حرام است.
و نيز مي گويند:.
اگر پدر به جهت عذري نماز يا روزه اش را به جا نياورده باشد، بعد از فوت او بر پسر بزرگ تر واجب است قضا نمايد، يا براي انجام آن اجير بگيرد، هر چند پدر نتوانسته قضا كند و بنابراحتياط واجب، اگر از روي نافرماني هم ترك كرده باشد، پسر بزرگتر بايد آن را قضا نمايد.
*در مورد مادر نيز احتياط واجب رعايت اين حكم است.
از دقت در مجموع آيات و روايات و فتاواي فقها اين گونه استفاده مي شود كه: انسان در صورتي كه گرفتار ترك واجبي از واجبات، يا حرامي از محرمات نشود، هر چه در راه نيكي به والدين و خدمت به آنها و تواضع و ادب در برابر آنها بكوشد، به جاست و كسي كه چنين باشد، انساني شايسته و سپاسگزار است.
در عين حال، همين انسان شايسته و سپاسگزار، به خوبي توجه دارد كه: هر چه خدمت كند و تواضع و ادب، از خود نشان دهد، نمي تواند قسمتي ناچيز از زحمات و خدمات خالصانه و بي ريا و بي دريغ والدين را جبران كند و همان بهتر كه با عذرخواهي و سپاسگزاري جبران عجز خود را بكند و از اين رهگذر، نور نشاط و فروغ شادي به چهره چروكيده آنها بتاباند.
به همان اندازه كه وظايف والدين در برابر فرزندان سنگين است وظايف اولاد نيز در قبال آنها سنگين است و اگر انسان به اين حقيقت توجه نكند، ناسپاس و كفران كننده نعمت است.
*بهداشت و تنظيم خانواده.
يكي از ويژگي هاي بشر، حاكميت گسترده او بر طبيعت است. او موجودي است كه خود را در برابر طبيعت، محكوم نمي شناسد، بلكه مي خواهد با تكيه بر عقل و تجارب و ابداعات و ابتكارات خود زنجيرهاي طبيعت را پاره كند و هرگونه مانعي كه بر سر راهش وجود دارد، از ميان بردارد.
حيوانات، دايره حاكميتشان بر طبيعت، محدود است، آنها به وسيله هدايت غريزه، كارهايي مي كنند و تصرفاتي در طبيعت انجام مي دهند، اما هرگز قدرت هدايت غريزه، به قدرت هدايت عقل نمي رسد و به همين دليل، حاكميت غريزه نيز در برابر حاكميت عقل، ناچيز و كم اهميت است.عقل، طالب طرح و برنامه است و سعي مي كند كه براي كارهاي خود برنامه ريزي كند و غريزه، بدون اين كه از خود طرح و برنامه اي داشته باشد، به طور اتوماتيك، كار خود را انجام مي دهد.
حيوانات، درامر زناشويي و زاد و ولد و آميزش، به كمك غريزه، راه خود را مي يابند و آن گونه پيش مي روند كه عملي برخلاف مقررات بهداشتي از آنها سر نمي زند و آنچه درعصرما، تنظيم خانواده نام دارد، در زندگي آنها به طور مطلوب، انجام مي گيرد.
بشر ازهدايت غريزه، در اين زمينه ها بهره اي ندارد، او بايد از استعداد عقلي خود بهره گيرد و زندگي خانوادگي خود را به طور مطلوب و ايدآل تنظيم نمايد.
خوشبختانه، با پيشرفت هايي كه در عصر ما نصيب پزشكي و بهداشت شده، خانواده ها بهتر مي توانند سلامت و عافيت اعضاي خود را حفظ كنند و خود را از نگراني هاي بسياري دور نگاه دارند.
در گذشته، بسياري از مادران در هنگام وضع حمل، جان شيرين خود را از كف مي دادند و چند بچه قد ونيم قد، از خود به جاي مي گذاشتند و عواقب بسيار نامطلوبي براي همسران و فرزندان آنها به بار مي آمد.
مادران بسياري به واسطه اين كه هيچ آگاهي نسبت به فرمول تنظيم خانواده نداشتند، به واسطه كوتاهي فاصله وضع حمل و باردارى، خيلي زود شكسته و پژمرده مي شدند و فرزندان آنها نيز - آن چنان كه بايد و شايد - سرپرستي و پرستاري نمي شدند و صدمه هاي زيادي مي خوردند و خلاصه، درمحيط خانواده، نه مادر آسايش و آرامشي داشت و نه كودكان و نه شوهر.