يکشنبه ۲ تير ۱۳۸۷
شماره ۱۰۵۵
 
۱۱ سياست و اقتصاد  
 
شماره قبل

صهيونيسم؛ اختراع بريتانياي كبير

- قسمت سوم -
محمدعلي صمدي
*هرتسل؛ پيامبر صهيونيزم
جنبش "صهيونيزم" تا سال 1896، از انسجام كاملي برخوردار نبود و عمدتاً حول محور مهاجرت يهوديان به فلسطين و تشكيل شهرك‏ها و آبادي‏هاي يهودي‏نشين در اين سرزمين فعاليت مي‏كرد و برنامه آشكار خاصي در جهت تشكيل يك نظام سياسي مستقل در فلسطين را ارائه نداده بود، اما در اين سال، كتابي كوچك با نام "دولت يهود" منتشر شد كه بايد آن را "اولين اساسنامة تأسيس دولت يهودي" دانست. نويسندة اين كتاب، شخصي بود به نام "بنيامين زيب بن ژاكوب هرتسل" كه در مطبوعات و محافل سياسي اروپا با نام "تئودور هرتسل" شناخته مي‏شد. وي در سال 1860، يعني چهار سال پس از پايان "جنگ‏هاي كريمه"، در اروپاي شرقي به دنيا آمد و 36 سال بعد با انتشار تنها كتاب خود، رهبري "جنبش صهيونيزم" را به دست گرفت. كتاب "دولت يهود" را "تورات صهيونيزم" نيز لقب داده‏اند، پس عجيب نخواهد بود كه عنصري مانند سوكولف، نويسندة اين كتاب را "پيامبر" نيز بنامد. او يك يهودي ثروتمند نبود و زندگي خود را نيز صرف بانكداري و رباخواري نكرد، بلكه در رشتة حقوق ادامه تحصيل داد و از دانشگاه "وين" درجه دكترا اخذ نمود. پس از مدتي اشتغال به وكالت را رها كرد و به روزنامه‏نگاري پرداخت. حضور او در فضاي مطبوعاتي پرحرارت در اروپاي قرن نوزدهم - كه مطبوعات دوران طلايي خود را طي مي‏كردند - باعث افزايش آگاهي‏هاي وي از تحولات پي‏درپي و تعيين كننده در شرق و غرب عالم شد. خود وي مدعي شده است، يك حادثه، مسير زندگي او را تغيير داد. اين حادثه در تاريخ به نام "ماجراي دريفوس" شهرت دارد. "ماجراي دريفوس" يكي از بحران‏هاي بزرگ فرانسه در سال‏هاي پاياني قرن نوزدهم بود.
در سال 1894 يك افسر يهودي به نام "آلفرد دريفوس" به اتهام تحويل مدارك سرّي به آلماني‌‏ها،در دادگاهي نظامي به حبس ابد محكوم شد. در جريان محاكمة اين افسر، موجي از احساسات ضديهودي، اروپا را فرا گرفت و تا پنج سال بعد كه مشخص شد "دريفوس" بي‏گناه بوده است، فضاي تهديدآميزي، حيات شهروندان يهودي اروپايي را مختل كرد و از سوي ديگر مجادلات سياسي، فرهنگي و نژادي در روزنامه‏ها ميان "طرفداران دريفوس" و "دشمنان دريفوس" چنان بالا گرفت كه آشفتگي‏هاي ناشي از آن، نظام حاكم بر فرانسه را هم مورد تهديد قرار داد.
در همين ايام تب‏آلود است كه "هرتسل" تمامي فعاليت‏هاي ادبي، سياسي و حقوقي خود را رها كرده و با احساس مسؤوليت در برابر وضعيت يهوديان، در پي چاره‏جويي براي آنان مي‏افتد. كتاب "دولت يهود" سه سال پيش از "تبرئة دريفوس" و در اوج فضاي ضديهودي منتشر شد و با توجه به اين كه مسألة يهوديان، در رأس اخبار اروپاي غربي قرار داشت، بازار پُررونقي پيدا كرد. امتياز بزرگ كتاب كوچك "هرتسل"، پروراندن و پختن طرح ابتدايي "ايجاد يك حكومت يهودي" بود كه از ابتداي قرن، بارها توسط پيروان جنبش صهيونيزم مطرح شده بود. "هرتسل" نقشة خود را از نمونه‏هاي كمپاني‏هاي استعماري انگليسي الهام گرفته بود و به همين منظور به "سسيل رودز" يكي از معروف‏ترين استعمارگران انگليسي هم مراجعه كرد. هرتسل در سال 1902 در نامه‌اي به رودز، مي‏نويسد:
"خواهش مي‏كنم براي من نامه‏اي بنويسيد و بگوييد كه برنامة مرا [در كتاب دولت يهود] بررسي كرده و آن را تأييد مي‏كنيد. آقاي رودز! شما از خودتان مي‏پرسيد كه چرا به شما مراجعه مي‏كنم، بايد بگويم به اين علت كه برنامة من نيز، يك برنامة استعماري است."
نقطة آغاز حركت "هرتسل" براي تحقق آرمان‌هايش در كتاب "دولت يهود"، كسب يك مجوز و فرمان استعماري از سوي يك قدرت غربي بود كه نقشه او را تضمين كند. "هرتسل" از اوايل فعاليت‏هاي صهيونيستي خود، منحصراً به فلسطين متوجه نبود. طبق ادبيات خاص استعماري در آن زمان، مسأله فقط عبارت بود از يافتن "يك فضاي خالي"، يعني يك سرزمين تحت سلطة غرب، كه بتوان در آن هيچ حسابي براي جمعيت بومي باز نكرد.
براي "هرتسل"، سرزمين فلسطين يكي از امكانات در بين بقيه بود. او با ذكاوت سياسي خاصي، انگشت روي نقاطي مي‏گذاشت كه باعث تحريك طمع‏هاي استعماري قدرت‏هاي استعمارگر شود و پيرامون آن سرزمين، به مذاكرات و گفتگوهاي پيگير و سماجت‏آميز دست مي‏زد و با زباني به مذاكره با سران اين قدرت‏ها مي‏نشست كه عطش استعماري آنان را دوچندان كند. به عنوان نمونه، "هرتسل" در ژانويه 1904 طي ديداري با "ويكتور امانوئل" پادشاه ايتاليا، به او گفت: "اگر او بتواند سلطان عبدالحميد را راضي به قبول حق خودمختاري صهيونيست‏ها در فلسطين كند، صهيونيست‏ها هم در عوض به ايتاليا كمك خواهند كرد تا بتواند ليبي را به اشغال خود درآورد".
وي در كتابش هم صراحتاً به وسوسة استعمارگران پرداخته و مي‏نويسد: "براي اروپا، ما قراول و نگهبان پيشرفتة تمدن، در برابر بربريت خواهيم بود."
شهرتي كه كتاب "دولت يهود" براي وي فراهم كرد، برايش امكان برقراري ارتباطي وسيع با نخبگان سياسي، اجتماعي و اقتصادي يهودي را در سراسر عالم ايجاد كرد. او پيشنهاد برقراري يك كنفرانس بين‏المللي از صهيونيست‌ها را مطرح كرد و با پيگيري مصرّانة خود، يك سال پس از انتشار كتابش، اين كنفرانس را در شهر "بال" واقع در سوييس برگزار كرد.
ادامه دارد

بالای صفحه

مصوبه جديد هيات دولت عراق عليه منافقين
هيات وزيران عراق در جديدترين نشست خود، بر ضرورت اخراج سازمان تروريستي منافقين از اين كشور تاكيد كرد.
بر اساس مصوبه دولت عراق هر گرونه تعامل با سازمان ترورييستي مجاهدين خلق از سوي سازمان يا حزب يا موسسه و يا اشخاص (عراقي يا خارجي) داخل عراق ممنوع مي‌باشد و هر كسي كه تعاملي با آنها داشته باشد در زمره احكام قانون مبارزه با تروريسم محسوب شده و مطابق قانون فوق به مراجع قانوني احاله خواهد شد.
براساس اين مصوبه همچنين لازم است نيروهاي چند مليتي از سازمان مذكور رفع مسئوليت كرده و كليه نقاط بازرسي و نظارت بر پا شده و كليه امور مربوط به اعضاي آن را به مقامات ذيصلاح عراقي واگذار كنند.
فعال‌سازي دعاوي قضايي مطروحه عليه عناصر سازمان تروريستي مجاهدين خلق كه مرتكب جرايم در حق فرزندان مردم عراق شده‌اند از ديگر مصوبات دولت عراق است.
بالای صفحه

مراسم يادبود حاج احمد متوسليان 13 تيرماه برگزار مي‌شود
يادواره بزرگ جاويدالاثر حاج احمد متوسليان، پنج‌شنبه 13 تير برگزار مي‌شود.
به گزارش فارس، مراسم يادبود سردار رشيد اسلام جاويدالاثر حاج احمد متوسليان با عنوان «خورشيد دوكوهه» پنج‌شنبه 13 تير سال‌جاري در تالار وزارت كشور با حضور مسئولان لشكري و كشوري برگزار مي‌شود.
احمد متوسليان در تاريخ چهاردهم تير سال 1361، هنگام عبور از پست ايست و بازرسي برباره در شمال بيروت، به همراه سه تن ديگر (سيد محسن موسوي، اكاظم اخوان و تقي رستگار مقدم) توسط ‌مزدوران حزب فالانژ به رغم مصونيت ديپلماتيك، گروگان گرفته شد و تاكنون اطلاعي از آنها در دست نيست.
بالای صفحه

کاريکاتورهاي موهن دانمارک در دادگاه حقوق بشر اروپا بررسي مي‌شوند
مسلمانان دانمارکي در نظر دارند مسئله انتشار کاريکاتورهاي موهن درباره پيامبر اعظم(ص) را که سه سال قبل از سوي روزنامه يولندپستن منتشر شد، براي بررسي به دادگاه حقوق بشر اروپا ببرند.
به گزارش اسلام آنلاين، اين اقدام يک روز پس از رأي منفي دادگاه دانمارک به درخواست هفت سازمان اسلامي عليه سردبيران روزنامه يولند پستن براي انتشار اين کاريکاتورهاي اهانت برانگيز ، تصميم مطرح شدن آن در دادگاه حقوق بشر اتخاذ شد.
محمد خالد صمحا از رهبران مسلمان دانمارک گفت: ما اطمينان دايم نظام قضايي دانمارک با مسلمانان منصفانه برخورد نکرده است.
دادگاه عالي غرب دانمارک در آرهوس حکم داد که سردبيران روزنامه يولند پستن با هدف تروريست يا مجرم جلوه دادن مسلمانان اين کاريکاتورها را منتشر نکرده اند.
اين دادگاه اعلام کرد: اگرچه يکي از کاريکاتورها اين اهانت را مي توان برداشت کرد که پيامبر اسلام مردي خشن بوده اما اين کاريکاتور نيز قانوني را نقض نکرده است. همه مي دانند که اسلام و تروريسم به يکديگر نسبت داشته شده اند و به سخره گرفتن اين رابطه غيرقانوني نيست.
اين چهارمين دادگاه دانمارکي بود که اتهام عليه روزنامه يولند پستن را رد مي کرد.
سپتامبر سال 2005 روزنامه يولند پستن 12 کاريکاتور موهن درباره حضرت محمد(ص) منتشر کرد، تصويرنگاري از پيامبر در اسلام بسيار اهانت آميز تلقي مي شود. انتشار اين کاريکاتورها براي نخستين بار در دانمارک صورت گرفت و به پيروي از اين اهانت، برخي روزنامه هاي اروپايي نيز اقدام به انتشار کاريکاتورها کردند خشم مسلمانان جهان را در برداشت و به تاريک تر شدن روابط اسلام و غرب کمک کرد.
مسلمانان دانمارک حکم دادگاه را نااميد کننده داستند و اظهار داشتند: اين حکم تصديق کننده اين احساس است که مسلمانان دانمارک مورد تهديد، اهانت و هدف قرار گرفته اند.
حدود 200 هزار مسلمان در ميان جمعيت 4/5 ميليون نفري دانمارک زندگي مي کنند.
بالای صفحه

رييس قوه قضائيه:
حوزه‌ها به نيازهاي حكومت اسلامي توجه كنند
رييس قوه قضائيه گفت: حوزه هاي علميه بايد ابتكار عمل را در دست گرفته و نظريه‌پردازي‌هاي جديدي را در زمينه‌هاي مختلفي كه امروز مورد نياز جهان اسلام و بشري است، داشته باشند.
به گزارش رسا، آيت الله سيد محمود هاشمي شاهرودي، رييس قوه قضائيه، سي ام خردادماه، در ششمين اجلاسيه سراسري جامعه مدرسين حوزه علميه قم که در مدرسه عالي امام خميني(ره) برگزار شد، گفت: يكي از انتظارات از حوزه‌ها و روحانيت، توليد فكر و انديشه‌ ديني در تمام زمينه‌ها است.
وي افزود: حوزه هاي علميه بايد ابتكار عمل را در دست گرفته و نظريه‌پردازي‌هاي جديدي را در زمينه‌هاي مختلفي كه امروز مورد نياز جهان اسلام و بشر است، داشته باشند.
رييس قوه قضاييه با بيان اين که حوزه‌هاي علميه تنها نقش پاسخگويي به شبهات را ندارند، تصريح کرد: حوزه هاي علميه بايد در انديشه‌هاي ناصواب، شبهه ايجاد كنند و به نظريه‌پردازي نيز بپردازند.
وي با اشاره به اين که حوزه‌هاي علميه در تاريخ تشيع، مرکز فرماندهي فرهنگي، فکري و سياسي جامعه بوده است، خاطر نشان کرد: در برپايي حکومت اسلامي زمينه‌هاي متنوعي پيش مي‌آيد که نيازمند ايفاي نقش حوزه‌ها است و بدون ورود حوزه و روحانيت، آن امور به انجام نمي رسد.
عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم گفت: کشور ما نياز به نظريه‌پردازي در مسائل حقوق، حقوق بشر، روابط بين‌الملل و مسائل كلان سياسي، اجتماعي دارد که حوزه هاي علميه بايد در اين زمينه فعاليت کنند.
آيت الله هاشمي شاهرودي يكي ديگر از وظايف حوزه‌هاي علميه را جذب نخبگان، نخبه‌پروري و تربيت كادر مورد نياز حكومت اسلامي دانست و ادامه داد: حكومت اسلامي دستاورد حوزه‌ها است و حوزه‌ها به نيازهاي اين حكومت اسلامي توجه كنند.
وي با تأکيد بر اين که اركان ديني اين نظام بايد در درون حوزه‌ها تربيت شوند، اظهار داشت: حوزه‌هاي علميه، نخبگاني را براي مراكز حساس و مراكز عمده‌ ديني از جمله براي رهبري، خبرگان، قوه‌ قضاييه، قضات، ائمه‌جمعه و جماعات، نمايندگان رهبري، ترببيت كنند.
آيت الله هاشمي شاهرودي در بخش ديگري از سخنانش تأکيد کرد: ‌ارتباط خاص مردم با روحانيت و مراجع تقليد، جايگاه خاصي به حوزه‌هاي علميه بخشيده است، اين روابط بايد تشکيلاتي باشد و با آسيب شناسي، ايرادهاي احتمالي را از بين ببريد.
وي، تبليغ دين و مقابله با تهاجم فرهنگي را از ديگر وظايف مهم حوزه ها خواند و تصريح كرد: نهادهايي همچون جامعه مدرسين حوزه علميه قم، شوراي عالي مديريت حوزه و ديگر نهادهاي حوزوي، همه امكانات، نيروها و منابع خود را براي تحقق بخشيدن اهداف عظيم خود به كار گيرند.
وي در پايان با ارائه گزارشي از وضعيت قوه قضائيه جمهوري اسلامي ايران ابراز داشت: امروز حوزه قضائي ايران، نظامي است که مورد ستايش حقوق دانان ارشد کشورهاي اسلامي قرار گرفته است و توانسته‌ايم در اجلاسيه‌هاي مختلف، نظام قضايي ايران را به ساير کشورهاي اسلامي بشناسانيم.
بالای صفحه

 آب از منظر اديان توحيدي
در ميان اديان الهي هيچ‌كدام به اندازه دين مبين اسلام، به ويژه قرآن كريم، به مفهوم آب نپرداخته‌اند. توجه قرآن به طبيعت و بالاخص آب همه سويه است. تنوع موضوعي، تفصيل مباحث آب و تاكيدات فراوان قرآن به ارزش اهميت آب، بيانگر اين حقيقت است. در اين قسمت جايگاه آب در برخي اديان بيان مي‌شود: 
*********************** 2-3-1- دين زرتشتي
اين مذهب دوگانه‌نگر كه توسط زرتشت بنيانگذاري شد، تضاد بين خير و شر است. زماني كه جهان خلق شد روح شر و ريا به اصطلاح شيطان به زمين حمله‌ور شد و مقداري از آب آن را شور ساخت. به اعتقاد زرتشتيان پاكي و پليدي در مركزيت قرار دارد، به گونه‌اي كه پليدي، شر به حساب آمده و آب پاك و مقدس مي‌باشد. آب دهان انداختن، دست شستن، دفع ادرار و ... از بيم خدشه‌دار كردن تقدس آب ممنوع است. براي حفظ پاكي آب، آتش و زمين اجساد مرده‌ها نه غسل داده مي‌شوند، نه به خاك سپرده مي‌شوند و نه سوزانده مي‌شوند. 
در كتاب بْنددهش ايراني نوشته جمعي از مؤلفين آمده است:
"چنين گويد بهدين كه نخستين آفريده همه آب سرشكي بود، زيرا همه چيز از آب بود، جز تخمه مردان و گوسپندان، زيرا آنان را تخمه از اصل آتش است. او، نخست آسمان را آفريد براي بازداشتن اهريمن و ديوان باشد كه آن را آغازين خوانند، دو ديگر، آب را آفريد براي از بين بردن ديو تشنگي، سه ديگر، زمين همه مادي را آفريد. چهارم، گياه را آفريد براي ياري گوسپند سودمند، پنجم گوسپند را براي ياري مرد پرهيزكار، ششم مرد پرهيزكار را براي از ميان‌بردن و از كار انداختن اهريمن و همه ديوان و هفتم آتش را چو اخگري آفريد". 
در اين كتاب همچنين آمده كه: بنا به اسطوره‌اي كهن آب از گوهر آسمان خلق مي‌شود و همچون ديگر آفريدگان در سه هزار سال دوم گيتي پديد آمده و زمين از آب خلق مي‌شود و زير زمين را نيز آب فرا گرفته است. در زبان پهلوي ايزدي به نام برز يزد[1] (در اوستا به نام آپام‌نپات) ايزد آبهاست كه در اوستا به معني فرزند آبها مي‌باشد. او تقسيم‌كننده آبهاست و در فرهنگ ودايي هند نيز به همين نام شناخته مي‌شود. تيشتر ايزد باران بود، او ايزدي است كه يشت هشتم اوستا از آن اوست. او ستاره‌اي است دور، سپيد و درخشان با سرشت آب كه نژادش از آپام‌نپات است. تيشتر هماورد اپو (ديو خشكي و خشكسالي) است. ناهيد (ناهيتا يا آناهيتا) ايزد بانوي مظهر آبهاي روان و پاك، مادر آبها، نگهدارنده تخمه نران و مادگان است كه يشت پنجم اوستا مربوط به او و آبهاست و وجود او به روايت اين يشت در امر زادن مردمان بوده است. در ايران باستان براي آناهيتا يا الهه آب قرباني مي‌كردند.
******************************** 2-3-2- دين صابئين مندايي
صابئين مندايي پيرو پيامبر گرانقدر، يحيي تعميددهنده، هستند و هم اكنون با آرامش در كنار مسلمانان و در حاشيه رودخانه‌هاي كارون و كرخه زندگي مي‌كنند. واژه صابئه از ريشه عربي "صبع" به معني "در آب فرو رفته" مي‌باشد. معابد پيروان اين دين الهي به نام مندي در كنار آبهاي جاري است و بسياري از مراسم مذهبي و اجتماعي اين قوم، مانند غسل تعميد و آغاز زندگي زناشويي در كنار آبهاي جاري برگزار مي‌شود. غسل و تعميد با آب جاري در نظر آنها نه فقط پليدي ظاهري را برطرف مي‌كند بلكه گناه و پليدي باطن را نيز مي‌شويد و از بين مي‌برد. در اعتقاد آنها، قوه خلاقه و حفظ كننده عالم كه از آن به عبارت "حيات عظمي" تعبير مي‌كنند مظهرش آب جاري است كه هم حيات مي‌بخشد و هم تطهير مي‌كند. به اين جهت تعميد در آب جاري ركن عمده ديانت آنهاست. اين قوم نيز سرآغاز هستي را آفرينش آب مي‌دانند. آيين غسل تعميد كه از گذشته‌اي نامعلوم در شرق وجود داشته و بعدها توسط پيروان عيسي مسيح (ع) به غرب رفته نشانه ديگري از مقدس بودن آب در ميان اديان الهي است كه حضرت يحيي تعميددهنده در حق حضرت عيسي مسيح و در كودكي به جاي آورد.
اين قوم آب را منشأ حيات و تقويت و تجديد كننده نيروي جواني و همچنين بهترين عنصر براي زدودن گناهان و آلودگي‌هاي روحي مي‌دانند. بنا به اعتقادات رايج صابئين درخت زندگي از آب پديد آمده و عنصري است كه نور را در جاي خود قرار داده، اين مزيت سبب شده كه آب را عنصري آسماني بدانند و آبهاي زميني را نيز متصل به آبهاي آسماني بدانند كه ارتباط با آن باعث جلاي روح و جسم از آلودگي‌ها و ناپاكي‌ها مي‌شود. در قسمتي از دعاي رشامه آورده شده است كه: "... قسمتي از رسومم را با آب جاري پاك كه به فرمان خداوند براي نظافت انسانها و حيات‌ بخشيدن به آنان جاري گشته است انجام مي‌دهم."
تحريم اسراف

منابع حكم.
براي به دست آوردن حكم هر موضوعى، چهار منبع وجود دارد:.
1 - قرآن كريم؛.
2 - سنّت معصومين ه؛(1).
3 - اجماع و اتفاق فقهاي شيعه؛.
4 - حكم عقل.
ممكن است يك حكم به گونه اي باشد كه در تمام آن منابع، بتوان براي آن مدركي ارائه داد، همچنان كه ممكن است حكمي تنها به وسيله يكي از آن چهار منبع قابل اثبات باشد. اسراف از آن موضوعاتي است كه با هر يك از آن منابع مي توان بر حرمت آن استدلال كرد.

1. اسراف و حكم عقل.
حكم عقل بر قبح اسراف روشن است و جاي سخن نيست؛ زيرا به هدر دادن سرمايه هاي زندگي كه وسيله بقا و حيات انسان است، چيزي است كه هر عقل سليم دور از هوي و آلودگي بر زشتي آن حكم مي كند.

2. اسراف و اجماع.
مرحوم نراقي در كتاب نفيسش عوائد الأيّام، خود بر حرمت آن ادعاي اجماع مي كند و آن را از ديگران نيز نقل مي كند. به علاوه در آن جا مي فرمايد: (حرمت اسراف از ضروريات دين است) و بديهي است، ادعاي ضرورت بالاتر از ادعاي اجماع است؛ زيرا ادعاي ضرورت، يعني اين مسأله قابل شك نيست و هيچ مسلماني در آن شبهه ندارد.
در مورد عقل و اجماع به همين اشاره بسنده مي كنيم ولذا آن را مقدم داشتيم. اكنون به آيات و روايات - كه بحث عمده در آنهاست - مي پردازيم.

3. اسراف در قرآن.
در قرآن كريم واژه اسراف با مشتقات آن به طور مكرّر به كار رفته است. به عنوان نمونه به آيات زير توجه كنيد:.
الف) كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفينَ مِا كِانُوا يَعْمَلُون؛(2).
اين گونه براي تجاوزگران آنچه عمل مي كردند، زينت داده شده است.
ب) وَلا تُطيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ؛(3).
فرمان تجاوز كنندگان را پيروي نكنيد.
ج) إنَّ اللّه لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِف كَذّاب؛(4).
خداوند تجاوزگر دروغگو را هدايت نمي كند.
د) وإنَّ فِرْعَوْنَ لَعِالٍ فِي اهَرْضِ وَإنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفينَ؛(5).
و به تحقيق فرعون در زمين برتري طلب و به تحقيق از تجاوز پيشگان بود.
در اين آيات مقصود از اسراف جنبه هاي اخلاقى، عقيدتي و تجاوز از حدود الهي است، گرچه امور مالي را نيز شامل است ولي آياتي كه تنها ظهور در جنبه هاي اقتصادي - كه مورد نظر و بحث ماست - دارد، چهار مورد است و با دو آيه شريفه (تبذير) شش آيه مي شود. آنها عبارتند از:.
آيه 141 سوره انعام؛ آيه 31 سوره اعراف؛ آيه 67 سوره فرقان؛ آيه 6 سوره نساء؛ آيات 26 و 27 سوره اسراء.