مستقيم‌گويي آفت نمايشنامه‌نويسي قرآني است

قسمت دوم و پاياني
نويسنده "خون تو را جنون پدر بر زمين ريخت" در پايان در مورد اجراي نمايش‌هاي قرآني در چند ساله اخير توضيح مي‌دهد: كارگردان‌ها و نمايش‌نامه‌نويسان اين عرصه با آزمون و خطا، به شكل و ساختار درست نمايشي در كارهاي‌شان نزديك شده‌اند و استقبال مخاطبان گواه موفق بودن آن‌ها در اين عرصه است. البته تلاش و توجه مديران فرهنگي نمايشي در اين موفقيت بي‌تاثير نبوده است اما به هر حال نيازمند حمايت مالي بيشتري هستيم و مسئولان و مديران فرهنگي بايستي از كارهاي متفاوت و وزين تئاتري به شيوه مناسب و كارشناسي شده حمايت كنند.
"كوروش نريماني" نويسنده و كارگردان تئاتر در گفت‌وگو با ايكنا، با اعتقاد به اينكه آثار قرآني موجود، تكراري و بي‌مايه هستند، خواستار دقت مسئولان در دادن اجازه اجرا به اينگونه آثار و راهنمايي نويسندگان است.
وي در ادامه به فرصت‌طلبي برخي افراد از واردشدن به اين حيطه مي‌گويد: آسيب جدي به درام قرآني از سوي اين افراد وارد مي‌شود كه در پي سودجويي و منافع شخصي كار تئاتر ديني مي‌كنند. در ضمن معتقد به خط‌كشي و مرزبندي ميان نمايشنامه‌نويسان قرآني و غيرقرآني نيستم زيرا اين عنوان مشكلات خاص خودش را به دنبال مي‌آورد كه يك‌بار در انجام كار تله‌تئاتر ديني‌ام باعث پشيماني من شد.
نمايشنامه‌نويسان مستعد و خلاق از كار كردن در اين عرصه دلسرد شوند و در ادامه هم به حاشيه رانده شوند. در اين شرايط هنرمند پشتوانه و دلگرمي براي كار قرآني نخواهند داشت.
"داود دانشور" نويسنده، كارگردان و مترجم تئاتر در مورد چرايي و چگونگي نمايشنامه‌نويسي قرآني به دانستن علم تفسير تأكيد مي‌كند و مي‌گويد: مضامين و داستان‌هاي آيات قرآن به شكل كلي بيان و عرضه مي‌شود و در برخي موارد مضامين مورد نظر، به سبك تمثيل و نماد ارائه مي‌شود كه رفتن به سراغ اين نوع آيات، مستلزم داشتن قوه تفسير از اين آيات الهي است.
وي به دلايل پرهيز نمايشنامه‌نويسان از ورود به حيطه درام قرآني اشاره مي‌كند و ادامه مي‌دهد: درست وارد شدن به اين عرصه نيازمند پشتوانه كامل و جامعي از معرفت و شناخت نسبت به آيات قرآن است و در نتيجه هنرمند واقعي و متعهد تا در زمينه‌اي تبحر و شناخت نداشته باشد وارد آن عرصه نمي‌شود. در اين بين محدوديت‌هايي وجود دارد كه اگر اثر دچار ضعف باشد از بيرون مورد حمله، آسيب‌شناسي، تفسير و نقد قرار مي‌گيرد؛ به همين دليل است كه نمايشنامه‌نويس از اقتباس نمايشي از قرآن مي‌پرهيزد.
دانشور در پايان درباره آسيب‌شناسي تئاتر ديني كشور تأكيد مي‌كند: اغلب نمايش‌هاي موجود مناسبتي بوده‌ و بر اساس شرايط و موضوع خاصي كار شده‌اند كه در نتيجه مخاطب خاصي هم دارند. اما به نظر من بايد اجراهاي قرآني با بهره‌گيري درست از عناصر نمايشي حرف و ديدگاه نويسنده را مطرح ‌كند و كارهاي خوب و قابل تاملي محسوب شود.
"محمد مهيار" محقق و نمايشنامه‌نويس نيز مانند همتي مستقيم‌گويي را روشي نادرست در نمايشنامه‌نويسي قرآني مي‌داند و به خبرنگار ايكنا مي‌گويد: براي اقتباس درست بايد به صورت غيرمستقيم و در بن‌مايه داستان اصلي نمايشنامه به سراغ آيات قرآن مجيد برويم زيرا به طور معمول ارجاعات مستقيم قدرت تاثيرگذاري كمتري بر مخاطب دارد.
اين محقق تئاتر تأكيد مي‌كند: شرط اصلي موفقيت و ايجاد ارتباط با مخاطب، وجود عنصر جذابيت در نمايشنامه است زيرا هنر نمايش بدون جذابيت محلي از اعراب ندارد و به هنري زودگذر مبدل خواهد شد. البته وارد شدن به اين عرصه نيازمند تبحر و تسلط نمايشنامه‌نويس است و در مجموع حضور در اين عرصه حركت بر روي لبه تيغ است زيرا با انحراف و زياده‌روي در استفاده از جذابيت، معاني قرآني كم‌رنگ مي‌شود و تحت شعاع قرار مي‌گيرد.
وي به رويكرد مثبت تئاتر و سينماي غرب به مضامين ديني خودشان اشاره مي‌كند و مي‌گويد: مديراني كه در حوزه‌هاي ديني فعاليت مي‌كنند به دليل حساسيت آيات قرآني معمولا كمتر اجازه فعاليت در اين زمينه را به نمايشنامه‌نويسان مي‌دهند. از طرفي برخي از نمايش‌نامه‌نويسان ما نيز براي كار كردن در اين فضا بيگانه هستند. در صورتي كه در غرب اين رويكرد در سينما و تئاتر به صورت گسترده ديده مي‌شود‌ و آنان از هر فرصتي براي اشاعه مضامين ديني خود بهره مي‌برند.
نظمي طراح صحنه: خلاقيت نمايشي، به دليل اهميت نشر فرهنگ قرآني در اين نوع درام واجب است
"نرمين نظمي" طراح صحنه و كارگردان تئاتر به پرسش ايكنا مبني بر قابليت مضامين قرآن براي تبديل شدن به نمايشنامه پاسخ مي‌دهد و عنوان مي‌كند: به طبع مضامين قرآن دستمايه خوبي برا ياقتباس و الهام است اما نوع رويكرد و اعتقاد و نحوه نگرش نمايشنامه‌نويس در اين راه بسيار مهم است زيرا شناخت درست، باعث خلق يك نمايشنامه موفق مي‌شود.
وي در ادامه به لزوم به‌كارگيري عناصر خلاقه در نمايشنامه قرآني اشاره مي‌كند و مي‌گويد: به‌كارگيري عناصر خلاقه باعث نشر فرهنگ قرآني مي‌شود كه گرچه در همه سطوح هنرهاي نمايشي لازم است اما در اين مورد به دليل حساسيت و اهميت در نشر اين فرهنگ واجب و لازم است. با اين حال برخي محدوديت‌ها و خط قرمزها موجب دلسردي هنرمندان از رفتن به سمت قرآن مي‌شود.
اين مدرس در بخش ديگر گفته‌هايش عنوان مي‌كند: اگر به تئاتر ايران بازگرديم، شناخت كافي در اين عرصه شرط موفقيت كار و اجرا است كه با تشكيل يك گروه و تيم حرفه‌اي به وجود خواهد آمد. بدون شناخت كافي رفتن به سراغ اين مضامين قطعا كار را با شكست رو‌به‌رو مي‌كند. در چند ساله اخير اجراهايي با اين رويكرد بر روي صحنه رفته‌اند كه فاقد وي‍ژگي‌ها و قرائت درست از آيات الهي بوده‌اند و در عمل نتوانسته‌‌اند مخاطب را با خود همراه كنند.
وي به لزوم انجام پژوهش در اين روند تأكيد مي‌كند و ادامه مي‌دهد: عنصر پژوهش يكي از زيرساخت‌هاي مهم در به‌كارگيري مضامين قرآني است و هنرمندان تئاتر با درك درست از منابع و متون ديني و قرآني مي‌توانند حضوري موفقيت‌آميز در اين عرصه داشته باشند زيرا يكي از ويژگي‌هاي آيات قرآن موجز بودنشان است و اين‌ كه معنا را به زباني صريح و رك بيان نمي‌كند، دليلي قطعي براي شناخت مفاهيم قرآني و رمزگشايي آن است تا اجرايي موفق در پي باشد بنابراين برخوردهاي سطحي و ساده‌انگارانه باعث عدم ارتباط مخاطب و عدم موفقيت كار مي‌شود و لزوم پژوهش را نشان مي‌دهد.
ابراهيمي کارگردان: اگر نويسندگان خط قرمزها را رعايت کنند، مشکل فقهي پيش نمي‌آيد
"حميد ابراهيمي" نويسنده، كارگردان و بازيگر تئاتر در پاسخ به اين پرسش خبرگزاري قرآني ايران(ايكنا) به ماهيت هنر نمايش در به چالش كشيدن مسائل اشاره و تبيين مي‌كند: وقتي اين هنر چنين ويژگي را دارا است، زمينه مناسبي براي عرضه مفاهيم ديني و مذهبي نيز خواهد بود.
وي در سخنان خود به لزوم استفاده از عنصر جذابيت در نمايش‌هاي ديني اشاره كرد و تصريح كرد كه ترجمه آيات قرآن حاوي مضاميني است كه مي‌تواند در زندگي امروز مردم كاربرد داشته باشد و موجب رهاكردن نيمه‌كاره تئاتر توسط تئاتر نشود.
كارگردان برگزيده پنجمين جشنواره تئاتر رضوي در پايان مي‌افزايد: ايجاد محدوديت در به‌كارگيري مضامين قرآني به اشتباهات برخي از اهالي تئاتر در عبور از خط قرمزها مربوط است در صورتي‌كه مشورت با يك كارشناس مذهبي مي‌تواند مانع ايجاد بسياري از شبهه‌ها شود.
آخرين اهل تئاتري كه با ايكنا گفت‌وگو مي‌كند، "اعظم بروجردي" نمايش‌نامه نويس و كارگردان است كه در سخنان خود عنوان مي‌كند: هنر تئاتر در بر گيرنده واقعيات زندگي مردم است و به اين دليل كه قرآن براي هدايت مردم در زندگي نازل شده است، مي‌توان از آن براي توليد تئاتر استفاده كرد.
دبير جشنواره تئاتر بانوان به لزوم توجه به جنبه كلي‌گويي قرآن اشاره مي‌كند و مي‌گويد: اين بيان كلي اين اجازه را به نمايش‌نامه‌نويس مي‌دهد كه از هر نگاه و زاويه ديدي به آن نگاه كند، بتواند سوژه و موضوعي متفاوت خلق كند و جالب است كه در ذهن هر فردي با هر ميزان سواد و فهم و دانش يك نوع ديد و ارزيابي نسبت به آيات قرآن شكل مي‌گيرد. البته در اين كار تحقيق و پژوهش نيز لازم است.
كارگردانان و نويسندگاني كه با ايكنا در مورد "نمايشنامه‌نويسي قرآني؛ چرايي و چگونگي" گفت‌وگو كرده‌اند، در مجموع در چند نكته هم‌عقيده هستند. از جمله اينكه رويكرد درام‌پردازان غرب به مسائل دين خود و استفاده در نمايش و سينما قابل توجه است و مي‌تواند الگوي مناسبي براي كشورهاي مسلمان باشد، خلاقيت و جذابيت نمايشي و دراماتيك مانند همه درام‌ها براي نمايشنامه‌نويسي قرآني نيز لازم است و بايد براي نويسندگان مهم باشد، مشورت با مشاوران مذهبي راهي مؤثر براي پرهيز از دچارشدن به محدوديت‌ها است، كار سفارشي براي اهداف مادي صداقت و تأثير مضامين قرآني را ندارد و ... اما با همه اين پيشنهادات و انتقادات هنوز ژانر مشخصي در تئاتر كشور دست‌كم نظير آنچه در سينماي امروز ايران رواج يافته وجود ندارد و توليد تئاتر مذهبي محدود به جشنواره‌ها و همايش‌ها مي‌شود.
از سويي ديگر اين پرسش نيز مطرح است كه به حضور مضامين قرآني در آثار نمايشي بايد به عنوان ژانري مستقل نگريست يا اينكه هر مضمون قرآني مي‌‌تواند در زيرلايه انواع درام حتي طنز به‌صورت ژانري فرعي در دل ژانر‌هاي فرعي قرار گيرد. 

داوران نوجوان جشنواره فيلم كودك به نمايندگي از كودكان ايران:
فيلم‌هاي قرآني را با حال و هواي شاد بسازيد 

تعدادي از داوران نوجوان جشنواره فيلم كودك به نمايندگي از كودكان و نوجوانان ايراني از فيلمسازان و مسئولان سينمايي خواستند كه در ساخت فيلم‌هاي قرآني به روحيه كودكان توجه بيشتري كنند و فيلم‌هاي قرآني را با فضايي شاد و سرشار از انرژي بسازند.
همدان اين روزها ميزبان بيست و دومين دوره جشنواره بين‌المللي فيلم كودك و نوجوان است؛ رويدادي كه براي دومين سال در پايتخت تاريخ و تمدن ايران زمين برگزار مي‌شود. خبرگزاري قرآني ايران نيز به طبع سياست‌هاي خود امسال نيز به پوشش اين رويداد سينمايي از منظر مفاهيم ديني و قرآني پرداخته است و در همين راستا خبرنگار اعزامي اين رسانه خبري با داوران نوجوان اين دوره درباره چگونگي ساخت فيلم قرآني براي كودك و نوجوان به بحث نشسته است كه گفت‌وگوي زير با "حامد گازري"، "پگاه خراساني"، "كيان داورپور" و "مسعود سوري" چهار داور نوجوان جشنواره حاصل اين تلاش است.
در ابتداي اين نشست حامد گازري درباره ملاك‌هاي گروه براي انتخاب آثار برگزيده گفت: محتوا و ساختار فيلم دو ويژگي است كه در قضاوت ما نقشي تعيين‌كننده دارد؛ اين كه چگونه يك فيلم با پيام خود توانسته به روي مخاطب تاثير بگذارد و همچنين چگونه از ابزار حرفه‌اي فيلمسازي در جهت كمك به ساخت آثاري با كيفيت سود برده است را مورد توجه قرار داده‌ايم.
سوال ديگر ما از اين داوران اين بود كه فيلم كودك چگونه مي‌تواند مبلغ انديشه‌هاي قرآني و اسلامي در بين كودكان باشد؟
دا‌ورپور جواب داد: در ابتدا بايد بگويم كه اكثريت جامعه ما را كودكان و نوجوانان تشكيل مي‌هند، بنابراين كار قرآني كردن براي اين قشر بسيار سخت‌تر از ديگر سنين است به همين دليل بايد توجه داشت كه نحوه پيام‌ساني به كودك و نوجوان از نگاهي برتري‌جويانه برخوردار نباشد، زيرا اين تصور كه كودك به اندازه كافي قوه تشخيص ندارد بزرگترين آفت براي اين گونه سينمايي است.
مسعود سوري نيز در تكميل توضيحات فوق گفت: روياپردازي مي‌تواند نقشي چشمگير در انتقال پيام‌هاي ديني به مخاطبان ايفا كند به همين دليل اگر در ساخت برنامه يا فيلم قرآني براي كودك به اين مهم توجه داشته باشيم يك اثر تاثيرگذار توليد مي‌شود.
خبرنگار ايكنا در اين بخش از گفت‌وگو از پگاه خراساني سوال كرد: اگر از شما سوال شود كه يك فيلم ديني براي كودك از چه ويژگي‌هايي بايد برخوردار باشد چه جواب خواهيد داد؟
خراساني گفت: به عقيده من كار كودك بايد فضاي شادي داشته باشد، زيرا روح و روان كودك به اندازه‌اي حساس است كه تنها با شادي مي‌توان آن را به شور آورد، بنابراين اگر فيلمسازي مي‌خواهد يك فيلم ديني و يا قرآني بسازد بايد اين نكته را فراموش نكند كه شادي اصل اساسي در آن باشد.
خراساني در پايان اين گفت‌و‌گو به نيابت از جمع گفت: سينماي ايران با تمام ضعف‌هاي موجود نسبت به آثار خارجي بيشتر مي‌تواند كودك ايراني را جذب كند، زيرا اين قشر با فيلم‌هاي ايراني بيشتر مي‌تواند ارتباط دروني و معنايي برقرار كند.

فراخوان دومين جشنواره هنري طلاب حوزه هاي علميه اعلام شد

اعلام فراخوان دومين جشنواره هنري طلاب حوزه هاي علميه
مدير اجرايي جشنواره هنر آسماني فراخوان دومين جشنواره هنري طلاب حوزه هاي علميه (هنر آسماني) را در 17 محور هنري اعلام کرد.
وحيد فرجي خبر گفت: دومين جشنواره هنري طلاب حوزه هاي علميه برادران و خواهران با عنوان هنر آسماني با همکاري شوراي مديريت حوزه علميه، مرکز پژوهشهاي اسلامي صدا و سيما، دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم و حوزه هنري قم برگزار مي شود.
وي افزود: اين جشنواره در بخشهاي ادبيات شامل شعر، داستان، نثر ادبي و طنز، هنرهاي تجسمي شامل طراحي، نقاشي و نگارگري، خوشنويسي، عکس، گرافيک، تصويرسازي و کاريکاتور، هنرهاي نمايشي شامل فيلم، فيلم‌نامه و نمايشنامه و بخش هنري شامل موضوعات هنر و دين، رسانه و دين و مباحث نظري نقد هنري برگزار مي شود.
مدير  اجرايي جشنواره هنر آسماني گفت: طلاب هنرمند مهلت دارند تا پانزدهم آبان‌‌ماه 1387 آثار خود را از طريق به نشاني قم، صندوق پستي 9135ـ37165 ارسال کنند. پيش بيني مي شود زمان برگزاري همايش بهمن ماه سال جاري باشد.

همزمان با ولادت حضرت زهرا (س) افتتاح شد
پايگاه اطلاع‌رساني کتابخانه مدرسه علميه فيضيه

پايگاه اطلاع‌رساني کتابخانه مدرسه علميه فيضيه همزمان با ولادت حضرت زهرا (س) افتتاح شد
مسئول کتابخانه مدرسه علميه فيضيه با اعلام اين خبر گفت: همزمان با هشتادمين سال تأسيس اين کتابخانه به دست آيت‌الله عبدالکريم حائري (ره) پايگاه اطلاع‌رساني کتابخانه در سالروز ميلاد حضرت زهرا (س) افتتاح شد
حجت‌الاسلام ستوده در تشريح اهداف راه‌اندازي اين پايگاه گفت: پايگاه کتابخانه با هدف ارائه خدمات و اطلاعات پيرامون کتابخانه و اطلاع‌‌رساني از نسخه‌هاي موجود ايجاد مي‌شود و از بخش‌هاي مختلفي مانند معرفي و تاريخچه کتابخانه، آشنايي با نسخ خطي، عناوين موجود در کتابخانه و اخبار مربوط به نحوه عضويت تشکيل شده است.
پايگاه اطلاع‌رساني کتابخانه مدرسه علميه فيضيه با نشاني www.haerilib.ir در شبکه جهاني اينترنت قرار دارد.