آيا  در يک فيلم به صرف استفاده از داستان هاي قرآني و يا بهره گيري از موضوعات قرآني مي توان ادعا کرد که فيلمي قرآني توليد شده است ؟ آيا گسترش فرهنگ قرآن و امروزي کردن آن در يک فيلم به معني فيلم قرآني بودن آن است؟
  براي يافتن پاسخي درست به اين پرسش ها بهتر است به چند نکته مهم توجه شود:
  اول : اکثر قريب به اتفاق قصه هاي قرآني با محوريت شخصيت انبياء و ذکر سرگذشت ايشان است و در کمتر قصه اي مي توان شخصيتي غير از پيامبران يافت . در اين مورد بايد بررسي کرد که آيا اين داستان ها به همان شکل که در قرآن کريم آمده اند قابليت تبديل به اثري دراماتيک و نمايشي را دارا هستند ؟
  مي توان گفت که مواد خام موجود از داستان هاي انبياء در قرآن به دليل ايجاز و تناسب با شرايط طرح موضوعاتي که مورد عنايت خداوند متعال بوده است وضعيتي را به وجود آورده که کمتر مي توان سرگذشت کامل پيامبري را از خلال اين بخش هاي موجز و پراکنده به دست آورد و ناچار براي تبيين و توضيح بيشتر بايد به روايات و احاديث مراجعه کرد . اين مسئله پر واضح است که کتاب آسماني کتاب تاريخ و داستانگويي نيست که ما از آن انتظار جامعيت در بيان سرگذشت و تاريخ انبياء را داشته باشيم بلکه استفاده از قالب داستان ، هدفي فرعي دارد و به عنوان تکمله اي براي تبيين و توضيح مباحث غير محسوس و نظري است .
   دوم : حتي اگر به کلام قرآن تمسک جسته و به مصداق احسن القصص بودن سوره يوسف ، استناد کنيم و مدعي شويم که پس وقتي بهترين قصه ها در قرآن آمده است ما مي توانيم با استفاده از اين قصه ها آثار نمايشي پديد آوريم ، در اين صورت هم حتي اگر اطلاعات داستاني موجود در قرآن کفايت کند و نيازي به استفاده از منابع ديگر نباشد در پديد آوردن متن نمايشي اگر
صرفا به متن قصه قرآني بسنده کرده و به آن اکتفا کنيم اثر پديد آمده متني نمايشي نخواهد بود و صرفا يک برگردان ساده و غير موثر از داستان قرآني است  . به اين دليل که متن نمايشي اقتضائات و لوازمي دارد که تنها از طريق دخل و تصرف در ماده خامي که از قالب و فرم ديگر به آن رسيده امکان خلق مي يابد و بدون اين چنين دخل و تصرفي نمي تواند فرم خود را بيابد .
  بنابر اين داستان هاي قرآني را نمي توان به صورت مستقيم و خالص به اثري نمايشي تبديل کرد مگر با پذيرفتن تغييرات هدفمند و دخل و تصرف هاي روشمند که در اين صورت ممکن است اثري نمايشي بر اساس آن ها به دست آيد واگر چنين اثري ساخته شود سهم متن مقدس قرآن و سهم متون روايي و تاريخ و تخيل در آن به نحوي است که ديگر نمي توان آن را به صورت مستقيم به قرآن نسبت داد و به آن گفت که اثري قرآني است و فيلمي است قرآني .
   سوم : حتي اگر تصور کنيم که ممکن باشد بدون دخل و تصرف ، داستاني از قرآن را به اثري نمايشي تبديل کرد در آن صورت تکليف متن نمايشيِ اثر حل مي شود ولي تکليف فرم هنري فيلم و ويژگي هاي زيبايي شناسان? آن حل نمي شود . ما چطور مي خواهيم به اين درک و کشف نائل شويم که از دل قرآن يک مبناي زيبايي شناسي براي فيلم استخراج کنيم ؟ قرآن کتاب هدايت است يا کتاب زيبايي شناسي و يا اصول فيلمسازي ! که نعوذ بالله ما از آن چنين انتظاري داشته باشيم ؟ آيا چنين انتظاري وهن کتاب مقدس نيست ؟ آيا کشاندن کتاب وحي به عرصه هايي نامربوط کاستن از شأن قدسي آن نيست ؟
  بديهي است که ما نمي توانيم از دل قرآن دستور العملي در باب مسائل فرمي و زيبايي شناسي فيلم استنباط و يا استخراج کنيم ، بنابر اين با کدام معيار مدعي مي شويم که فيلمي قرآني هست يا نيست ؟
  اين امر همان قدر بديهي است که کسي مدعي شود که ما رياضيات قرآني و يا شيمي قرآني و يا فيزيک قرآني داشته باشيم ؟
   بر اين اساس در حوزه علوم انساني و هنر هم نمي توان چنين ادعايي کرد مثلا ادعاي روانشناسي قرآني ، جامعه شناسي قرآني ، اقتصاد قرآني ، نقاشي قرآني ، معماري قرآني ، موسيقي قرآني ، تئاتر قرآني و... همه اين ادعاها از ديدگاهي تخصصي مناقشه پذير و اغلب مطرود است .
   شايد در نهايت امر ما بتوانيم ادعاي برقراري نسبت ميان دين و برخي از اين امور را تا حدودي با ترس و اغماض بپذيريم مثلا معماري اسلامي و يا خوشنويسي اسلامي و يا داستان ديني و يا اقتصاد اسلامي و يا جامعه شناسي ديني .
  البته پر واضح است که ميان اصطلاح " ديني " و " قرآني " تفاوت هاي کاملا جدي وجود دارد . مثلا اصطلاح معماري اسلامي اصطلاحي موجه است اما اصطلاح معماري قرآني کاملا اصطلاحي مجعول و مهمل  خواهد بود و يا اصطلاح روانشناسي ديني ممکن است تا حدودي مقبول باشد اما اصطلاح روانشناسي قرآني ممکن است از چنين مقبوليتي برخوردار نباشد و هکذا .
  بنابر اين اصطلاح " فيلم قرآني" اصطلاحي مجعول و مهمل است اما مي توان اصطلاح فيلم ديني را تا حدودي پذيرفتني دانست .
  براين اساس اگر برگزارکنندگان گرامي آن جشنواره منظورشان از فيلم قرآني ، فيلم ديني است ( که از قرائن و امارات بدست آمده از طريق آثار پذيرفته شده و تشويق شده مي توان چنين برداشتي را صادق دانست) پس چرا جعل اصطلاح مي کنند؟
ممکن است در برخي امور عادي و معمولي جعل اصطلاح چندان مسئله ساز نباشد اما چنين رفتاري در حوزه دين و مقدسات امري ناپسند است که بايد اصلاح گردد.
  اگر هم گمان مي کنند چنين اصطلاحي درست است لااقل در باب تبيين آن کمي به خود زحمت بدهند و مباني نظري آن را روشن کنند تا ما هم از اين توهم به در آئيم و مثل آنان به اين پندار روي آوريم که اصطلاح فيلم قرآني  اصطلاحي سنجيده و شايسته است !
  از آنچه که گذشت تکليف فيلم هايي که بر اساس موضوعات قرآني ساخته مي شوند هم مشخص مي شود که چنين آثاري هم در دايره اصطلاح آثار ديني و اسلامي قرار مي گيرند . بنابراين اصطلاح فيلم قرآني اصطلاحي نادرست است که بايد از آن پرهيز کرد و از نشر و ترويج چنين اصطلاح نادرستي جلوگيري کرد و اگر جلوي چنين اصطلاح سازي هاي مجعول گرفته نشود امروز و فردا خواهد بود که اصطلاحاتي نظير : فيلم نهج البلاغه اي ، فيلم صحيفه سجاديه اي ، فيلم مفاتيح الجناني ، فيلم بحار الانواري و.... روانه بازار اصطلاحات هنري خواهند شد. و در چنين آشفته بازاري دود خسارت به چشم دين مي رود و نان تجارت به سفره فرصت طلباني خواهد رفت که با تزوير و رياکاري ، دين را  ملعب? خويش خواهند کرد.

 

گروه فرهنگ وهنر اعتدال/ شادي کريمي :در دومين جشن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران كه با اهداي 60 جايزه به برگزيدگان سينماي پس از انقلاب همراه بود، «علي لاريجاني» رئيس مجلس شوراي اسلامي (به عنوان اهدا كننده جايزه) و «محمدباقر قاليباف» شهردار تهران (به عنوان چهره برگزيده) حضور يافتند.
دومين جشن بزرگ منتقدان سينماي ايران دوشنبه شب تا پاسي از شب در تالار وحدت برگزار شد.
در ابتداي اين جلسه كه كامران ملكي و محمد سلوكي اجراي آن را برعهده داشتند، محمد خزاعي دبير اين جشن با حضور بر صحنه، بيانيه خود را در مورد اين جشن قرائت كرد و ضمن اشاره به سي‌امين سال پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي، منتقدان را افرادي دل‌نازك توصيف كرد كه پير چشمي زود به سراغ‌شان مي‌آيد و عينك خوش‌بيني و قلم خوشنويسي در دست دارند و در پايان گفت: ما گزيده مهر و آشتي هستيم.
پس از نمايش كليپي كه در آن عده‌اي از سينماگران و منتقدان راجع به نقد فيلم صحبت كردند كامران ملكي روي صحنه رفت و گفت: 14 سال پيش عده‌اي از منتقدان خواستند انجمني داشته باشند كه پس از آمارگيري ما حمايت مسئولين وقت هيئت موسس انجمن منتقدان توانستند اين انجمن را عضو خانه سينما كنند. انجمن در اين سال دوره‌هاي متفاوتي را سپري كرد و دوام خود را مديون رؤساي «خانه سينما» در اين سال‌ بود.
براي قدرشناسي كساني كه اين انجمن را برپا كردند بايد از موسسان انجمن قدرداني كنيم اما دوست داريم كه اين قدرداني توسط مديران «خانه سينما» انجام شود.
«شهرام جعفري‌نژاد» صاحب‌امتياز مجله «صنعت سينما» پس از حضور بر صحنه گفت: روزي كه سرمقاله اولين شماره صنعت سينما را نوشتم اظهار كردم كه اين نيمي از راه است و هدف ما انتشار مجله نيست، هدف ما كمك به ارتقاء زيرساخت‌هاي فني سينما است كه بخشي از آن با انتشار مجله هموار مي‌شود و فاز دوم ما پيشرفت عملي در اين راه است. وي افزود: علي معلم به «دنياي تصوير» اشاره كرد و من هم مي‌خواهم به اين نكته اشاره كنم كه نبود «هفت» و «دنياي تصوير» را به خوبي مي‌بينيم از اين جايگاه يك بار ديگر درخواست مي‌كنم كه مشكلات و معضلات حل شود تا ما بتوانيم بار ديگر مجله‌هاي محبوب خودمان را ببينيم.
* برندگان بخش كوتاه و مستند در جشنواره فجر
در ادامه اين مراسم، از محمد شيرواني ، مرتضي رزاق كريمي ، داود رشيدي، فرهاد توحيدي، غلامرضا موسوي و محبوبه هنريان(كه غايب بود) دعوت شد تا براي اهداي جوايز داوران انجمن منتقدان و نويسندگان سينمايي كه در جشنواره فيلم فجر سال گذشته برگزيدگان خود را انتخاب كرده بودند به روي صحنه روند.
جايزه بهترين فيلم كوتاه به «بومرنگ» ساخته داريوش غريب‌زاده رسيدكه در نبود اين كارگردان نماينده‌‌اي جايزه او را گرفت.
* نصيرپور، ناجي، بهزادي، ميركريمي و باشه‌آهنگر جايزه منتقدان را گرفتند
به گزارش فارس، جايزه بهترين بازيگر زن به مهتاب نصيرپور براي فرزند خاك رسيد و او پس از تشكر از انجمن منتقدان گفت: حيف است از مادر و همسرم محمد رحمانيان ياد نكنم كه با دقت و صراحت هميشه منتقدان كارهايم بودند. از احمد مير علايي و كارگردان فيلم هم ممنونم و از همه كساني كه در اين فيلم به من كمك كردند تشكر مي‌كنم.
رضا ناجي پس از گرفتن جايزه بهترين بازيگر مرد براي فيلم «‌آواز گنجشك‌ها » گفت من از مجيدي تشكر مي‌كنم كه هميشه مي‌گفت ناجي نتيجه‌اش را مي‌بيني! از منتقدان ممنونم كه اين جشن را برپا كردند و اين جايزه را به من دادند. وقتي بهنام بهزادي براي دريافت جايزه بهترين فيلمنامه فيلم تنها دو بار زندگي مي‌كنيم به روي صحنه رفت گفت: من از بهترين مخاطبان اين فيلم كه منتقدان بودند و ديگر مخاطبان آن تشكر مي‌كنم و مي‌خواستم خواهش كنم با توجه به شرايط سخت ساخت فيلم در ايران و مشكلات بسيار زيادي كه من در ساخت اولين فيلم خود داشتم، اگر تا چند سال آينده نتوانستم فيلمي بسازم منتقدان جايي كوچك براي نوشتن به من بدهند كه فكر كنم كار هنري انجام داده‌ام.
جايزه بهترين كارگردان به «محمدعلي باشه‌آهنگر» رسيد وجايزه بهترين فيلم را رضا ميركريمي براي «به همين سادگي» دريافت كرد.
* پاسداشت آويني و تجليل از «قوكاسيان» و «صلح‌جو»
در ادامه اين مراسم نماهنگي از سيدشهيدان اهل قلم نمايش داده شد و كامران ملكي، در سخناني، شهيد سيدمرتضي آويني را مايه افتخار نويسندگان و منتقدان سينمايي دانست.
سپس براي بخش بزرگداشت دو منتقد كه در اين برنامه قرار بود انجام شود از سعيد مستغاثي و محمدرضا جعفري‌جلوه دعوت شد كه روي صحنه حضور داشته باشند و سپس كليپي از «زاون قوكاسيان» به نمايش درآمد و «به‌دليل پايمردي در پژوهش و نوشتار سينمايي»، زاون قوكاسيان جايزه‌اي را دريافت كرد و پس از دريافت جايزه گفت: از همه كساني كه نوشته‌هايم را مي‌خوانند، سپاسگزارم.
پس از نمايش كليپي از طهماسب صلح‌جو و اهداي جايزه‌اي به او به خاطر «حضور تاثيرگذار در مطبوعات سينمايي»، وي گفت: معمولا در حرف‌ها سعي مي‌كند بين منتقد و فيلمساز ديواري بكشد اما من فكر مي‌كنم هر اتفاقي براي تعالي سينماي ايران افتاده همه از منتقد تا فيلمساز در آن سهم داشته‌اند، يكي با نوشتن، يكي با فيلم ساختن و حتي يكي با چايي دادن پشت صحنه. اگر به اندازه يك پر كاه در پيشرفت سينماي ايران نقش داشته باشم، كلاهم را به آسمان هفتم مي‌اندازم!
* معرفي ده منتقد برتر 30 سال سينماي ايران
در ادامه محمدباقر قاليباف، محمد خزاعي و محمدرضا جعفري‌جلوه به‌روي صحنه رفتند تا به منتقدان برگزيده 30 سال سينماي ايران بعد از انقلاب به انتخاب 200 منتقد جايزه دهند و جواد طوسي ، احمد طالبي‌نژاد، طهماسب صلح‌جو ، شهرام جعفري‌نژاد، خسرو دهقان، روبرت صافاريان، سعيد مستغاثي ، محمد تقي فهيم، مهرزاد دانش و امير قادري اين جوايز را دريافت كردند.
* انتظامي، پرستويي، شكيبايي، معتمد‌آريا و كيانيان؛ بهترين بازيگران سينماي پس از انقلاب
* بيضايي، توحيدي، حاتمي ؛ بهترين فيلمنامه‌نويسان سينماي پس از انقلاب
* شايسته، محمدي و مدرسي؛ بهترين تهيه‌كنندگان سينماي پس از انقلاب
* «حاتمي‌كيا» بهترين كارگردان دفاع مقدس
* «مجيد مجيدي» و «رضا ميركريمي»؛ بهترين كارگردانان سينماي ديني سينماي پس از انقلاب
* «كمال تبريزي» بهترين كارگردانان سينماي كمدي سينماي پس از انقلاب
* «رسول صدرعاملي» بهترين كارگردانان سينماي ملودرام سينماي پس از انقلاب
* «كيومرث پوراحمد» بهترين كارگردان سينماي كودك سينماي پس از انقلاب
* «مسعود كيميايي» بهترين كارگردان سينماي اجتماعي سينماي پس از انقلاب
* انوار و پزشك به آژانس شيشه‌اي، بچه‌هاي آسمان، مادر، ناخدا خورشيد و هامون جايزه دادند
جايزه بعدي نيز به فيلم «هامون» به تهيه‌كنندگي يشايايي تعلق گرفت و وي در مورد مهرجويي گفت: مهرجويي دوست عزيز من و افتخار سينماي ايران است كه انشاء الله كارش بعدا ادامه دارد و ما همه فيلم‌هاي خوبي را از او خواهيم ديد.
آواز نيمه‌شبانه «شهرام ناظري» در جشن منتقدان
حضور «شهرام ناظري» در جشن منتقدان و آواز خواني او در فاصله بين ساعت 12:15 تا 12:30 از حواشي جشن ديشب انجمن منتقدان بود.
از حواشي جالب توجه دومين جشن منتقدان سينمايي كه از ساعت 10 تا 1:30 بامداد ديشب در تالار وحدت برپا شد، مي‌توان به حضور شهرام ناظري در اين جشن اشاره كرد. او در حالي بعد از نيمه شب خود را به مراسم رساند كه با توجه به حجم بالاي برنامه‌ها و به‌طول انجاميدن جشن تا نيمه شب، بسياري از حاضران تالار وحدت را ترك كرده بودند.
اما ديگر حاشيه‌هاي مراسم:
شلوغي بسيار زيادي در ورودي تالار وحدت به چشم مي‌خورد و در بعضي موارد ورود به تالار به سختي فراواني روبرو بود.
- مراسم با يك ساعت تاخير آغاز شد.
- در زمان سخنراني اوليه مجري‌ها ناگهان بخشي از صداي يك فيلم پخش شد.
- ملكي به سلوكي گفت: بچه كه بودم هميشه پاي برنامه كودك مي‌نشستم و منتظر آقاي سلوكي مي‌ماندم!
- محمد خزاعي چون متنش را به سرعت مي‌خواند چند بار تپق زد.
- تعداد غايبان چه از برندگان و چه از اهدا كنندگان جوايز قابل توجه بود.
- در اواسط مراسم صداي گريه بچه‌اي حواس همه را پرت كرد و در بخش ديگر از مراسم نيز صداي انفجار كوچكي در سالن پيچيد كه مربوط به انفجار لامپ يك پروژكتور بود.
- وقتي مهتاب نصيرپور صحبت مي‌كرد نام تهيه‌كننده فيلم را از ياد برد و جمعيت به او كمك كردند.
- وقتي رضا ناجي صحبت كرد، تمام سالن او را با خنده تشويق كردند.
- محمد علي باشه‌آهنگر پس از گرفتن جايزه‌اش به جمعيت سلام كرد و رفت.
- پس از تجليل از محمدرضا جعفري‌جلوه، علي لاريجاني برنامه را ترك كرد.
- كليپ بزرگداشت «زاون قوكاسيان»، به شكل ناتمام پخش شد.
- در زمان اهداي جايزه به منتقدين برتر به علت نقص فني وله‌ آماده شده، پخش نشد.
- اهداي جايزه به منتقدان به علت شلوغي بيش از حد روي صحنه با بي‌نظمي همراه بود.
- وقتي مرتضي شايسته سخنراني مي‌كرد بغض در صدايش كاملا مشخص بود.
- وقتي كيومرث پور احمد مي‌خواست براي گرفتن جايزه‌اش روي صحنه برود چون قدش بلند بود از روي رديف صندلي جلويي عبور كرد كه اين كارش باعث خنده حضار شد.
- در اين بخش اعلام شد پيام معاونت سينمايي به اين جشن، به علت ضيق وقت قرائت نمي‌شود.
- همچنين قبل از اهداي جايزه به هر برگزيده كليپي از او پخش مي‌كردند و وقتي گفته شد به علت كمبود وقتي از پخش كليپ صرف نظر مي‌كنيم، تمام سالن شروع به تشويق كردند!
- وقتي هارون يشايايي در حال گرفتن جايزه‌اش بود پرده تالار وحدت به قدري با سرعت پايين آمد كه هيچ كدام از حاضران روي صحنه متوجه نشدند و نزديك بود پرده با سر آنها برخورد كند.
- حدود ساعت 1:30 دقيقه بامداد بود كه اين مراسم رسما به پايان رسيد.

 

دادستان عمومي هلند اعلام کرد نماينده افراط گراي هلند که فيلم ضدقرآني و توهين آميز فتنه را ساخته مورد اتهام و تحت پيگرد قانوني قرار نخواهد گرفت.
لئو دي ويت دادستان عمومي هلند طي بيانيه اي گفت: اين ديدگاه براي مسلمانان دردناک و اهانت برانگيز است اما آن را نمي توان مستحق مجازات دانست.
گريت وايلدرز نماينده پارلماني راست گراي هلندي ماه مارس گذشته فيلمي تحت عنوان فتنه ساخت و در اينترنت پخش کرد، در اين فيلم 15 دقيقه اي تصاوير حملات تروريستي با آيه هاي قرآن ترکيب شده بود تا به مخاطب القا کند قرآن کتابي است که مسلمانان را به خشونت وا مي دارد.
به دنبال پخش اين فيلم در اينترنت و خشم مسلمانان سراسر جهان، دادستانها درخواستهايي براي انجام تحقيقات در رابطه با اتهام وايلدرز دريافت کردند. در ميان اين درخواستها، شکايتهايي عليه اظهارات وايلدرز در مصاحبه با روزنامه ها مطرح شد.
دادستان عمومي هلند نيز اعلام کرد اقدامات وايلدرز براساس قانون هلند غيرقانوني تلقي نمي شود و زمينه اي براي مجازات به جرم ترويج انزجار وجود ندارد.
دادستانهاي هلند طي بيانيه اي اعلام کردند: آزادي بيان در يک جامعه دموکراتيک نقش مهمي در گفتمان عمومي ايفا مي کند، به طوري که اين اظهارات اهانت آميز مي تواند دريک گفتمان سياسي مطرح شوند. سياستمداران بايد مجالي براي انعکاس ديدگاه خود داشته باشند.
گريت وايلدر بلافاصله پس از بيانيه دادستان به شبکه تلويزيوني ان او اس مدعي شد: در يک گفتمان سياسي بايد بتواني حقيقت را بگويي. من آنچه را که پيشتر انجام دادم، ادامه خواهم داد.
اين درحالي است که مسلمانان و گروه هاي ضد تبعيض به سرعت تصميم دادستان را محکوم کردند.
سازمان مبارزه با نژادپرستي هلند که تحت عنوان " هلند رنگهاي خود را به نمايش مي گذارد" به اين تصميم اعتراض و اعلام کرد که وايلدرز و ساير اعضاي حزب نه تنها به اسلام اهانت کردند بلکه مسلمانان را به عنوان يک گروه و ساير اقليتها را مورد اهانت قرار دادند.
اين سازمان اعلام کرد که درنظر داد عليه تصميم دادستان فرجام خواهي کند.مسلمانان هلند نيز از تصميم دادستان ابراز نااميدي کردند.
محمد ربيع رئيس شوراي ملي مسلمانان مراکش در هلند گفت که گروه متبوع وي اين مسئله را بار ديگر در نظام حقوقي مطرح خواهند کرد.
گروه هاي اسلامي همچنين از مسلمانان هلند و ساير کشورها خواسته اند از واکنشهاي بيش از حد به اين مسئله خودداري کرده و درهاي مساجد خود را به روي غير مسلمانان باز کنند تا تمام شکها درباره دين مبين اسلام و کتاب آسماني قرآن را از بين ببرند