آزادمردي

هواي مدينه گرم و سوزان بود. عبدالله بن جعفر با خود انديشيد چه بهتر كه امروز به باغ خارج شهر بروم. هم روز را در سايه درختان، آسوده تر، مي گذرانم و هم به كارگران سركشي مي كنم. پس راه نخلستان ها را در پيش گرفت و از كوچه هاي پرپيچ و خم مدينه گذشت . عرق ريزان، خود را به سايه درختان رسانيد. زير نخستين درخت خرما نشست، گرمي هوا، سخت او را ناراحت كرده بود.
نخلستان كاملاً خلوت بود و رفت و آمدي به چشم نمي خورد. تنها گاهي كشاورزي بيل به دوش ديده مي شد كه براي آبياري درختان، به تكاپو مشغول است. عبدالله غرق تفكر و از خود بي خود شده بود. ساعت مي گذشت و او همچنان زير درخت لميده بود. ناگهان به خود آمد، ديد كه ظهر است و خورشيد به ميان آسمان رسيده است . بهتر آن ديد كه برخيزد و به سوي باغ خود برود.
چند گامي پيش نرفته بود كه چشمش به غلام جوان سياه چرده اي افتاد كه زيرسايه درختي، سفره غذا گسترده بود. صفا و سادگي سفره، عبدالله را بر آن داشت تا در كنار درختي بايستد و غذا خوردن وي را تماشا كند. عبدالله چونان ايستاد كه غلام جوان او را نبيند، ولي او غلام و سفره اش را به خوبي مي ديد.
غلام روي خاك نشست و سفره را پهن كرد. سه گرده نان در سفره بود يك قرص نان را ميان سفره گذاشت، دو قرص ديگر را براي آن كه خشك نشود، گوشه سفره پيچيد هنوز دست به غذا نرسانده بود، كه سگي دوان دوان، خود را به او رسانيد. عبدالله مي ديد كه شكم سگ از گرسنگي به پشت چسبيده است، دنده هايش را از روي پوست مي توانست شمرد. او نگاهي به سگ كرد، حيوان زبان بسته با چشماني از حدقه برون آمده، نان ميان سفره را مي پاييد.
جوان سياه چرده، بي درنگ گرده نان را پيش سگ انداخت و به تماشايش نشست. سگ را ديد كه با اشتهاي زياد، بي درنگ گرده نان را بلعيد و همچنان با چشمان ذوق زده به سفره نگريست.
غلام، گرده دوم را نيز از گوشه سفره بيرون آورد و پيش حيوان انداخت. طولي نكشيد كه سگ گرده دوم را نيز بلعيد و همچنان ايستاد. گويي چند روز است كه هيچ نخورده، نگاهش همچنان به سفره بود وبا تكان دادن سر و دم، از غلام تشكر مي كرد، جوان، گرده سوم را پيش سگ انداخت. سگ نان سوم را نيز خورد.
عبدالله ديد كه غلام چيزي نخورد و از جا برخاست. سفره را پيش سگ تكان داد تا خرده هاي نان را نيز بخورد و در ضمن به او فهماند كه ديگر ناني در بساط ندارد. سپس دست به آسمان دراز كرد و خدا را سپاس گفت. سگ نيز دمي تكان داد و از آن جا دور شد.
عبدالله كه تا آن هنگام پشت سر غلام ايستاده بود، جلو رفت و به او سلام كرد و گفت:" مگر جيره تو در روز چند قرص نان است؟"
- روزي سه گرده ، كه هر روز ظهر تحويل مي گيرم و تا روز ديگر با آن به سر مي برم؟
- شگفتا! پس تو غذاي يك شبانه روز خود را به سگ دادي؟ خودت چه خواهي كرد؟! آيا بهتر نبود يك نان به سگ مي دادي و دو قرص ديگر را براي خود مي گذاشتي؟!
- من هر روز، همين جا غذا مي خورم. اصولاً در اين نخلستان سگ نيست. پيدا بود كه اين سگ از راهي دور به اين جا آمده و گرسنگي زيادي كشيده است. دور از جوانمردي بود كه سيرنشده باز گردد. درست است كه او حيوان است، ولي روانيست حيواني گرسنه كه روزها چيزي نخورده و به انساني پناه آورده، با شكم خالي باز گردد!
- دراين صورت خودت امروز چه خواهي خورد؟
- تحمل يك روز گرسنگي چندان مشكل نيست، ولي نااميد كردن مخلوقي كه به اميد لقمه ناني آمده، برمن بسي دشوار است!
چطور من ادعاي انسانيت كنم، ولي حاضر نشوم يك وعده غذايم را به موجودي ديگر بدهم كه او نيز شكم دارد و احساس گرسنگي مي كند، ناراحت مي شود و زجر مي كشد؟! به نظر شما دور از انصاف نبود اگر او گرسنه باز مي گشت؟! من با اين كه از مال دنيا بي بهره ام و نمي توانم از گرسنه ها پذيرايي كنم، ولي همين اندازه مي توانم يك روز گرسنه بمانم تا حيوان ضعيفي به بهاي گرسنگي من، سير گردد!
عبدالله برهمت بلند و جوانمردي غلام آفرين گفت و سپس با خود انديشيد: " با آن كه من به سخاوت شهره ام، ولي به خدا اين جوان ازمن سخاوتمندتراست.  چه، دستگيري ثروتمندان از بينوايان- با اين كه پسنديده است- چندان مهم نيست. اما كار اين جوان مهم است كه گرسنگي مي كشد و ديگران را سير مي كند، مردانگي او بسيار بيشتر است."
پس عبدالله، غلام را با آن نخلستان از صاحبش خريد و آزادش كرد و نخلستان را نيز به وي بخشيد. آري، حيف بود جواني كه از بندگي شكم آزاد است، در قيد بندگي ديگران بماند. آزادي، حق آزادمردان است و بس!